II SA/Bk 421/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją stwierdzającą nabycie mienia oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. J. P. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. (dalej: "Prezydent") o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] stwierdzającą nabycie mienia pozostałego po Przedsiębiorstwie Budowlano-Usługowym B. sp. z o.o. w B. (dalej: "B."), ze względu na prowadzenie tego postępowania bez udziału wnioskodawczyni jako strony. W dniu [...] października 2020 r. Prezydent wezwał pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania przez precyzyjne i jednoznaczne wskazanie przesłanki wznowienia postępowania, spośród przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz przez wskazanie terminu dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia ww. postępowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r., na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., wyjaśniając, że J. P. jest wierzycielką upadłej spółki B. ze względu na posiadaną ekspektatywę ustanowienia odrębnej własności lokalu, na mocy zawartej z ww. spółką w dniu [...] lutego 1997 r. umowy deweloperskiej. Do ustanowienia odrębnej własności lokalu nie doszło ze względu na upadłość dewelopera, zaś wnioskodawczyni złożyła wniosek o zasiedzenie udziałów w nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., co nie było wiadome Prezydentowi prowadzącemu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]. W ocenie pełnomocnika J. P., wyszły zatem na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, lub nowe dowody istniejące w dniu wydania ww. decyzji, nieznane organowi. Okoliczności te ponadto, zdaniem pełnomocnika wnioskodawczyni, dowodzą tezie, że Prezydent celowo nie zawiadomił J. P. o wszczęciu ww. postępowania, aby uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania upadłej spółki B., w trybie art. 9 ust. 2c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. 1997 r., Nr 121, poz. 770; dalej: "PwKRS"). Pełnomocnik wskazał również, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie ww. postepowania, w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. rozpoczął bieg dnia [...] października 2020 r., zaś w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie rozpoczął jeszcze biegu, bowiem pełnomocnikowi wnioskodawczyni nie zostały udostępnione akta ww. sprawy, w związku z czym J. P. nie mogła zapoznać się w całości z treścią decyzji. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że J. P. miała jedynie wiedzę co do sygnatury postępowania oraz daty wydania decyzji. Zawarte w niej rozstrzygnięcie zostało zaś ujawnione pełnomocnikowi w toku czynności w dniu [...] października 2020 r., a zatem wnioskodawczyni mogła dowiedzieć się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia najwcześniej dnia [...] października 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Prezydent odmówił J. P. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent wskazał, że wyjaśnienia pełnomocnika co do terminu dowiedzenia się przez wnioskodawczynię o okolicznościach stanowiących ww. podstawy wznowienia, nie znajdują pokrycia w treści wniosku. Jak stwierdził bowiem pełnomocnik, poza wiedzą dotyczącą wydanej decyzji, J. P. złożyła wniosek o zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład mienia przejętego przez Skarb Państwa po B. W konsekwencji organ uznał, że wiedza wnioskodawczyni nie ograniczała się jedynie do znajomości nr oraz daty wydania decyzji, lecz obejmowała również rozstrzygnięcie w niej zawarte, skoro wystąpiła ona z wnioskiem o zasiedzenie części nieruchomości, co do której spełnia przesłanki samoistnego posiadacza w dobrej wierze. W związku z powyższym organ uznał, że nie została spełniona przesłanka z art. 148 § 2 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: "SKO") utrzymało ww. postanowienie w mocy, podzielając stanowisko Prezydenta o niedochowaniu przez wnioskodawczynię 1-miesięcznego terminu, od chwili dowiedzenia się o istnieniu okoliczności stanowiących podstawy do wznowienia przedmiotowego postępowania. SKO stwierdziło bowiem, że wnioskodawczyni posiadała wiedzę o nr, dacie i rozstrzygnięciu decyzji Prezydenta z dnia [...] grudnia 2016 r. przed [...] października 2020 r., gdyż w następstwie posiadanej wiedzy wystąpiła do sądu powszechnego z wnioskiem o zasiedzenie części nieruchomości, w stosunku do której spełnia przesłanki samoistnego posiadania w dobrej wierze. SKO podkreśliło, powołując się na orzecznictwo, że art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia, zaś bieg ten rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Ustawowy zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć zatem w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające jej zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Nie jest zatem konieczne poznanie pełnej treści decyzji, lecz wystarczająca jest wiedza o tym, czego decyzja dotyczy. Skargę na ww. postanowienie wywiodła do sądu administracyjnego J. P., zaskarżając je w całości. W skardze nie sformułowała zarzutów, wniosku ani uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli sądowej zainicjowane zostało wnioskiem J. P. złożonym w dniu [...] października 2020 r. (doprecyzowanym pismem z dnia [...] listopada 2020 r.) o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nabycia mienia pozostałego po Przedsiębiorstwie Budowlano – Usługowym "B." Sp. z o.o. w B. Jako podstawę wznowienia wskazano przepis w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 kp.a. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii wznowienia postępowania, pozostawiając poza zakresem kognicji organów okoliczności dotyczące postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. W konsekwencji i kognicja sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności rozstrzygnięcia dotyczącego wznowienia postępowania. W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej. W tym znaczeniu jest to postępowanie, które stanowi zaprzeczenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania. Istotą postępowania wznowieniowego jest zatem zbadanie, czy postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest kwalifikowanymi wadami prawnymi, a w wypadku pozytywnych ustaleń w tym zakresie - wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty (art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.). Ponieważ wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji przyjmuje się, że wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Postępowanie dotyczące wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. W pierwszym z nich właściwy w sprawie organ administracji bada przesłanki formalne warunkujące uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Gdy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, badaniu podlega wskazanie przyczyny warunkującej wznowienie postępowania (art. 145 § 1 k.p.a., art. 145 k.p.a.) oraz zachowanie terminu określonego przepisami procedury (art. 148 § 1 k.p.a.). W przypadku przyjęcia zachowania wymogów formalnych wniosku, w pierwszej kolejności organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) i dopiero po oficjalnym wszczęciu postępowania nadzwyczajnego badać czy faktycznie zaistniała określona we wniosku przesłanka wznowieniowa (art. 149 § 2 k.p.a.). W wyniku tak przeprowadzonego postępowania może dopiero zapaść merytoryczna decyzja w sprawie (art. 151 k.p.a.). W przypadku natomiast stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi z ustawy bądź nie wskazała na określoną w art. 145 § 1 k.p.a. podstawę wznowienia postępowania – organ winien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postepowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie. Analizując bowiem tok postępowania administracyjnego i dokonane ustalenia, podzielić należy pogląd organów obu instancji, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co prawidłowo skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W sytuacji złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Wykazanie okoliczności świadczących o dotrzymaniu terminu spoczywa na stronie ubiegającej się o wznowienie postępowania. Organ zobowiązany jest natomiast z urzędu badać dochowanie terminu (tak: NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1164/95, niepubl.). Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi w zasadę ogólnej trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a) i stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). W tym miejscy podkreślić należy, że w świetle art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a nie budzi wątpliwości, że za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami tej wiedzy - niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi - jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy (por. wyroki NSA: z 6 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 714/08, LEX nr 574438; z 14 października 1999 r., IV SA 1662/97, LEX nr 48730; z 19 sierpnia 2010 r., II OSK 1296/09, LEX nr 746450; z 9 września 2011 r., II OSK 2407/10 LEX nr 1069058). W omawianym uregulowaniu wyraźnie zatem wskazuje się na moment dowiedzenia się o okoliczności a nie na moment dowiedzenia się o tym, że owa okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania (o przysługującym prawie wznowienia). Przyjęty tu pogląd nie jest kwestionowany w orzecznictwie i doktrynie (por. np. wyroki NSA z 19 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 127/07 i z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V SA 1460/01, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 września 2010 r. Sygn. akt II SA/Rz 279/10). Jak wynika z zaś z akt sprawy, skarżąca reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika, w piśmie z dnia [...] listopada 2020 r. wskazała, że jako posiadacz samoistny w dobrej wierze, opisanej na wstępie nieruchomości, miała interes prawny i faktyczny jako strona wspomnianego postępowania administracyjnego, natomiast w jego toku jako wierzycielka upadłego Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego "B." Sp. z o.o. z siedzibą w B. miałaby możliwość ujawnienia roszczeń i złożenia stosownych wniosków, np. w trybie art. 9 ust. 2c ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Jednocześnie podniosła, że zawarła z Przedsiębiorstwem Budowlano-Usługowym "B." Sp. z o.o. umowę deweloperską z [...] lutego 1997 r. w przedmiocie nabycia lokalu mieszkalnego i pomieszczenia gospodarczego. Skarżąca wskazała ponadto, że mając na uwadze fakt, że korzystała z wskazanych wyżej lokali, które wcześniej własnym nakładem finansowym doprowadziła do stanu używalnego, złożyła wniosek o zasiedzenie udziałów w nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. Powyższe przesłanki zostały wskazane jako okoliczności nieznane organowi w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., a co za tym idzie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Ponadto w zakresie sprecyzowania terminu uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją wskazała, że miała wiedzę jedynie co do sygnatury oraz daty wydania decyzji, natomiast zawarte w niej rozstrzygnięcie zostało ujawnione jej pełnomocnikowi w toku czynności przeprowadzonych dnia [...] października 2020 r.,tj. podczas odmowy dostępu do akt sprawy o sygnaturze [...]. Dlatego też o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania mogła dowiedzieć się najwcześniej w dniu [...] października 2020 r., w efekcie czego termin żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia [...] października 2020 r., natomiast termin żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie rozpoczął jeszcze swojego biegu z uwagi na odmowę udostępniania akt sprawy. Dokonując analizy wskazanych wyżej przesłanek uzasadniających spełnienie ustawowego terminu do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że przesłanki te zostały spełnione. Stwierdzenie, że skarżąca miała wiedzę jedynie co do sygnatury oraz daty wydania decyzji, natomiast zwarte w niej rozstrzygnięcie zostało ujawnione pełnomocnikowi skarżącej dopiero w toku czynności przeprowadzonych dnia [...] października 2020 r., nie znajduje pokrycia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika bowiem z wyżej powołanego pisma z dnia [...] listopada 2020 r., skarżąca na długo przed czynnością z dnia [...] października 2020 r. nie tylko miała wiedzą na temat wydanej decyzji, ale również złożyła wniosek o zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład mienia przejętego przez Skarb Państwa po Przedsiębiorstwie Budowlano-Usługowym "B." Sp. z o.o. z siedzibą w B. Fakt toczącego się postępowania z wniosku skarżącej z udziałem Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta B. o stwierdzenie zasiedzenia udziałów we współwłasności nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. [...] potwierdza pismo Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2021 r. złożone w postepowaniu administracyjnym przed SKO, wskazujące że obecnie sprawa o stwierdzenie zasiedzenia jest na etapie skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] maja 2019 r. sygn. [...]. Sprawę zarejestrowano w Sądzie Najwyższym pod sygn. [...] (k. 34 akt organu II inst.). Mając na uwadze powyższe, rację mają organy, że wiedza skarżącej nie ograniczała się jedynie do znajomości numeru oraz daty decyzji. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej posiadała ona informacje w zakresie rozstrzygnięcia w niej zawartego, albowiem w następstwie posiadanej wiedzy uznała za konieczność wystąpienie do sądu powszechnego z wnioskiem o zasiedzenie części nieruchomości, co do której w jej ocenie spełnia przesłanki samoistnego posiadacza w dobrej wierze. Przyjąć zatem należy, że skarżąca o okoliczności wskazanej we wniosku mającej stanowić podstawę wznowienia postępowania wiedziała już przed dniem [...] października 2020 r. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Nie można bowiem zgodzić się z poglądem, że w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. kładzie się nacisk na posiadanie przez stronę określonego stanu wiedzy o istnieniu przesłanki do wznowienia postępowania. Taka wykładnia art. 148 § 1 k.p.a., w której termin wskazany w tym przepisie rozpoczynałby bieg od dnia uzyskania świadomości o prawnym znaczeniu okoliczności mogącej być podstawą wznowienia, w praktyce uniemożliwiałby ustalenie daty, od której biegłby ten termin i dawałby stronom możliwość manipulowania tym terminem, a to nie zasługuje na akceptację. Nie została również spełniona przesłanka przewidziana w art. 148 § 2 k.p.a., wprowadzająca ograniczenie skorzystania z możliwości wznowienia postępowania w czasie jednego miesiąca od dnia, w którym strona, która nie brała udziału w postępowaniu dowiedziała się o decyzji, albowiem skarżącą powołując się na tę przesłankę nie udowodniła, że termin ten został przez nią dotrzymany. Wykazanie okoliczności świadczących o zachowaniu terminu powinno sprowadzać się do przedstawienia takich dowodów, z których będzie niezbicie wynikało z jednej strony w jakim konkretnym dniu rozpoczął się bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie, a z drugiej strony, że wskazania w podaniu data nie jest dowolna. W tym stanie rzeczy, jakkolwiek skarżąca powołała we wniosku o wznowienie postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. przesłankę, to nie mogła ona stanowić skutecznej podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. gdyż wniosek w tym zakresie został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 - 2 k.p.a. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest zatem prawidłowe, a jego uzasadnienie spełnia kryteria zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ww. ustawy.