II SA/Bk 353/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-06-01
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków może zawierać postanowienia wykraczające poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a także czy może nakładać na odbiorców usług obowiązki, które zgodnie z ustawą obciążają przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub które powinny być uregulowane w umowie między stronami?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że niektóre jej postanowienia naruszały prawo materialne. W szczególności, postanowienia te wykraczały poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, nakładały na odbiorców obowiązki należące do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego lub powinny być uregulowane w umowie między stronami, a nie w akcie prawa miejscowego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Białymstoku zaskarżył uchwałę Rady Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Prokurator zarzucił uchwale naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 19 ust. 5 pkt 1, art. 6 ust. 4, art. 19 ust. 5 pkt 9, art. 22 ust. 2, art. 15 ust. 3 oraz art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zarzuty dotyczyły m.in. braku określenia minimalnego poziomu usług, nakładania na odbiorcę obowiązku okazania tytułu prawnego do nieruchomości, nieprawidłowego uregulowania kwestii dostarczania wody na cele przeciwpożarowe oraz przerzucenia na odbiorcę kosztów utrzymania instalacji i urządzeń wodociągowych.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 6 ust. 1 i 2, § 7 ust. 2 i 3, § 13 pkt 4 i 7, § 16 ust. 1 oraz § 44 i § 45 ust. 3 zaskarżonej uchwały Rady Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 24 sierpnia 2006 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Białymstoku na uchwałę Rady Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 24 sierpnia 2006 r., nr XXXIV/324/06 w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Juchnowiec Kościelny stwierdza nieważność § 6 ust. 1 i 2, § 7 ust. 2 i 3, § 13 pkt 4 i 7, § 16 ust. 1, § 44 i § 45 ust. 3 zaskarżonej uchwały
W dniu 24 sierpnia 2006 r. Rady Gminy Juchnowiec Kościelny podjęła uchwałę nr XXXIV/324/06 w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Juchnowiec Kościelny na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 123 poz. 858 ze zm.; dalej: u.z.z.w.).
W skardze złożonej na powyższą uchwałę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Prokurator Rejonowy w Białymstoku zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie w zakresie:
1. § 6 ust. 1, 2 oraz 7 ust. 2 i 3 dotyczących poziomu świadczonych usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
2. § 16 ust. 1 nakładającego na odbiorcę usług obowiązek okazania tytułu prawnego do nieruchomości;
3. § 44 i § 45 ust. 3 odnoszących się do zawierania pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem umowy o dostawy wody na cele przeciwpożarowe określającej zasady rozliczeń za pobrana wodę na cele przeciwpożarowe jak i inne cele wymienione w art. 22 ustawy, które to rozliczenia są dokonywane za okresy kwartalne;
4. § 13 pkt 4 i 7 zobowiązujących odbiorcę usług do konserwacji i utrzymywania w należytym stanie i na własny koszt posiadanej instalacji, urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz ochrony instalacji, urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz ochrony instalacji wodociągowej oraz studzienki wraz z wodomierzem przed skutkami niskich temperatur, a także do zabezpieczenia przed ingerencją osób nieuprawnionych miejsc, w którym zainstalowany jest wodomierz główny i urządzania pomiarowe.
Prokurator Rejonowy uchwale tej zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zwanej dalej "u.z.z.w.", poprzez brak faktycznego określenia w treści § 6 ust. 1, 2 oraz § 7 ust. 2, 3 minimalnego poziomu świadczonych usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, takie jak co najmniej minimalne ciśnienie wody, minimalna ilość dostarczanej wody, minimalny poziom jakościowy wody i minimalna ilość odprowadzanych ścieków, z jednoczesnym odesłaniem do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 u.z.z.w., poprzez wskazanie w treści § 16 ust. 1 regulaminu, iż warunkiem zawarcia umowy przedsiębiorstwa z odbiorcą usług jest między innymi okazanie tytułu prawnego do nieruchomości, podczas gdy ustawodawca nie wymaga spełnienia takiego obowiązku od osoby ubiegającej się o zawarcie umowy;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 5 pkt 9 oraz art. 22 ust. 2 u.z.z.w., poprzez wskazanie w treści przepisów § 44 i § 45 ust. 3, iż zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawartej pomiędzy gminą i przedsiębiorstwem, w której zostaną określone zasady rozliczeń za pobraną wodę na cele przeciwpożarowe jak i inne cele wymienione w art. 22 ustawy, jak również określenie, że rozliczenia za wodę pobraną na cele przeciwpożarowe dokonywane są za okresy kwartalne, podczas gdy rada gminy nie jest uprawniona do określania terminów rozliczeń, a jedynie do ustalenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe, tzn. określenia, kto, z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać, nie istnieją także podstawy, aby zasady rozliczeń określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 u.z.z.w., art. 19 ust. 5 u.z.z.w., art. 6 ust. 3 u.z.z.w., art. 353' k.c., z uwagi na przerzucenie na odbiorcę usług obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania instalacji, urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, przez co należy rozumieć również wodomierz główny, zaś w myśl ustawy, koszty jego utrzymania ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, a także ze względu na wykroczenie przez § 13 pkt 4 i 7 regulaminu, będącego aktem prawa miejscowego o charakterze generalnym i abstrakcyjnym poza delegację ustawową wynikającą z powołanego przepisu, który to przepis nie upoważnia organu gminy do nakładania w regulaminie obowiązków na odbiorców usług, a kwestie takie winny być objęte umową zawartą pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym a odbiorcą;
Na tej podstawie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie.
W uzasadnieniu skargi Prokurator rozwinął podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Juchnowiec Kościelny wniosła o oddalenie skargi jako całkowicie bezpodstawnej.
W uzasadnieniu Rada wskazała, że przedmiotowa uchwala opracowywana była w stanie prawnym obowiązującym w roku jej uchwalania, gdzie odpowiednie przepisy pozwalały na stosowanie rozwiązań ujętych w jej treści. Poprzedni regulamin opracowywany był jeszcze przez poprzedniego zarządcę sieci wodociągowo-kanalizacyjnej - Gospodarstwo Pomocnicze Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Białymstoku. Mając powyższe na uwadze, przede wszystkim z uwagi na zmianę przepisów zlecone zostało opracowanie nowego Regulaminu. Obecnie jest to na etapie zatwierdzenia uchwałą projektu Regulaminu i przesłanie go do zaopiniowania przez Wody Polskie zgodnie z art. 19 u.z.z.w. Jednakże z uwagi na liczne zmiany ustawy, zmiany w interpretacji przepisów, co poskutkowało między innymi negatywną opinią poprzedniego projektu, proces opracowywania przedmiotowego Regulaminu wydłużył się. Biorąc to pod uwagę Rada wskazała, że przedmiotowa skarga w najbliższym czasie stanie się bezprzedmiotowa, z uwagi na uchylenie poprzednio obowiązującego Regulaminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Rozpoznając sprawę ze skargi na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności, o czym stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała nr XXXIV/324/06 z dnia 24 sierpnia 2006 r. Rady Gminy Juchnowiec Kościelny w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na terenie Gminy Juchnowiec Kościelny.
Została ona podjęta na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 ze zm.; dalej: u.z.z.w.).
Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez Prokuratora, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a ponieważ skarga dotyczy aktu prawa miejscowego, jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli.
Przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.; dalej: u.s.g.) stanowi, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, co oznacza, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza bowiem nieważności uchwały ograniczając się wyłącznie do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2017 r., w sprawie sygn. akt I OSK 124/17, istotna sprzeczność z prawem to wada doniosła pod względem faktycznym i prawnym, wynikająca z naruszeń przepisów prawa materialnego bądź formalnego, ale taka, która jest oczywista, jednoznaczna, niepozwalająca na zaakceptowanie uchwały ze względu na sposób i tryb jej podjęcia, lub skutki, jakie wywołuje.
Przechodząc do kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały wskazać trzeba, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, jak wskazano już wyżej, jest aktem prawa miejscowego, co potwierdza art. 19 ust. 4 u.z.z.w. Stosownie do art. 19 ust. 2 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; (2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; (3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; (4) warunki przyłączania do sieci; (5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; (7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; (8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Cytowany przepis stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 2 u.z.z.w. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2033/06, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 994/16). Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Taką samą wadą dotknięte są te z postanowień aktu prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w powołanym art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym i albo stanowią powtórzenie rozwiązań ustawowych albo regulują te same kwestie w sposób odmienny.
