II SA/Bk 409/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat S. T.-K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego J. G. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. Burmistrz Miasta B. P. powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł na wniosek N. G. o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ulicy P. [...] w B. P. Organ ustalił, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu od maja – czerwca 2010r. Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 4 maja 2009r. sygn. I C [...] orzekł eksmisję skarżącego z mieszkania opisanego wyżej. Po tymże wyroku skarżący wyprowadził się z lokalu. Nie zwracał się do byłej żony o wydanie pozostawionych w lokalu rzeczy osobistych, jak również nie wnosił o wydanie nowych kluczy do drzwi wejściowych mieszkania. Swoje centrum życiowe skarżący skoncentrował w mieszkaniu matki przy ulicy M. [...], co potwierdził oświadczeniem, że nie zamierza składać skargi do prokuratury o uniemożliwianie korzystania z lokalu ani powództwa do sądu o przywrócenie posiadania lokalu. Organ uznał, ze zaistniała przesłanka wymeldowania w postaci opuszczenia lokalu, które w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych powinna cechować dobrowolność i trwałość. W odwołaniu od tej decyzji J. G. stwierdził, że nie może się zgodzić z oceną, że zaprzestał dochodzenia praw do mieszkania oraz, że w mieszkaniu nie pozostały jego rzeczy osobiste. W najbliższym czasie bowiem zamierza złożyć do sądu wniosek o podział majątku dorobkowego oraz powództwo o przywrócenie zakłóconego posiadania lokalu. Do tego czasu nie powinien być wymeldowany z lokalu. Zaprzeczył też ustaleniu, że nie przebywał w lokalu dłużej niż przez 3 miesiące podkreślając, że w dalszym ciągu w lokalu są jego rzeczy osobiste, do których ma prawo. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] marca 2014r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej w pierwszej kolejności organ zrelacjonował przeprowadzone w sprawie czynności dowodowe, opisując treść dowodów. Następnie stwierdził, że przesłanką wymeldowania jest ustalenie trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Wskazał, że za równoznaczną z dobrowolnymi trwałym opuszczeniem lokalu uważa się też sytuację, w której osoba nie mieszka w lokalu z powodu stawianych jej przeszkód, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub kiedy zastosowane środki okazały się nieskuteczne, a także, kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję, bądź też samego orzeczenia eksmisji. Organ dodał, że o niezaistnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych. W okolicznościach tej sprawy, zdaniem organu II instancji, lokal miejsca zameldowania z całą pewnością przestał być centrum spraw życiowych skarżącego, gdyż ten nie zamieszkuje w nim od 3 – 4 lat, co wynika nie tylko z wyjaśnień N. G., czy zeznań syna stron – K. G., ale również z wyjaśnień samego skarżącego. W tych okolicznościach bez znaczenia jest fakt pozostawienia w lokalu części rzeczy osobistych, gdyż ten fakt nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w lokalu. Organ dodał, że niezamieszkiwanie skarżącego w lokalu odpowiada sytuacji ukształtowanej wyrokiem sądu cywilnego, który orzekł eksmisję skarżącego z lokalu. Orzeczenie eksmisji znacznie ogranicza, a nawet wyłącza możliwość przywrócenia posiadania lokalu. Ponadto przywrócenia posiadania lokalu należy dochodzić w ciągu roku od naruszenia posiadania a skarżący – jak sam wskazał – nie mieszka w spornym lokalu niemalże od 4 lat. Skoncentrowanie spraw życiowych w innym miejscu niż lokal będący miejscem zameldowania dowodzi trwałości jego opuszczenia. Wobec powyższego organ uznał, że spełniona została przesłanka warunkująca orzeczenie o wymeldowaniu, tym bardziej, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu jedynie potwierdzenie faktu pobytu. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący J. G. podniósł zarzuty: - naruszenia art. 7, 8, 10 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywatela do organów państwa oraz poprzez zaniechanie podjęcia na wniosek skarżącego kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz właściwego załatwienia sprawy, - naruszenia art. 77, 78, 80 i 81 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, pominięcie zarzutów skarżącego dotyczących działania na jego szkodę, - naruszenia prawa materialnego w postaci zasad z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w mieszkaniu, z którego go wymeldowano, nadal znajdują się jego rzeczy, do których ma prawo a ponadto Konstytucja RP gwarantuje każdemu obywatelowi ochronę swego miejsca zamieszkania a stan faktyczny sprawy wskazuje, że prawo do tej ochrony zostało mu odebrane. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Wbrew bowiem zarzutom w skardze podniesionym w sprawie w pełni zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne, których zaistnienie warunkowało orzeczenie o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem ul. P. [...] w B. P. a dokonana przez organy administracji ocena prawidłowo zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności i została przeprowadzona w kontekście mających zastosowanie przepisów prawa materialnego. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazano, że przesłanką wymeldowania jest nieprzebywanie osoby fizycznej w określonym lokalu, które charakteryzuje się zamiarem jego opuszczenia na stałe tj. zamiarem przeniesienia (skoncentrowania) aktywności życiowej w nowym miejscu. Ustalając w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania przesłankę opuszczenia lokalu, należy badać rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, a w szczególności jego trwałość i dobrowolność. Przy ustalaniu zamiaru opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu a konkretnie trwałości i dobrowolności jego opuszczenia, nie można poprzestawać wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanej strony, ale należy wziąć pod uwagę obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności towarzyszące opuszczeniu czy nieprzebywaniu w lokalu. Wiarygodność deklaracji osoby wymeldowanej o zamiarze powrotu czy o faktycznym przebywaniu w lokalu powinna zostać oceniona w kontekście wszystkich ustalonych w sprawie obiektywnych okoliczności. O dobrowolności i trwałości zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu świadczyć może, między innymi, długotrwałość nieprzebywania w miejscu wymeldowywania czy też charakter pobytu w tym miejscu, a także niepodejmowanie środków prawnych celem odzyskania prawa do zamieszkiwania w lokalu, ewentualnie brak konsekwencji i aktywności w takich działaniach (tak NSA w wyroku z dnia 13.04.2012r. sygn. II OSK 153/11). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie oświadczenia woli, albo w sposób domniemany – poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. takim, który daje podstawę do wymeldowania, można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wbrew własnej woli, nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję, bądź samego faktu wydania takiego wyroku (vide: wyroki NSA z 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, Lex nr 201427, z dnia 13.09.2006r. sygn. II OSK 1069/05, Lex nr 360269, z dnia 6.10.2006r. sygn. II OSK 65/05, Lex nr 188693, z dnia 20.01.2009r. sygn. II OSK 1895/07, Lex nr 537754). Skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu to nie tylko formalne wystąpienie o stosowną ochronę prawną do właściwych organów, lecz wystąpienie uzasadnione prawnie (merytorycznie), w wyniku którego właściwe organy potwierdziły bezprawność nakazu opuszczenia lokalu czy pozbawienia posiadania lokalu. Zameldowanie pod danym adresem ma na celu potwierdzenie faktu pobytu i jeżeli fakt pobytu pod danym adresem nie zachodzi, utrzymywanie wpisu o zameldowaniu jest fikcją. Przenosząc powyższe uwagi natury prawnej na grunt kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego pod adresem ul. P. [...] w B. P., stwierdzić należy, że okoliczności sprawy w pełni uzasadniały ocenę wystąpienia przesłanek wymeldowania. Okoliczność wyprowadzenia się przez skarżącego z ww. lokalu została przez niego przyznana w trakcie przesłuchania w charakterze strony w dniu 9 grudnia 2013r. Skarżący zeznał wówczas do protokołu, że nie mieszka w spornym lokalu od 15 maja 2010r. Podał przy tym, że nie składał i nie będzie składał do prokuratora skargi na byłą żonę za uniemożliwianie mu korzystania z lokalu ani do sądu cywilnego pozwu o przywrócenie posiadania lokalu. Poinformował jedynie, że złożył wniosek o podział majątku dorobkowego, którego elementem jest prawo do lokalu spółdzielczego, z którego nastąpiło wymeldowanie. Jest przy tym bezspornym, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nastąpiło po sądowym rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego skarżącego i uczestniczki postępowania N. G. z obciążeniem skarżącego winą za rozkład pożycia i z orzeczeniem eksmisji skarżącego z lokalu mieszkalnego Nr [...] położonego w B. P. przy ulicy P. [...] (vide: kopia wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 maja 2009r. sygn. I C [...], prawomocnego od dnia 9 września 2009r.). Ustalenie przez organ faktu opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu, noszącego cechy trwałości i dobrowolności, nie jest zatem dowolne ponieważ opiera się na okolicznościach przyznanych przez stronę i potwierdzonych dowodem z dokumentu. Sam fakt niezabrania wszystkich rzeczy osobistych z lokalu i deklarowana chęć powrotu do niego, nie może być traktowany jako dowód nieziszczenia przesłanki opuszczenia lokalu, w sytuacji, gdy nie towarzyszyły i nie towarzyszą tym okolicznościom (tj. pozostawieniu części rzeczy osobistych i wyrażonej w skardze woli powrotu), postrzegalne na zewnątrz kroki prawne skarżącego zmierzające do zmiany stanu faktycznego. Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że lokal przy ulicy P. [...] w B. P. przestał być dla skarżącego miejscem, w którym koncentruje swoje życiowe sprawy, a ponieważ przesłanką wymeldowania jest wyłącznie stwierdzenie faktu nieprzebywania w lokalu, decyzja o wymeldowaniu skarżącego stanowi potwierdzenie faktycznego stanu rzeczy. Objęcie prawa do lokalu, z którego nastąpiło wymeldowanie, podziałem majątku dorobkowego, pozostaje bez wpływu na realizację obowiązku meldunkowego. Mając powyższe na uwadze orzeczono o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na złożony wniosek o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego przed sądem wykonane na zasadzie prawa pomocy, orzeczono o wynagrodzeniu (art. (art. 210 par. 1 w związku z art. 205 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).