II SA/Bk 824/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. F. Z. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. F. Z. w B. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 40, 47). Stowarzyszenie działa dla dobra publicznego jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, natomiast w 2008 r. – 6.296,18 zł. Strona skarżąca nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), jest zadłużona z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 20.000 zł. Stowarzyszenie nie ma również środków finansowych na koncie bankowym - zostało ono zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej (k. 40). Pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. referendarz sądowy tut. Sądu wezwał Stowarzyszenie do złożenia oświadczenia, w którym należało wyszczególnić: dochody Stowarzyszenia uzyskane w 2009 r., przy czym należało określić wysokość tych dochodów; wydatki Stowarzyszenia poniesione w 2009 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Dodatkowo strona skarżąca została zobowiązana do nadesłania: wyciągów z rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, bilansu i sprawozdania finansowego za 2008 rok oraz dokumentów poświadczających wysokość aktualnego zadłużenia Stowarzyszenia z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej (k. 41). W odpowiedzi na cytowane wezwanie wnioskodawca dołączył do akt sprawy sprawozdanie finansowe z działalności za 2008 r. (k. 49-50), bilans i rachunek zysków i strat sporządzony dnia [...] marca 2009 r. (k. 51), zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia [...] kwietnia 2008 r. (k. 52-53) oraz wyciąg z rachunku bankowego z dnia [...] grudnia 2008 roku oraz [...] marca 2009 roku (k. 54-55). Z powyższych dokumentów wynika, iż Stowarzyszenie otrzymało w 2008 r. wpłaty w łącznej wysokości 17.042,33 zł. Koszty działalności w tym samym okresie wyniosły 13.160,04 zł, stąd też uzyskany wynik finansowy to zysk w wysokości 3882,29 zł. W rezultacie doliczenia straty z ubiegłych lat tj. kwoty 10.178,47 zł łączne koszty działalności strony skarżącej wynoszą 23.338,51 zł, w konsekwencji wynik finansowy za 2008 r. to strata w wysokości 6.296,18 zł (k. 51). Dodatkowo Stowarzyszenie jest zadłużone na kwotę około 20.000 zł z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych oraz nieuregulowanych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniach odwoławczych. Strona skarżąca stwierdziła, iż na dzień [...] lipca 2009 r. nie posiadała środków finansowych, jej zadłużenie wynosiło łącznie 36.296,18 zł (k. 43). Wnioskodawca wykazał, iż nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony. Strona skarżąca podkreśliła, iż narastające zadłużenie spowodowało zajęcie przez komornika rachunku bankowego Stowarzyszenia, w celu egzekucji kwoty 7.200 zł. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności pewnych sum pieniężnych na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych (k. 40, 43-55). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie w 2009 r. nie osiągnęło dochodu, obecnie nie posiada na koncie zgromadzonych środków finansowych. W 2008 r. strona skarżąca uzyskała wpływy w łącznej wysokości 17.042,33 zł, w tym darowizny od osób fizycznych i prawnych – 15.330 zł, wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego – 1212,33 zł oraz 20 zł zebranych tytułem wpłacanych składek członków wspierających. W tym samym okresie wydatki Stowarzyszenia wyniosły 13.160,04 zł. W rezultacie uzyskany wynik finansowy za 2008 r. to zysk w wysokości 3882,29 zł. Doliczenie straty z ubiegłych lat tj. kwoty 10.178,47 zł skutkowało tym, że łączne koszty działalności strony skarżącej w 2008 r. wynoszą 23.338,51 zł, w konsekwencji ostateczny wynik finansowy S. F. Z. za 2008 r. to strata w wysokości 6.296,18 zł. Na dzień [...] lipca 2009 r. zadłużenie Stowarzyszenia wynosiło łącznie 36.296,18 zł (k. 40, 43-55). Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem wyciągów z kont bankowych i dokumentów określających aktualne zadłużenie z tytułu prowadzonych egzekucji komorniczych (dołączone do akt sprawy zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z zakazie wypłat datowane jest na dzień [...] kwietnia 2008 r. i opiewa na kwotę 8.092,35 zł) skutkuje brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie posiadanych środków finansowych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz aktualnej wysokości zadłużenia, a w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, z racji wielości spraw Stowarzyszenia zawisłych przed tut. Sądem w roku ubiegłym (tj. 65 spraw) z urzędu wiadomym jest, iż strona skarżąca w całym wzmiankowanym ostatnio okresie konsekwentnie twierdziła, iż nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów prowadzonych postępowań sądowoadministracyjnych i nie posiada środków finansowych na koncie bankowym. Oświadczenia te pozostają w sprzeczności z dołączonym do akt sprawy sprawozdaniem finansowym, z którego wynika, że wnioskodawca w zeszłym roku uzyskał wpływy w wysokości 17.042,33 zł, a w rezultacie świadczą, że S. F. Z. w B. nie przedstawia rzetelnie swojej sytuacji materialnej. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga jeszcze raz, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres, której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07, podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż S. F. Z. w B. nie wykazało w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2008 roku w sprawie sygn. akt II OZ 903/08 wskazał, iż "stowarzyszenie (...) nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał złożone oświadczenia za niepełne, nie pozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe". W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.