II SA/Bk 35/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "E. B." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie działa na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Majątek strony skarżącej powstaje wyłącznie ze składek członkowskich. Na dzień [...] kwietnia 2011 r. Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych w związku ze współorganizowaniem (obsługa medialna) konferencji dotyczącej gospodarki odpadami. Zgromadzone ze składek środki finansowe zostały przeznaczone na zorganizowanie tej konferencji. Skarga w sprawie niniejszej dotyczy realizacji celów statutowych organizacji. Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Na koniec 2010 r. strona skarżąca posiadała 802,39 zł (majątek obrotowy). Na koniec marca br. stan konta Stowarzyszenia wynosił około 500 zł, natomiast na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. [...] kwietnia 2011 r. – 5 zł. Organizacja społeczna wyjaśniła, że nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego za miesiąc luty br., gdyż w okresie tym nie było żadnych operacji na koncie (k. 74 – 77). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 09 maja 2011 r. (k. 79) Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. oświadczyło, że od [...] lutego do [...] kwietnia br. nie uzyskało dochodów. W tym okresie wydatki organizacji wyniosły 773,26 zł, w tym: koszty korespondencji – 29,55 zł; zakup akcesoriów komputerowych (atrament do drukarki, pamięć usb itp.) – 161,18 zł; obsługa konferencji e. – 540 zł; mapy – 42,53 zł. Stan kasy na dzień [...] kwietnia 2011 r. wynosił 5,51 zł, na ten dzień stan rachunku bankowego stowarzyszenia to 4,80 zł. Stowarzyszenie "E. B." ma [...] członków, wysokość miesięcznej składki członkowskiej - 5 zł (k. 81). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: wyciąg z rachunku bankowego w [...] B. za miesiące: styczeń, marzec, kwiecień i maj 2011 r. (k. 82 – 85); potwierdzenia pocztowe (k. 87 – 88 i k. 91); faktury (k. 89 – 90); rachunek za obsługę konferencji ekologów (k. 92); bilans Stowarzyszenia na dzień 31 grudnia 2010 r. (k. 93); rachunek wyników za 2010 r. (k. 94); informację dodatkową do bilansu za 2010 r. (k. 95 – 96); zeznanie podatkowe za 2010 r. (k. 97 – 103). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że w okresie od [...] stycznia do [...] kwietnia br. stan konta Stowarzyszenia wynosił 545 zł (k. 82 – 84), natomiast na dzień [...] maja 2011 r. - 4,80 zł (k. 85). W okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] maja 2011 r. na konto strony skarżącej wpłynęło 35 zł z tytułu składek członkowskich. W tym samym czasie wydatki organizacji wyniosły 773,26 zł. Na dzień [...] grudnia 2010 r. majątek obrotowy Stowarzyszenia wynosił 802,39 zł (dodatni wynik finansowy), w tym 510 zł środki pieniężne w banku oraz 292,39 zł środki pieniężne w kasie. W roku 2010 r. przychód strony skarżącej wyniósł 1.395 zł (składki członkowskie). W tym samym okresie poniesione wydatki wyniosły 592,16 zł, w tym materiały 474,76 zł oraz usługi pocztowe – 117,85 zł (k. 95 – 96 i k. 82). Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Majątek strony skarżącej powstaje wyłącznie ze składek członkowskich i jest przeznaczony na realizację celów statutowych (§ 9 Regulaminu Stowarzyszenia k. 21). Skarżąca organizacja ma [...] członków, miesięczna wysokość składki wynosi 5 zł (k. 81). Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. poprzez zwiększenie liczby członków lub przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe, które może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, prowadzić działalność gospodarczą dla uzyskania środków finansowych na działalność statutową. (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Na marginesie jedynie należy raz jeszcze wskazać, że Stowarzyszenie w od [...] stycznia do [...] kwietnia br. (okres pokrywający się z datą uzyskania wezwania do uiszczenia wpisu tj. [...] lutego br – k. 17 i z datą otrzymania postanowienia z dnia 10 marca 2011 r. o odrzuceniu skargi– tj. [...] marca 2011 r. – k. 43) dysponowało na koncie kwotą 545 zł, która przewyższała koszty sądowe w sprawie niniejszej. Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.