II SA/Bk 886/13

WyrokWSA w Białymstoku2014-03-27

Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Grażyna Gryglaszewska, Mirosław Wincenciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kwoty spłacane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego z tytułu zaległości powstałych w przeszłości mogą być odliczone od dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku celowego z pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwoty spłacane na rzecz Funduszu Alimentacyjnego z tytułu zobowiązań powstałych w przeszłości (w tym przypadku w 2004 r.) nie posiadają przymiotu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej i nie mogą być odliczone od dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku celowego. Sąd podzielił stanowisko NSA, że przepis ten dotyczy jedynie alimentów świadczonych w analizowanym miesiącu, związanych z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca.
Stan faktyczny
Skarżący B. O. ubiegał się o zasiłek celowy z pomocy społecznej. Organ I instancji przyznał mu częściową pomoc finansową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieodliczenie od dochodu rodziny kwot spłacanych na rzecz Funduszu Alimentacyjnego oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją dnia [...].08.2013 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania B. O. od decyzji Prezydenta B. z dnia [...] czerwca 2013 r., w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. U podstaw rozstrzygnięcia organu legły następujące ustalenia. Powołaną na wstępie decyzją, organ I instancji rozpoznał wniosek Pana B. O. o udzielenie pomocy finansowej ze środków społecznych, przyznając wnioskodawcy bezzwrotną pomoc w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w kwocie 30,00 zł, do zakupu lekarstw w kwocie 30 zł, na dofinansowanie do zakupu okularów w kwocie 50,00 zł oraz dofinansowanie do zakupu środków czystości i higieny osobistej w kwocie 30,00 zł. W uzasadnieniu decyzji przytoczono przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy dotyczący przyznawania tego zasiłku wyjaśniając, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina wnioskodawcy znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Dochód rodziny wynosi 899,28 zł i nie przekracza kwoty 912 zł, stanowiącej kryterium dochodowe rodziny. Stwierdzono, że zostały spełnione warunki ustawowe do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Podano zasady ustalania świadczeń pieniężnych wyjaśniając, że Ośrodek dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych. Nie jest więc w stanie zabezpieczyć wszystkich zgłaszanych potrzeb w pełnym zakresie, wobec czego przyznał pomoc adekwatną do swoich możliwości finansowych. Od decyzji powyższej Pan B. O. złożył odwołanie podając, że jednym z zasadniczych powodów złożenia odwołania jest rażące naruszenie przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w B. prawa materialnego - art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, co odwołujący obszernie wyjaśnił w uzasadnieniu tego odwołania. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. l pkt 1,2 i 3, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. A więc, aby uzyskać pomoc pieniężną ze środków pomocy społecznej nie wystarcza spełnianie kryterium dochodowego, bowiem musi wystąpić też jednocześnie jedna z wymienionych w art. 7 pkt 2-15 dysfunkcji tj. sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo - wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, klęska żywiołowa lub ekologiczna Zapis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty ( patrz, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia!7 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012 r., póz. 823) 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej oraz 456 zł dla osoby w rodzinie. Są to podstawowe zasady przyznawania świadczeń pieniężnych, a ustalenie dochodu rodziny jest sprawą podstawową. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w narodowym funduszu zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednym z zarzutów odwołania jest nie odliczenie od dochodów odwołującego kwot płaconych na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego ZUS w B. Z przytoczonego przepisu wynika, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy, a więc "sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania". Jakkolwiek różnie kształtowało się orzecznictwo sądów administracyjnych w tym temacie, co zauważył odwołujący, nie mniej jednak Kolegium podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 957/12 ( czy z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1433/11 ( dostępne w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).W wyroku tym Sąd podkreślił, iż treść art. 8 ust. 3 pkt 3 wskazuje, że chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca. Nie ma więc podstaw do pomniejszenia dochodu o zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium, art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy nie został naruszony. A zatem, z ustaleń organu I instancji wynika, że odwołujący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem K. O. - studentem I roku studiów magisterskich, kierunek stosunki międzynarodowe. Dochodem rodziny są alimenty na syna w wysokości 350 zł, dodatek mieszkaniowy 219,28 zł, stypendium syna w wysokości 300 zł, zasiłek stały odwołującego w wysokości 30 zł. Łączny dochód wynosi więc 899,28 zł. Dochód rodziny ustalono prawidłowo. Odwołujący spełnia kryterium do objęcia go pomocą społeczną, co stwierdził też organ I instancji przyznając zasiłek celowy. Przesłanki udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego zawiera art. 39 ustawy. Zgodnie z zawartą w ust. l art. 39 zasadą kierunkową, zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności może on zostać przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, a także kosztów pogrzebu, co oznacza że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ, przy spełnieniu formalnych przesłanek przez osobę ubiegającą się o ten rodzaj pomocy ma swobodę w podejmowaniu decyzji. Działanie w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem -jak wynika z art. 7 kpa - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznając konieczność udzielenia pomocy organ winien zatem rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz danej osoby środków w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, kierując się w szczególności uzasadnionymi potrzebami uprawnionego, własnymi możliwościami finansowymi oraz celami pomocy społecznej. Powyższe wynika z dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. W decyzji organu I instancji zawarte jest uzasadnienie wysokości przyznanego zasiłku. Mając na uwadze powyższe zasadnym jest stwierdzenie, że możliwości finansowe Ośrodka są ograniczone, a zatem świadczenie przyznane w większym rozmiarze wpłynęłoby jednocześnie na obniżenie wysokości zasiłków celowych przyznawanych pozostałym potrzebującym, znajdującym się pod jego opieką, a nawet odmowę udzielenia niektórym z nich pomocy. Tym samym oczekiwane przez odwołującego rozstrzygnięcie pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadniczymi celami ustawy, ale także z konstytucyjną zasadą równości obywateli oraz solidaryzmu społecznego. Nie można więc zgodzić się z odwołującym, iż granice uznania administracyjnego zostały przekroczone. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję wniósł B. O. zarzucając jej naruszenie prawa, a w szczególności art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej poprzez błoną wykładnię. Jednocześnie zdaniem Skarżącego rażąco naruszono powołany przepis poprzez pominięcie tej normy w rozstrzygnięciu organ I instancji. Ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie norm art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego. Zarzucił także naruszenie przepisów: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, k.p.a., a ponadto naruszenie interesu prawnego t.j.: art. 128 i art. 135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 roku Nr 164, poz. 1365, z późn. zm – poprzez nieuwzględnienie charakteru i znaczenia prawnego kwot przychodów syna, tj. uzyskanych alimentów od matki i stypendium socjalnego z Uczelni i uznanie ich tym samym – wbrew ich tytułom prawnym- jako wspólne środki utrzymania rodziny, gdy takowymi nie są, i choć niewątpliwie są składnikami przychodu rodziny zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s., to mimo tego są bezwzględnie jego własnymi środkami utrzymania niezbędnymi do zaspokojenia jego usprawiedliwionych potrzeb jako osoby w sytuacji art. 133 § 1 k.r.o. i art. 179 ust. 1 p.s.w. W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Jednocześnie skarżący zwrócił się z wnioskiem o wystąpienie tut. Sądu do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przekazanie na podstawie art. 48 § 2 p.p.p.s.a. urzędowo poświadczonego przez ten organ odpisu dokumentu urzędowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. Zespół Pracowników Socjalnych Nr [...], [...] Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne Nr [...], z dnia [...] lutego 2011 r. – jako istotnego dowodu w sprawie, co uzasadnia ważny interes skarżącego, ponieważ skarżący sam uzyskać go nie może. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił ciężką sytuację zdrowotną swoją i swojego syna. Skarżący stwierdził, iż powodem złożenia przez niego skargi jest niezgodne z prawem stosowanie przez MOPR w B. dokumentu urzędowego o nazwie Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., który jako poświadczający nieprawdę jest fałszywy. W oparciu o powyższe skarżący twierdzi, że od dochodu jego rodziny winna być odliczana kwota, którą comiesięcznie przekazuje likwidatorowi Funduszu Alimentacyjnego ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest przyznane wnioskodawcy B. O. świadczenie pieniężne na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych, zakup lekarstw, dofinansowanie zakupu okularów oraz dofinansowanie środków czystości, w łącznej kwocie 140 zł. Ustawodawca w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może się stać zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna i byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Dalej ustawa stanowi (art. 3 ust. 4 u.p.s.), że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie natomiast do art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem Sądu, z konstrukcji omawianych przepisów wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji na ich podstawie zależy od uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w sytuacji spełnienia warunków przez wnioskodawcę do otrzymania wnioskowanej pomocy, organ nie jest obligatoryjnie zobowiązany do jej przyznania. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym i przy jego przyznawaniu organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organ ma bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaju skierowanych do niego form pomocy, ale także przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym. Zdaniem Sądu, organy rozstrzygając sprawę dokonały wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a jej wyniki zawarły w uzasadnieniach wydanych decyzji i nie budzą one zastrzeżeń Sądu. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności jest osobą schorowaną, niepracującą, nieposiadajacą przyznanych świadczeń emerytalnych lub rentowych, zamieszkuje razem z synem, a miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosił 899,28 zł. W obu decyzjach, co wynika wprost z uzasadnień tych decyzji, organy dokonały wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy, posiłkując się dodatkowo interpretacją tego przepisu dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 957/12 i w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 1433/11. Stanęły też na stanowisku, że z przepisu tego wynika, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3, ale chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu, które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca i że nie ma podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego. Zdaniem Sądu, interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej dokonana przez organy zasługuje na aprobatę. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, że dochód rodziny pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił zatem, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, tylko kwota świadczonych alimentów. W sprawie niniejszej nie jest zaś kwestionowane, że skarżący spłaca na rzecz Funduszu Alimentacyjnego zobowiązania powstałe w wyniku wyłożenia przez ten Fundusz alimentów na rzecz córki skarżącego w roku 2004. Dokonywane więc obecnie przez skarżącego świadczenia na rzecz tego Funduszu, z tytułu zobowiązań powstałych w 2004 r., nie posiadają przymiotu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób w rozumieniu cytowanego przepisu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację wyłożoną przez NSA we wskazanych wyrokach. Pokreślić bowiem należy, zgodnie z regułą excepciones no sunt extendendae, że wyjątek od reguły, jakim jest pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, dotyczy tylko alimentów na rzecz osób a nie świadczeń na rzecz Funduszu Alimentacyjnego – tak jak w rozpoznawanej sprawie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że niezależnie od faktu, iż organy nie odliczyły od dochodu rodziny skarżącego kwot ponoszonych przez niego na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, to i tak po dokonaniu wyliczeń ustaliły, że dochód ten kwalifikuje skarżącego do otrzymania świadczenia. Oznacza to więc, że kwestia braku odliczenia od dochodu rodziny skarżącego świadczeń płaconych przez niego na rzecz Funduszu Alimentacyjnego nie miała wpływu na rozstrzygnięcie dokonane przez organy. Podkreślenia też wymaga, że organy mają świadomość spłaty przez Skarżącego świadczeń na rzecz Funduszu Alimentacyjnego i w związku z tym "złożoności" sytuacji materialnej skarżącego, czemu dał wyraz organ odwoławczy w sowim uzasadnieniu. Wysokość przyznanego zasiłku nie jest pochodną matematycznego wyliczenia różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, które dla rodziny składającej się z dwóch osób wynosi 912 zł, a dochodem danej rodziny (w tym przypadku 899,28 zł). Organy orzekające w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniły i ustaliły wszystkie okoliczności, od których uzależnione było udzielenie przedmiotowego świadczenia. Przeanalizowano więc szczegółowo sytuację rodzinną i majątkową oraz zdrowotną skarżącego i zrobiono to tym dokładniej, gdyż skarżący od kilku już lat korzysta z pomocy i jego sytuacja jest organom dobrze znana. Skarżący znajduje się w kręgu osób stale korzystających z różnego rodzaju świadczeń, o czym świadczy wykaz przyznanych świadczeń na pokaźne kwoty. Organy wyjaśniły także, że środki finansowe pozostające w dyspozycji pomocy społecznej są niewystarczające na realizację wszystkich potrzeb uprawnionych, wskazały też, ile wynosi średnia kwota świadczenia przyznawanego jednej osobie. Podczas analizy stanu majątkowego skarżącego wzięły pod uwagę fakt jego zadłużenia u osób trzecich oraz przeanalizowały wysokość kosztów utrzymania (wydatków) jego rodziny. W tym miejscu podkreślenia jednak wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11) kształtowany jest obecnie pogląd, że nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłek celowy możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika bowiem ani z norm art. 3 ust. 4 i art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się również do ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może bowiem sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Organy orzekające, rozpoznając przedmiotowy wniosek skarżącego, w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Wyjaśniono też sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Skarżący stawia zarzut niewyjaśnienia sprawy w związku z brakiem odliczenia od dochodu jego rodziny ponoszonych przez niego świadczeń na rzecz Funduszu Alimentacyjnego. W jego ocenie, gdyby organy dokonały stosownego pomniejszenia, obraz jego rodziny byłby zupełnie inny i to przełożyłoby się na rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego jest całkowicie niezasadne. W tym bowiem kontekście stan faktyczny został należycie ustalony i wyjaśniony, a w grę mogłaby wchodzić jedynie kwestia prawidłowości oceny prawnej dokonanej przez organy. Jednak z racji wskazanych wyżej, zdaniem Sądu, ocena prawna przeprowadzona przez organy zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowo skarżący twierdzi, że organy wyliczając dochód rodziny w oparciu o art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie rozważyły w pełni kwestii, iż jego syn, mieszkający z nim, otrzymuje stypendium oraz alimenty od matki, czym naruszyły art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Z jednej więc strony skarżący twierdzi, że zarówno wskazane stypendium i alimenty syna winny być zaliczone do dochodu rodziny skarżącego, z drugiej zaś strony, powołując się na szczególny charakter tych świadczeń, zmierza do wykazania, że tak naprawdę organy tych świadczeń do dochodu rodziny nie powinny uwzględniać. Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego w powyższej kwestii jest całkowicie nieuzasadnione. Organy bowiem przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego kierowały się ustawowymi kryteriami określonymi w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Nie mogły zatem pominąć składników w postaci stypendium i alimentów syna, bo byłoby to sprzeczne z cytowanym przepisem. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia pozostawała kwestia charakteru tych świadczeń na gruncie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Działania organów nie można w żadnej mierze uznać za naruszające przepisy wskazanych ustaw, gdyż inne są przedmioty regulacji tych ustaw oraz art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Niezasadny jest także zarzut skarżącego dotyczący oparcia przez organy rozstrzygnięcia o Wytyczne MOPR "Zespół Pracowników Socjalnych [...], [...]; Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne". Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu mocy obowiązującej przepisu prawa, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostać powinien przepis obowiązujący w dniu orzekania. Sąd podziela argumentację organów, że po pierwsze prawidłowo zastosowały art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, a ponadto, że przedmiotowe wytyczne nie stanowiły żadnego dowodu w rozumieniu art. 75 k.p.a., w oparciu o który organy dokonałyby wydania przedmiotowych decyzji. Ani z sentencji decyzji, ani z ich uzasadnienia nie wynika, aby organy rozstrzygnęły sprawę i wydały decyzje powołując się na te wytyczne. Stąd też, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o żądanie tych wytycznych od organu i dopuszczenia ich jako dowodu w sprawie na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło