II SA/Bk 554/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi Stowarzyszenia D. C. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Stowarzyszenie D. Cz. z siedzibą w W. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (k. 22,31). Stowarzyszenie jest dobrowolną organizacją społeczną powołaną w celu promocji ochrony środowiska i działań proekologicznych oraz integracji osób zainteresowanych problematyka ochrony środowiska. Jest ono organizacją pozarządowa niedziałającą w celu osiągnięcia zysku. Stowarzyszenie to działa w formie stowarzyszenia wpisanego do KRS-u, a celem jego działalności jest m.in. ochrona i promocja zdrowia, działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, działalność na rzecz ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, a także działalność charytatywna – udział w akcji Szlachetna Paczka 2015 i dalsza opieka na 8 – osobową rodziną potrzebującą wsparcia materialnego. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, środków trwałych czy też kapitału zakładowego, zaś wysokość środków finansowych stowarzyszenia wynosi obecnie 87 zł (kasa). Strona skarżąca nie posiada rachunku bankowego. Za rok 2015 stowarzyszenie uzyskało zysk w kwocie 199 zł (k. 31-32). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 września 2016 r. (k. 33) Stowarzyszenie D. Cz. w W. oświadczyło, że ilość członków stowarzyszenia na dzień [...]09.2016 r. wynosi 15 osób, zaś roczna wysokość składki członkowskiej płatna do [...] czerwca 2016 r. wynosi 24 zł. Skarżące stowarzyszenie podniosło, iż wydatki organizacji wyniosły za okres styczeń – wrzesień 2016 r. 472,20 zł, zaś dochody za ten okres wyniosły 360 zł (k. 35). Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: dokumenty (pokwitowanie, KW i faktury) potwierdzające poniesione wydatki (k. 36-47), statut Stowarzyszenia (k. 46-55); bilans Stowarzyszenia na dzień [...] grudnia 2015 r. (k. 56); rachunek zysków i strat za 2015 r. (k. 57); sprawozdanie finansowe (k. 58-60). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że w okresie od stycznia do czerwca 2016 r. Stowarzyszenie dysponowało kwotą wynosił 559 zł (zysk z roku poprzedniego 199 zł oraz składki członkowskie 360 zł), natomiast na dzień [...] września 2016 r. stan kasy wynosi – 87 zł (k. 32). W okresie od stycznia do czerwca 2016 r. z tytułu składek członkowskich wpłynęło 360 zł. W tym samym czasie wydatki organizacji wyniosły 472,20 zł. Na dzień [...] grudnia 2015 r. majątek obrotowy Stowarzyszenia wynosił 199 zł (dodatni wynik finansowy. W roku 2015 r. przychód strony skarżącej wyniósł 510 zł (składki członkowskie oraz inne przychody określone statutem k. 57). Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych. Majątek strony skarżącej powstaje z: opłat wpisowych i składek członkowskich, darowizn, zapisów i spadków, wpływów z działalności statutowej Stowarzyszenia (§ 24 statutu k. 54,55). Skarżąca organizacja ma 15 członków, miesięczna wysokość składki wynosi 24 zł (k. 35). Odnosząc te okoliczności do sprawy niniejszej to należy, zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie D. Cz. w W. mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków, niskiej składce członkowskiej w rezultacie niskim dochodzie musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności statutowej i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku (vide. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Konkludując należy zatem stwierdzić, że faktyczny brak środków finansowych i majątku trwałego w sytuacji niewykorzystywania przez stronę skarżącą możliwości zarobkowych nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sytuacji gdy samo Stowarzyszenie nie stara się o ich pozyskanie. Stowarzyszenie D. Cz. w W. inicjując postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie uczestnicząc w nim powinno przewidzieć obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów (podobnie postanowienia NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07 i z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Na marginesie jedynie należy wskazać, że Stowarzyszenie dysponuje kwotą 87 zł, która mogłaby być przeznaczona na pokrycie przynajmniej części kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.