II SA/Bk 840/25

WyrokWSA w Białymstoku2025-06-30

Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Anna Bartłomiejczuk, Marek Leszczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego) jest zgodne z prawem, mimo argumentacji skarżącej spółki o możliwości stosowania nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest prawidłowe. Orzeczenie wydane na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter cywilnoprawny i nie jest decyzją administracyjną, w związku z czym nie podlegają mu nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, takie jak stwierdzenie nieważności. W konsekwencji, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była uzasadniona.
Stan faktyczny
B. S.A. wniosła do SKO o stwierdzenie nieważności orzeczenia SKO z dnia 11 marca 2025 r. dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, argumentując, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. SKO postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. odmówiło wszczęcia postępowania, wskazując, że przepisy k.p.a. o nadzwyczajnych trybach postępowania nie mają zastosowania do tego typu orzeczeń, które mają charakter cywilnoprawny. B. S.A. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. SA w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 20 marca 2025 r. nr 41.25/C-23/VI/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia 18 marca 2025 r. B. S.A. w B., reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "SKO") o stwierdzenie nieważności orzeczenia SKO z dnia 11 marca 2025 r. nr 41.31/2/AH/22/2024 wydanego m.in. na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2024 r., poz. 1145; dalej: "u.g.n.") w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Białymstoku w obrębie [...] – B.., obejmującej działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] dokonanej wypowiedzeniem z dnia 21 listopada 2024 r. nr DSK-VI.6810.1049.2024 wydanym przez Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej "Prezydent) działającego jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W motywach wniosku strona argumentowała, że ww. orzeczenie zostało wydane w sprawie rozstrzygniętej innym orzeczeniem wprowadzonym do obrotu prawnego, a zatem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zachodzi potrzeba stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r. nr 41.25/C-23/VI.2025 SKO, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 i 157 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia SKO z dnia 11 marca 2025 r. nr 41.31/2/AH/22/2024. SKO podkreśliło w uzasadnieniu postanowienia, że w sprawach aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a. o nadzwyczajnych trybach postępowania, co oznacza, że żądane postępowanie nie może być wszczęte. SKO wyjaśniło przy tym, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") wskazuje się jednolicie, że orzeczenia wydawane na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. wydawane są w administracyjnej fazie postępowania aktualizacyjnego i nie dotyczą one uprawnień, czy obowiązków określonych bezpośrednio w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym samorządowym kolegiom odwoławczym (dalej: "kolegium") powierzono w określonym zakresie, rozpoznawanie sporów o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, będących sporami majątkowymi o charakterze cywilnym. Skoro zatem kolegia rozstrzygają merytorycznie spor cywilnoprawny, to akt kończący takie postępowanie nie stanowi decyzji administracyjnej, na którą przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego, lecz stanowi odrębny rodzaj rozstrzygnięcia, co specjalnie podkreślił ustawodawca, używając nazwy "orzeczenie". Z kolei odesłanie do odpowiedniego stosowania, w postępowaniu przed kolegium, przepisów k.p.a., zawarte w art. 79 ust. 7 u.g.n., stanowi enumeratywne wyliczenie i tworzy listę zamkniętą. Dalej SKO wskazało, że postępowanie uregulowane przepisami art. 71 - 81 u.g.n. jest postępowaniem szczególnym. Cywilnoprawny spor w zakresie ukształtowania opłat za użytkowanie wieczyste sprawia, że postępowanie przed kolegium jest wyłącznie koniecznym elementem, otwierającym drogę do ewentualnego przeniesienia sporu przed sąd powszechny. Dopuszczenie stosowania trybu zmiany orzeczenia kolegium, czy stwierdzenia jego nieważności, rodziłoby sytuację, w której już ustabilizowane stosunki majątkowe mogłyby być poddane ponownej weryfikacji w trybie administracyjnym. Poprzez podważenie w trybie nadzwyczajnym orzeczenia kolegium wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., stabilność tych stosunków zostałaby zniweczona. Dlatego jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, że brak jest możliwości wszczynania i prowadzenia postępowań nadzwyczajnych w stosunku do takiego orzeczenia. Skargę na ww. postanowienie SKO wniosła do sądu administracyjnego B. S.A. w B., reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: 1) art. 79 ust. 7 u.g.n., w zw. z art. 61a oraz art. 156 § 1 pkt. 2 i 3 k.p.a. przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do postępowania o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. o nadzwyczajnych trybach postępowania, w tym stwierdzenia nieważności orzeczenia; 2) art. 61a w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 i 3 i art. 157 k.p.a, przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia SKO oddalającego wniosek i odmawiającego zwrotu kosztów postępowania w sprawie podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, które w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy orzeczenia, które powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego; 3) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, 7, 8 § 1,11 oraz art. 61a w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 i 3 i art. 157 k.p,a, przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, które jest w sposób oczywisty wadliwe i powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego, czym naruszono zasadę praworządności, zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli, zaufania do władzy publicznej oraz zasadę przekonywania. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wywodząc, że orzeczenie wydane przez SKO na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. jest władczym oświadczeniem woli organu, któremu jest bliżej decyzjom administracyjnym niż niewładczym formom działań organów administracji publicznej stosowanym w obszarze dominium. Z uwagi na wyposażenie organu w kompetencje władztwa państwowego orzeczenie kolegium nie może mieć wyłącznie charakteru cywilnoprawnego. Mimo tego, że nie zostało nazwane decyzją administracyjną, wypełnia ono ustalone w orzecznictwie i doktrynie cechy aktu administracyjnego. Dla tego typu form działania ustawodawca zwykł stosować zwyczajne jak i nadzwyczajne tryby weryfikacji, które służą realizacji podstawowego założenia państwa prawnego, jakim jest legalność wszelkich aspektów działań organów władzy publicznej. Skarżąca spółka wskazała, że nie zgadza się z argumentem, że cywilnoprawny charakter sporu między użytkownikiem wieczystym a publicznym właścicielem nieruchomości, wyklucza ewentualność stwierdzenia nieważności orzeczenia SKO. W jej ocenie za dopuszczalnością stosowania względem tego orzeczenia przepisów o postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, przemawia wyładnia językowa przepisów u,g.n. Model postępowania prowadzonego przez SKO normowany jest przepisem art. 79 ust. 7 u.g.n. Regulacja ta kształtuje postępowanie przed SKO jako administracyjne postępowanie szczególne, którego zasadniczy trzon zawierają przepisy u.g.n. zaś w sprawach w niej nieuregulowanych, znajdują odpowiednie zastosowanie określone przepisy k.p.a. W tym względzie spółka zauważyła, że wedle art. 79 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed SKO stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu. Przepisami o postępowaniu są przepisy Działu II k.p.a. w tym przepisy rozdziału 13 o tytule: Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji. Ze stosowania w zakresie Działu II k.p.a. wyłączone są wyłącznie przepisy o odwołaniach i zażaleniach. Ponieważ nie ma w przytoczonej wyżej regulacji mowy o wyłączeniu pozostałych przepisów k.p.a. o postępowaniu, to w konsekwencji nie może być też mowy o wyłączeniu ze stosowania wobec orzeczeń SKO przepisów normujących postępowania nadzwyczajne. Ponadto skarżąca spółka zwróciła uwagę na specyficzny stan faktyczny sprawy, naznaczony niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniem oraz wydaniem rażąco wadliwych orzeczeń, bowiem w obrocie prawnym funkcjonują dwa orzeczenia SKO: z 30 stycznia 2025 r. i z 11 marca 2025 r., oba dotyczące tych samych działek, z których pierwsze rozstrzyga sprawę innego podmiotu, który nie jest stroną w sprawie. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), który umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca kwestionuje legalność oraz zasadność odmówienia przez SKO wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia tego organu z dnia 11 marca 2025 r. wydanego na podstawie m.in. art. 79 ust. 3-7 u.g.n. w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej opisanej na wstępie. Postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej regulują przepisy art. 77-81 u.g.n. I tak stosownie do treści art. 78 u.g.n. aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy k.p.a. (ust. 1). Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek składa się za pośrednictwem właściwego organu (ust. 2) przeciwko właścicielowi nieruchomości, a ciężar dowodu, że istnieją przesłanki aktualizacji opłaty, spoczywa na właściwym organie (ust. 3). Zgodnie z art. 79 u.g.n. wniosek do kolegium składa się w formie pisemnej w dwóch egzemplarzach (ust. 1). W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 89 § 2 k.p.a. kolegium wyznacza niezwłocznie termin rozprawy (ust. 2). Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach (ust. 7). Wedle art. 80 u.g.n. od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (ust. 1). Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust. 2). W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3). Z przepisów powyższych wynika, że postępowanie o aktualizację opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przebiega w dwóch fazach. W pierwszej, postępowanie jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, a jeżeli w następstwie zaistnienia sporu dojdzie do drugiej fazy, postępowanie to toczy się przed sądem powszechnym - w drodze procesu cywilnego. Pomimo zaś tego, że w postępowaniu przed kolegium, na mocy art. 79 ust. 7 u.g.n. mają zastosowanie (odpowiednio) niektóre przepisy k.p.a., to sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ma w całości charakter cywilny. Nie ma przy tym racji skarżąca spółka, że z uwagi na wyposażenie kolegium w kompetencje władcze, orzeczenie wydane na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., nie może mieć wyłącznie charakteru cywilnoprawnego i nie można go włączyć do aktów niewładczych, podlegających reżimowi cywilnoprawnemu. O tym bowiem, czy sprawa wymaga rozstrzygnięcia stosunku administracyjnego, czy stosunku cywilnoprawnego, decydują przepisy prawa materialnego kształtujące taki stosunek prawny. Wyjaśnić w tym względzie należy, że orzeczenia, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.g.n., wydawane są w administracyjnej fazie postępowania aktualizacyjnego i nie dotyczą uprawnień czy obowiązków określonych bezpośrednio w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Kolegiom powierzono bowiem, w określonym zakresie, rozpoznawanie sporów o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a więc sporów majątkowych o charakterze cywilnoprawnym, co oznacza, że akt kończący taki spór nie stanowi decyzji administracyjnej. Pogląd powyższy znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowym. W uzasadnieniu uchwały z dnia 20 maja 1996 r. sygn. OPK 10/96 (ONSA 1997/1/8, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA) NSA zaakcentował, że postępowanie przy rozstrzyganiu przez samorządowe kolegia odwoławcze sporów o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a więc sporów majątkowych o charakterze cywilnym, nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, na którą przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. W szeregu innych orzeczeń wskazuje się także, że wprawdzie z woli ustawodawcy przedmiotowy spór między użytkownikiem wieczystym a właściwym organem administracji, reprezentującym właściciela gruntu, ma rozstrzygać organ administracji, jakim jest samorządowe kolegium odwoławcze, to jednak zapadłe w tym zakresie orzeczenie nie jest decyzją administracyjną (orzeczenia NSA z dnia: 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 6/12, 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 306/06 - CBOSA). Orzeczenie wydawane w powyższym zakresie przez kolegium stanowi natomiast odrębny rodzaj rozstrzygnięcia, co specjalnie podkreślił ustawodawca, posługując się terminem "orzeczenie", a nie "decyzja" (zob. uchwała NSA z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 12/13, CBOSA"). Mimo tego, że każda decyzja stanowi rodzaj orzeczenia, nie każde jednak orzeczenie jest jednak decyzją administracyjną. Gdyby ustawodawca nie widział różnic pomiędzy decyzją, a orzeczeniem wydawanym w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., to nic nie stałoby na przeszkodzie aby rozstrzygnięcie to określać właśnie mianem decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 342/12, CBOSA). Ponadto nie budzi wątpliwości, że postępowanie uregulowane przepisami art. 71 – 81 u.g.n. jest postępowaniem szczególnym. Cywilnoprawny spór w zakresie ukształtowania opłat za użytkowanie wieczyste sprawia, że postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym jest wyłącznie koniecznym elementem, otwierającym drogę do ewentualnego przeniesienia sporu przed sąd powszechny. Poza tym zauważyć wypada, że postępowanie wszczyna wniosek skierowany przeciwko właścicielowi nieruchomości, który w przypadku wniesienia sprzeciwu od orzeczenia kolegium wydanego w trybie art. 79 ust. 3 u.g.n., zastępuje pozew – a więc żądanie skierowane przeciwko drugiej stronie. Dodać też należy, że w myśl art. 79 ust. 9 u.g.n. orzeczenie lub ugoda, której kolegium nadało klauzulę wykonalności, podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, a nie egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że cywilnoprawny przedmiot orzeczenia kolegium sprzeciwia się weryfikowaniu w trybie administracyjnym (nadzwyczajnym) wydanych orzeczeń (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 367/11, czy z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 843/05 - CBOSA), a punktem wyjścia argumentacji przemawiającej za niedopuszczalnością stosowania w omawianej materii trybów nadzwyczajnych k.p.a., jest wspomniany wyżej pogląd, że wydawane przez kolegium orzeczenie nie jest decyzją administracyjną. Przepisy