II SA/Bk 537/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "E. B." w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 73). Stowarzyszenie działa na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Majątek strony skarżącej powstaje wyłącznie ze składek członkowskich. Na dzień [...] sierpnia 2011 r. Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych w związku ze współorganizowaniem (obsługa medialna) konferencji dotyczącej gospodarki odpadami. Zgromadzone ze składek środki finansowe zostały przeznaczone na zorganizowanie tej konferencji. Skarga w sprawie niniejszej dotyczy realizacji celów statutowych organizacji. Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Na koniec 2010 r. strona skarżąca posiadała 802,39 zł (majątek obrotowy). Na koniec sierpnia br. stan konta Stowarzyszenia wynosił około 4,80 zł (k. 72 – 75). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2011 r. (k. 81) Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. oświadczyło, że ilość członków stowarzyszenia wynosi 13 osób, zaś miesięczna wysokość składki członkowskiej wynosi 5 zł. W 2010 r. członkowie stowarzyszenia opłacili składki za 2011 r. W miesiącu maju 2011 r. dwie osoby opłaciły składki za I kwartał 2012 r. w kwocie po 15 zł każda (łącznie 30 zł). W miesiącu sierpniu 2011 r. opłacono składki w kwocie 165 zł (za I kwartał 2012). W związku z powyższym w miesiącu sierpniu 2011 r. wszyscy członkowie stowarzyszenia mieli opłacone składki za I kwartał 2012 r. Pozwoliło to na pokrycie bieżących wydatków. Prezes stowarzyszenia podniósł, iż stan kasy na dzień [...] sierpnia 2011 r. wynosi 1,21 zł. W okresie od [...] czerwca 2011 r. do [...] sierpnia 2011 r. wydatki organizacji wyniosły 191,65 zł, w tym: koszty korespondencji – 67,95 zł oraz papieru – 123,70 zł. Stan kasy na dzień [...] sierpnia 2011 r. wyniósł 1,21 zł, na ten dzień stan rachunku bankowego stowarzyszenia to 4,80 zł (k. 83). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: wyciąg z rachunku bankowego w A. B. za miesiące: czerwiec - sierpień 2011 r. (k. 89-93); potwierdzenia pocztowe i faktury (k. 84-88); bilans Stowarzyszenia na dzień [...] grudnia 2010 r. (k. 94); rachunek wyników za 2010 r. (k. 97); informację dodatkową do bilansu za 2010 r. (k. 95 – 96); zeznanie podatkowe za 2010 r. (k. 98 – 104). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że w okresie od czerwca do sierpnia 2011 r. br. stan konta Stowarzyszenia wynosił 4,80 zł (k. 89 – 93), natomiast na dzień 31 sierpnia 2011 r. stan kasy wynosi – 1.21 zł (k. 83). W okresie od maja 2011 r. do sierpnia 2011 r. z tytułu składek członkowskich wpłynęło 195 zł. W tym samym czasie wydatki organizacji wyniosły 191,65 zł. Na dzień 31 grudnia 2010 r. majątek obrotowy Stowarzyszenia wynosił 802,39 zł (dodatni wynik finansowy), w tym 510 zł środki pieniężne w banku oraz 292,39 zł środki pieniężne w kasie. W roku 2010 r. przychód strony skarżącej wyniósł 1.395 zł (składki członkowskie). W tym samym okresie poniesione wydatki wyniosły 592,16 zł, w tym materiały 474,76 zł oraz usługi pocztowe – 117,85 zł (k. 95-96,94). Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Majątek strony skarżącej powstaje wyłącznie ze składek członkowskich i jest przeznaczony na realizację celów statutowych (§ 9 Regulaminu Stowarzyszenia k. 79). Skarżąca organizacja ma 13 członków, miesięczna wysokość składki wynosi 5 zł (k. 83). Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku np. poprzez zwiększenie liczby członków lub przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe, które może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, prowadzić działalność gospodarczą dla uzyskania środków finansowych na działalność statutową. (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Na marginesie jedynie należy raz jeszcze wskazać, że Stowarzyszenie w sierpniu (okres pokrywający się z datą uzyskania wezwania do uiszczenia wpisu k. 69) dysponowało kwotą 165 zł, która mogłaby choć częściowo być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie "E. B." z siedzibą w B. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.