Przechodząc do oceny zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że są one zasadne. I tak zasadny jest zarzut dotyczący niezgodności z prawem § 6 ust. 1 i 2 i § 7 ust. 2 i 3 Regulaminu. W przepisie tym wskazano jedynie, że minimalną ilość dostarczanej wody określa umowa, która powinna określać maksymalne ilości oraz dopuszczalny poziom zanieczyszczeń dostarczanych ścieków. Nie określono natomiast minimalnych konkretnych parametrów świadczonych usług w zakresie jakości wody. Tymczasem, jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 651/20, skoro z art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. wynika, że regulamin powinien określać minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, to ujęcie tej kwestii poprzez odesłanie wyłącznie do regulacji umownej narusza powołany przepis tej ustawy. Również podkreślenia wymaga, że pojęcie "minimalnego poziomu usług", o którym mowa w tym przepisie, oznacza konkretne parametry tych usług, zatem ilość dostarczanej wody, jej ciśnienie, ciągłość dostaw, jak również jakość wody (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 945/19). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednoznacznie podkreśla się, że odpowiednie regulacje stanowionego regulaminu winny zobowiązywać przedsiębiorstwo do zapewnienia usługobiorcom nie tylko minimalnego ciśnienia wody i minimalnej ilości dostarczanej wody, ale też określać minimalne wymagania dotyczące jakości dostarczanej wody (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 536/20), a tego parametru w przywołanym § 6 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 2 Regulaminu zabrakło. Podkreślić przy tym należy, że odwołanie się do wymagań określonych w treści przepisów wykonawczych sprawia, że uchwała nie wypełnia delegacji ustawowej w zakresie określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Rada gminy zobligowana jest bowiem do samodzielnego określenia minimalnych parametrów świadczonych usług, w tym ilości i jakości dostarczanej wody, jej ciśnienia oraz ciągłości usług. Niewystarczające jest zatem odwołanie się w tym zakresie do przepisów odrębnych. Pominięcie obligatoryjnego elementu regulaminu skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego, bowiem nie wyczerpuje zakresu przedmiotowego przekazanego przez ustawodawcę do uregulowania przez gminę. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest jednolite i ugruntowane (por. np. wyroki WSA: w Opolu z 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 605/06, publ. CBOSA, z 4 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 344/07, publ. Lex nr 419013, w Gliwicach z 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 662/06, publ. CBOSA, w Szczecinie z 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, publ. CBOSA, w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 887/17, publ. CBOSA), w Gorzowie Wielkopolskim z 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Go 104/18, publ. CBOSA, wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1347/17 publ. CBOSA).
Należało również podzielić pogląd Prokuratora, iż nie wypełniono w § 7 ust. 3 uchwały obowiązku określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie jakości odprowadzanych ścieków i odesłanie w zakresie ich stanu i składu do obowiązujących przepisów. Zgodnie z treścią § 4 pkt 2 Regulaminu, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane zapewnić ciągły odbiór ścieków o stanie i składzie zgodnym z aktualnie obowiązującymi przepisami i obowiązującą umową o odprowadzanie ścieków. Taki sposób regulacji nie wyczerpuje pełnego zakresu przedmiotowego przekazanego radzie gminy przez ustawodawcę do uregulowania w drodze uchwały, bowiem organ odsyłając do powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a także do umowy zawartej z odbiorcą usług, uchylił się od samodzielnego określenia minimalnego poziomu świadczonych usług, do czego został zobowiązany mocą art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy. Odesłanie w tym zakresie do obowiązujących przepisów i postanowień umów zawieranych z odbiorcą usług, nie spełnia wymogu zawartego w delegacji ustawowej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 308/18).
W konsekwencji brak pełnego, dokładnego uregulowania kwestii obowiązkowej, wynikającej z art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowi o istotnym naruszeniu tego przepisu, skutkującym stwierdzeniem nieważności kontrolowanej uchwały w tym zakresie.
Sąd zgodził się także z zarzutem Prokuratora istotnego naruszenia prawa zapisem § 13 pkt 4 i 7 Regulaminu. Kwestionowane zapisy nałożyły na odbiorcę usług obowiązek konserwacji i utrzymywania w należytym stanie i na własny koszt posiadanej instalacji, urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz ochrony instalacji, urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych oraz ochrony instalacji wodociągowej oraz studzienki wraz z wodomierzem przed skutkami niskich temperatur, a także do zabezpieczenia przed ingerencją osób nieuprawnionych miejsc, w którym zainstalowany jest wodomierz główny i urządzania pomiarowe. Obowiązki powyższe jako dotyczące określanych umową o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków praw i obowiązków stron umowy (odbiorcy usług i przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego) wykraczają poza zakres upoważnienia zawartego w art. 19 ust. 2 u.z.z.w. Regulamin określa wyłącznie warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług (vide: art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w.) natomiast prawa i obowiązki stron umów określają postanowienia umowne (vide: art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w). Kwestionowany zapis § 13 pkt 4 i 7 Regulaminu wkracza więc w treść umowy, co jest niedopuszczalne. Zauważyć przy tym należy, że w odniesieniu do obowiązku utrzymania przez odbiorcę usług wodomierza głównego, czyni to wbrew ustawowej regulacji, zgodnie z którą odpowiedzialność za utrzymanie wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne (vide: art. 15 ust. 3 u.z.z.w.) Określenie powyższych elementów w regulaminie stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo - kanalizacyjnym, zawieranej na podstawie art. 6 ust. 1 ww. ustawy, a jednocześnie stanowi przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w. Treść takiej umowy podlega bowiem przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny – rada gminy – nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać. W tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne jest jednolite (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Go 304/06, Lex nr 296985, z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 920/18, CBOSA, w Lublinie z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 641/14, CBOSA, w Warszawie z 15 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1116/06, Lex nr 418151).
Zdaniem Sądu zasadne jest też stanowisko Prokuratora odnośnie niezgodności § 16 ust. 1 Regulaminu z art. 6 ust. 4 u.z.z.w. Z art. 6 ust. 4 u.z.z.w. wynika, że umowa, o której mowa w ust. 1, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Powyższe oznacza, że w świetle wskazanego przepisu brak jest jakichkolwiek podstaw do różnicowania osób, które są posiadaczami nieruchomości o uregulowanym i nieuregulowanym stanie prawnym. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, że dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków nie może być uzależnione od tego, czy ktoś dysponuje tytułem prawnym do zajmowanej przez siebie nieruchomości (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 138/19). Skoro więc zgodnie z tym przepisem obowiązek zawarcia umowy o zbiorowe zapatrzenie w wodę lub zbiorowe odprowadzanie ścieków, jest całkowicie oderwany od tego, czy odbiorca usług posiada tytuł prawny do nieruchomości czy też nie, to w ogóle należy zakwestionować zasadność badania stosunków własnościowych na danej nieruchomości (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 152/19).
Należało również podzielić pogląd Prokuratora, iż regulacje dotyczące dostarczania wody na cele przeciwpożarowe naruszają art. 19 ust. 2 pkt 9 u.z.z.w. Dotyczy to § 44 i 45 ust. 3 Regulaminu, które zawiera delegację do ustalenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Analiza art. 19 ust. 2 pkt 9 u.z.z.w. prowadzi do wniosku, że rada gminy była uprawniona jedynie do określenia warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe, a więc do określenia kto i z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać. Określenie takie znalazło się w § 45 ust.1 i 2 regulaminu i jest ono w ocenie sądu wystarczające. Brak jest jednak podstaw do tego, aby warunki te określała umowa z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym, przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków nie przewidują bowiem takiej możliwości. Poza tym, w ocenie sądu, ukształtowanie warunków dostarczania wody ma cele przeciwpożarowe w drodze umowy zawartej z przedsiębiorstwem stanowiłoby niedopuszczalne przekazanie uprawnień gminy, wynikających z ustawowego upoważnienia w tym zakresie. Z kolei sposób ponoszenia kosztów związanych z użyciem wody na cele przeciwpożarowe reguluje art. 22 ust. 2 u.z.z.w. i brak jest podstaw do tego aby ponownie kwestia była unormowana w regulaminie, w sposób, który stanowi modyfikację ustawowego zapisu.
Z powyższych względów, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność § 6 ust. 1 i 2, § 7 ust. 2 i 3, § 13 pkt 4 i 7, 16 ust. 1 oraz § 44 i § 45 ust. 3 zaskarżonej uchwały z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Juchnowiec Kościelny. Powyższe przepisy stanowią jedynie część jego regulacji, jednakże wyeliminowanie ich treści nie dezintegruje pozostałych postanowień Regulaminu, które mogą samodzielnie funkcjonować. W konsekwencji stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach nie niesie za sobą konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego całego Regulaminu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło