II SA/Bk 303/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na R. R. W. i R. "J." w S. A. na decyzję P. D. SA Oddział B. w B. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stowarzyszenie na R. R. W. i R. "J." w S. A. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku wskazano, że dochody Stowarzyszenia nie pozwalają na opłacenie kosztów sądowych. Podniesiono, iż Stowarzyszenie jest organizacją społeczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej, działa na zasadzie wolontariatu i utrzymuje się jedynie ze składek członkowskich. Na dzień 31 sierpnia 2017 r. Stowarzyszenie posiadało w kasie kwotę 9,60 zł oraz miało zlikwidowane konto bankowe. Stowarzyszenie na chwile obecną liczy 15 członków, a roczna składka wynosi 10 zł od członka i nie może być podniesiona ze względu na niskie dochody środowiska wiejskiego, w którym działa Stowarzyszenie. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku (k. 74-77). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że w bieżącym roku Stowarzyszenie mogło dysponować kwotą 150 zł (15 członków, składka roczna 10 zł), natomiast na dzień [...] sierpnia 2017 r. stan kasy wynosi – 9,60 zł. Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych ani majątku. Majątek strony skarżącej powstaje jedynie ze składek członkowskich oraz dochodów z działalności statutowej Stowarzyszenia (§ 22 statutu k. 43). Skarżąca organizacja ma 15 członków, miesięczna wysokość składki wynosi 10 zł. Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.