u.g.n. wprowadzają przy tym szczególny tryb weryfikacji nie tyle orzeczenia kolegium, co aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste. W przypadku sporu między stronami, może on znaleźć rozwiązanie jedynie na drodze cywilnej przed sądem powszechnym. Wykorzystanie tej drogi jest pozostawione woli stron, ale jest to tryb wyłączny, bowiem w inny sposób zasadność aktualizacji opłaty nie może być weryfikowana. Dopuszczenie zaś stosowania trybu zmiany orzeczenia kolegium, czy też stwierdzenia jego nieważności (co postuluje strona skarżąca) rodziłoby sytuację, w której już ustabilizowane stosunki majątkowe mogłyby być poddane ponownej weryfikacji w trybie administracyjnym. Poprzez podważenie w trybie nadzwyczajnym orzeczenia kolegium wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. stabilność tych stosunków zostałaby zniweczona, tym bardziej, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy zarówno decyzji prawomocnych jak nieprawomocnych. Wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia kolegium mogłoby zatem konkurować z równolegle prowadzonym postępowaniem przed sądem powszechnym. Dopuszczenie badania orzeczenia kolegium w trybie nadzwyczajnym prowadziłoby więc do niedopuszczalnej weryfikacji orzeczeń sądów powszechnych przez organ administracji, a także rodziłoby problem sądowej kontroli takich rozstrzygnięć wydanych przez kolegium. Ten zespół zastrzeżeń, wskazujących na procesowe i materialnoprawne komplikacje spowodowane ewentualnym wzruszeniem orzeczenia kolegium wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. wskazuje, że instytucja stwierdzenia nieważności nie harmonizuje z przyjętym rozwiązaniem normatywnym odnoszącym się do aktualizacji opłaty rocznej, co uzasadnia wniosek, że przepisy k.p.a. regulujące stwierdzanie nieważności decyzji nie mogą znaleźć zastosowania do orzeczenia kolegium (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 17 lipca 2013 r., I OSK 342/12; 24 października 2018 r., I OSK 994/18; 22 stycznia 2020 r., I OSK 3692/1; czy z 14 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2092/21 - CBOSA). Wobec powyższego za niezasadny należy uznać zarzut skargi o naruszeniu art. 79 ust. 7 u.g.n. Jakkolwiek przepis ten stanowi o odpowiednim stosowaniu niektórych przepisów k.p.a. w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej, nie oznacza to jednak, że sprawa ta uzyskuje charakter sprawy administracyjnej. Organ ma bowiem do czynienia nadal ze sprawą cywilną, której istotę stanowi spór co do wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (por. m.in. wyroki NSA z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1457; z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 1129/10 – CBOSA). Ponadto zawarte w ww. przepisie odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu przed kolegium przepisów k.p.a. stanowi wyliczenie enumeratywne. Wskazuje na to dokładne określenie rozdziałów i działu k.p.a., które mają odpowiednie zastosowanie w omawianym postępowaniu przed kolegium, co oznacza, że przepisy te stanowią listę zamkniętą. Gdyby wolą ustawodawcy było stosowanie w omawianym postępowaniu generalnie wszystkich przepisów k.p.a., to nie precyzowałby jednocześnie, jakie konkretnie przepisy mają w tym przypadku zastosowanie. Takie stanowisko potwierdza także szczególna regulacja zawarta w art. 78 ust. 1 u.g.n. in fine, w której ustawodawca zaznaczył, by do doręczenia wypowiedzenia stosowano (wprost) przepisy k.p.a. W postępowaniu tym nie stosuje się więc odpowiednio całego k.p.a., a jedynie wybrane przez ustawodawcę jego regulacje. Nie ma przy tym przepisu szczególnego, który pozwalałby na zastosowanie nadzwyczajnych trybów weryfikacji względem orzeczeń kolegium. Podzielając w pełni argumentację NSA zawartą w powołanym i przytoczonym wyżej orzecznictwie, sąd orzekający aprobuje stanowisko organu, że niedopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia SKO oddalającego wniosek użytkownika wieczystego (skarżącej spółki) o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. W myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (a więc żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, podzielanym w pełni przez skład orzekający, dominuje pogląd, że ww. przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, np. sprawa ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, lub brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (por.m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2356/11 – CBOSA). Przedstawiona zaś przez SKO, a podzielona przez sąd, analiza ww. przepisów u.g.n. nie pozostawia wątpliwości, że względem orzeczenia kolegium wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalne. Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano art. 61a § 1 k.p.a., co oznacza, że zaskarżone postanowienie SKO jest zgodne z prawem i brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego. Z powyższych względów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło