II SA/Bk 351/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. GmbH Sp. z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2024 r. Nr 2001-IOD.4823.13.2024 w przedmiocie kary pieniężnej p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. , A. GmbH sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: "skarżąca") wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2024 r., nr 2001-IOD.4823.13.2024, w przedmiocie kary pieniężnej wniosła o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając złożony wniosek, wskazała, że wykonanie ww. decyzji niesie za sobą ryzyko utraty płynności finansowej, czym wyrządzi jej szkodę, jak również doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśniła, że posiada liczne zobowiązania, zatrudnia dziewięciu pracowników, co wiąże się średnio z miesięcznymi wydatkami na poziomie około 25.000 euro. Ponosi także inne znaczące koszty. Do wniosku spółka załączyła listę płac za marzec 2023 r. oraz roczne zestawienie (przegląd roczny) za 2023 r. W jej ocenie przedłożone dokumenty źródłowe uzasadniają pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zauważyła, że wynik ekonomiczny działalności gospodarczej za grudzień 2023 r. wyniósł -36.706,30 euro. Również w czterech innych miesiącach 2023 r. skarżąca poniosła straty. Grożące jej sankcje pieniężne stanowią realne zagrożenie dla istnienia działalności, stąd wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest w ocenie spółki konieczny i uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem niezbędnym wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto, twierdzenia wnioskodawcy winny odwoływać się do materiałów źródłowych obrazujących jego sytuację (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 120/04, a także J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. II, Warszawa, 2006 r., art. 188). Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy. Może mieć bowiem miejsce jedynie w przypadku, gdy zachodzi co najmniej jedna z przesłanek, o których mowa powyżej. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, zaś - ze względu na zasadę skargowości - wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien starannie i rzeczowo umotywować swój wniosek oraz wskazać na konkretne okoliczności przemawiające za tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione i konieczne. W związku z tym, że to właśnie na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., II FSK 2654/13; orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów na poparcie zawartych we wniosku twierdzeń, obciąża wnioskodawcę. Tylko uargumentowany wniosek umożliwia sądowi dokonanie oceny, czy ustawowe przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej zostały spełnione. Ponadto, powołane we wniosku twierdzenia powinny odwoływać się do materiałów źródłowych, konkretnych zdarzeń lub okoliczności obrazujących tą sytuację, w taki sposób, aby sąd miał możliwość jej weryfikacji. Jak wskazuje się w orzecznictwie - na podstawie samych tylko twierdzeń strony, niepopartych żadnym dodatkowym materiałem źródłowym, nie jest możliwa ocena faktycznego wpływu wykonania aktu na jej sytuację finansową (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 sierpnia 2017 r., I SA/Bd 527/17). Tym bardziej analogiczny wniosek należy wyprowadzić w przypadku braku skonkretyzowania tychże twierdzeń. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowego wyjątku od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r., II FZ 1504/14). Brak przy tym podstaw, aby od sądu oczekiwać poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, podczas gdy strona nie wypełnia tego obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Powinność szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy też przedłożenie części dokumentów, z których jednak nie wyłania się pełen obraz sytuacji skarżącej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wyjaśnić, że przedmiotem sprawy jest nałożona na spółkę w związku z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi kara pieniężna w łącznej kwocie 30.000 zł. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 5 stycznia 2024 r., nr 318000-COC3.4823.273.2023.DW. Tym samym przedmiotem sprawy jest określenie sumy pieniężnej, która niewątpliwie możliwa jest do ewentualnego zwrotu lub wyegzekwowania od organu. Natomiast aby ocenić, czy uiszczenie tej kwoty może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne byłoby jej odniesienie do możliwości płatniczych skarżącej. Wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, spółka nie wyjaśniła jednak, w jakiej relacji do jej sytuacji majątkowej pozostaje wskazana kara pieniężna w kwocie 30.000 zł. Skarżąca przedłożyła co prawda część dokumentów – przegląd roczny za 2023 r. oraz listę płac za marzec 2023 r., jednak na podstawie tych dokumentów nie jest możliwa pełna ocena jej sytuacji finansowej. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2024 r., nr 2001-IOD.492.28.2024, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, że nie świadczą one o jej złej kondycji finansowej, a jedynie o chwilowych problemach - w poszczególnych miesiącach 2023 r. - z płynnością finansową. Jednak, jak wynika z przeglądu rocznego za 2023 r. - łączny wynik ekonomiczny spółki za 2023 r. wyniósł 133.879,80 euro. Odnosząc się do przedłożonej listy płac, sąd wskazuje, że obrazuje ona marzec zeszłego roku i potwierdza jedynie okoliczność zatrudniania w tamtym okresie pracowników, nie przedstawia jednak w żaden sposób kondycji finansowej spółki. Nawet gdyby przyjąć, że prowadzona przez spółkę działalność gospodarcza zmniejszyła swoje rozmiary w ostatnim czasie, to jednak w ocenie sądu nie jest ona tak dramatyczna jak to przedstawia skarżąca. Spółka nie przedłożyła wszystkich dokumentów źródłowych, na podstawie których sąd miałby pełen obraz jej sytuacji majątkowej, jak. np. ewidencja środków trwałych, faktury z terminem płatności, sprawozdania o stanie zobowiązań, czy sprawozdania o stanie środków na rachunkach bankowych, zestawienia bieżących wydatków lub innych dokumentów itp. Bez porównania natomiast możliwości płatniczych spółki (majątku, jakim dysponuje) z kwotą nałożonej kary pieniężnej, nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że jej uregulowanie doprowadzi do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzi znaczną szkodę. Sąd nie ma bowiem wiedzy o stanie majątkowym skarżącej na dzień wniesienia skargi, czy choćby sald na bieżących rachunkach bankowych, z których wynikałby aktualny stan przepływów finansowych, co nie pozwala w szczególności na określenie, czy uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 30.000 zł rzeczywiście spowodowałoby skutki opisane w at. 61 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, że gdy strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania takich okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09). Jak już wyżej wskazano, świadczenie pieniężne jest ze swej natury odwracalne, podlega bowiem zwrotowi na podstawie odrębnych przepisów i nie wiąże się z tym co do zasady uszczerbek o charakterze majątkowym. Skarżąca nie przedstawiła pełnej dokumentacji finansowej, a jedynie wybrane dokumenty, w tym listę płac za odległy okres, w związku z tym sąd nie może ocenić jej możliwości płatniczych i wyprowadzić na tej podstawie wniosków, prowadzących do udzielenia jej ochrony tymczasowej. Możliwość wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków przez wydanie danego aktu musi być realna i poparta rzeczowymi dowodami źródłowymi. Ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. posługuje się pojęciem "znacznej szkody", co oznacza, że dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie wystarcza samo jej wystąpienie, lecz jeszcze jej rozmiar dla zobowiązanego musi być co najmniej znaczny. Oznacza to, że sama wysokość określonej sankcji pieniężnej nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwota ta musi być bowiem odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego (zob. postanowienia NSA: z 21 lutego 2017 r., II GZ 106/17 oraz z 24 stycznia 2017 r., II GZ 1360/16). Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2012 r., I FZ 66/12, wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona, czy też oderwana od tej sytuacji wysokość kwoty objętej zaskarżoną decyzją. To zatem, że sytuacja finansowa strony skarżącej jest trudna, samo w sobie nie świadczy o wystąpieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie nadmienić trzeba, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Dodatkowo podkreślić należy, że zaskarżona decyzja bez wątpienia, jako określająca karę pieniężną, jest dolegliwa dla jej adresata, co jednak nie oznacza automatycznie, że taka perspektywa, stanowi wystarczające uzasadnienie wniosku o wstrzymanie jej wykonania i wypełnia automatycznie przesłanki ustawowe jej zastosowania. Konieczność zapłaty określonej sumy pieniężnej oraz związane z tym uszczuplenie majątku jest zwykłym następstwem wydania takiej decyzji. Pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wymaga jednak od wnioskodawcy uprawdopodobnienia, że na skutek wykonania decyzji grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, czego we wniosku zabrakło. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że nie wystąpiły przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.