II SA/Bk 965/12

WyrokWSA w Białymstoku2013-02-07

Skład orzekający: Stanisław Prutis, Danuta Tryniszewska-Bytys, Mirosław Wincenciak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. wyłącznie z powodu odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło uchylić decyzji organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jedynie z powodu odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego. Przepis ten ma zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W przeciwnym razie organ odwoławczy powinien wydać decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. S. o przekazanie mu praw i obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz prawa do ekwiwalentu, które dotychczas przysługiwały jego rodzicom. Starosta K. wydał decyzję pozytywną, ale obniżył wysokość ekwiwalentu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając błędną wykładnię przepisów przez Starostę. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) początkowo oddalił skargę K. S., ale Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy proceduralne SKO. Po ponownym rozpoznaniu WSA uchylił decyzję SKO.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2010 r.; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego K. S. kwotę 457,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania obowiązków związanych z prowadzeniem upraw leśnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego K. S. kwotę 457,00 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- II SA/Bk 965/12 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Starosty K. z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] przenoszącą na K. S. prawa i obowiązki związane z uprawą leśną o powierzchni 10 ha, założoną i prowadzoną dotychczas przez jego rodziców J. i K. S. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco. Na wniosek K. S. toczyło się postępowanie o przekazanie na jego rzecz obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej położonej na działkach nr [...] - obręb K., gm. M. P., nr [...] - obręb Ł. i nr [...] - obręb N., gm. K., o łącznej powierzchni 10 ha oraz o przekazanie prawa do ekwiwalentu – przysługującego dotychczas jego rodzicom na podstawie decyzji Starosty K. z dnia [...] czerwca 2003 r. (nr [...]). Wysokość ekwiwalentu przyznanego małżonkom J. i K. S. była ustalona w podwyższonej o 50 % wysokości z uwagi na likwidację przez nich gospodarstwa rolnego w chwili przeznaczenia gruntu do zalesienia. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Starosta K. przekazał obowiązki związane z prowadzeniem upraw leśnych K. S. ustalając na jego rzecz ekwiwalent w wysokości 181, 78 zł za 1 ha, czyli 1.817, 80 zł miesięcznie. Organ ustalił, że aktem notarialnym z dnia 21 lipca 2010 r. (rep A [...]) J. i K. S. zawarli z synem umowę dożywocia w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej i przekazali mu między innymi uprawę leśną o powierzchni 10,00 ha, położoną na działkach wymienionych we wniosku wszczynającym postępowanie, założoną wiosną 2003 r. Organ wskazał, że przejęcie uprawy leśnej nastąpiło w drodze darowizny, co upoważnia go do przekazania na nabywcę obowiązków związanych z prowadzeniem uprawy leśnej oraz prawa do ekwiwalentu za wyłączenie gruntu z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej - z tym że ekwiwalentu w podstawowej, a nie podwyższonej wysokości. Podwyższony ekwiwalent przysługiwał wyłącznie założycielom uprawy leśnej z tytułu likwidacji gospodarstwa rolnego w chwili przeznaczenia gruntu do zalesienia (art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia). Do ekwiwalentu podwyższonego nie jest natomiast uprawniony K. S. Formułując ten pogląd organ powołał się na orzeczenie WSA w Olsztynie w sprawie II SA/Ol 50/05 oraz pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2009 r., znak [...]. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył K. S. kwestionując przyznanie jego synowi ekwiwalentu w podstawowej, a nie podwyższonej wysokości. Wskazał, że bezpodstawnie organ uzasadnia decyzję w tym zakresie poglądami Ministerstwa Rolnictwa, które nie mają waloru obowiązującego prawa. Zdaniem odwołującego się, gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznawanie następcom z tytułu darowizny ekwiwalentu w podstawowej, a nie podwyższonej wysokości, dałby temu wyraz w przepisach, czego nie uczynił. Jego zdaniem każdy następca powinien posiadać prawa równe dotychczasowemu właścicielowi gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Kolegium Starosta dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, niezgodnej z wykładnią prezentowaną i utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tymczasem w przepisie art. 7 ust. 6 "a" tej ustawy ograniczono następstwo prawne (w zakresie prawa do ekwiwalentu) wyłącznie do następstwa prawnego z tytułu sprzedaży gruntu, natomiast w przepisie art. 11 ust. 1 tej ustawy dokonano jego rozszerzenia wyłącznie na następstwo prawne z tytułu spadkobrania. Niedopuszczalne jest przekazywanie prawa do ekwiwalentu innym następcom prawnym niż nabywca z tytułu sprzedaży i spadkobierca. To stanowisko, jak wskazał organ, jednoznacznie sformułował NSA w wyroku z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie II OSK 1012/06. Kolegium podzieliło natomiast stanowisko odwołującego się, że interpretacja przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia dokonana przez Ministerstwo nie stanowi źródła prawa. Skargę na powyższą decyzję SKO wniósł do sądu administracyjnego K. S. Podobnie jak w odwołaniu zakwestionował wydane rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim odmawiają jego synowi prawa do podwyższonego ekwiwalentu z tytułu prowadzenia upraw leśnych. Wskazał, że faktycznie kwestionował w odwołaniu decyzję pierwszoinstancyjną jedynie w części dotyczącej ustalenia wysokości ekwiwalentu (w zaniżonej wysokości, bez 50 % podwyższenia), podczas gdy SKO uchyliło ją w całości, co spowodowało, że przekazanie utraciło moc prawną i nadal on, a nie K. S., jest właścicielem uprawy leśnej. Podobnie powtórne orzeczenie o ekwiwalencie, w sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji w tym przedmiocie, jest przesłanką wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Wskazał, że przed sporządzeniem notarialnej umowy dożywocia kilkakrotnie zasięgał informacji o jej skutkach i zapewniano go w organie I instancji, że syn po zawarciu umowy darowizny znajdzie się w sytuacji identycznej jak dotychczasowy właściciel. Zmiana stanowiska organu była niekorzystna. Okazuje się bowiem, że gdyby sprzedał synowi gospodarstwo wraz z uprawą, mógłby otrzymywać ekwiwalent zaledwie o 25 % niższy od otrzymywanego obecnie. Zarzucił podstawom prawnym decyzji niezgodność z art. 23 Konstytucji RP polegającą na preferowaniu umów sprzedaży obcemu nabywcy a pomijanie członków rodziny. W jego ocenie zaprezentowana przez organy interpretacja narusza zasady równości, bowiem na podstawie odmiennych od powołanego wyroku NSA orzeczeń sądów administracyjnych wielu następców prawnych pobiera ekwiwalent. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało własne stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 667/10 tutejszy sąd skargę oddalił, wskazując że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził konieczność stosowania w sprawie zasad przyznawania ekwiwalentu miesięcznego według ustawy z 2001 r. Wynika to z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, która zastąpiła ustawę z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia, ale w której nakazano stosować do ekwiwalentu przyznanego przed dniem jej wejścia w życie zasady dotychczasowe. Sąd wskazał, że przepis art. 7 ust. 6 "a" ustawy o przeznaczeniu gruntów do zalesienia powinien być wykładany literalnie, co prowadzi do wniosku o braku podstaw do przeniesienia na nabywcę w drodze darowizny ekwiwalentu za prowadzenie upraw leśnych. Potwierdza to wykładnia funkcjonalna przepisów art. 7 - 11 uchylonej ustawy. Sąd wskazał też, że według pierwotnego tekstu tej ustawy nie istniała możliwość przejścia prawa do przedmiotowego świadczenia, a dopiero na skutek nowelizacji ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 46, poz. 392) wprowadzono normy umożliwiające przejście ekwiwalentu na inną osobę - ale tylko w przypadku sprzedaży gruntu lub spadkobrania (art. 1 pkt 6). Sąd podzielił pogląd zaprezentowany przez NSA w sprawie II OSK 1012/06, zgodnie z którym podstawy do przyznania uprawnień publicznoprawnych regulują przepisy prawa materialnego. Przedmiotowe uprawnienia z reguły nie przechodzą na następców prawnych, a ich przejście jest dopuszczalne tylko, gdy przepis tak stanowi. Norma art. 7 ust. 6 "a" ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia ograniczyła następstwo prawne wyłącznie do nabywcy z tytułu sprzedaży gruntu, w art. 11 ust. 1 dokonano rozszerzenia na następstwo prawne z tytułu spadkobrania. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzenie go na inne tytuły cywilnoprawne. W konsekwencji, zdaniem sądu, syn skarżącego jako obdarowany nie przejął prawa do miesięcznego ekwiwalentu w związku z prowadzeniem uprawy leśnej. Sąd nie stwierdził również naruszenia konstytucyjnych zasad równości wobec prawa oraz równej ochrony własności, bowiem w sprawie nie rozstrzygano o prawie własności, ani też o sposobie korzystania z nieruchomości, czy też wykonywania przysługującego do niej prawa. Nie podzielono również zarzutu co do naruszenia zakazu reformationis in peius wskazując, że nie ma on zastosowania do decyzji kasacyjnych wydawanych w trybie określonym w art. 138 § 2 k.p.a. Za niezasadny uznano także zarzut rozpatrzenia odwołania od decyzji I instancji w całości, a nie tylko w części ustalającej wysokość ekwiwalentu. Zdaniem sądu organ odwoławczy jest zobowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. K. S. złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2, art. 139, art. 7 i 8 oraz art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Wyrokiem z dnia 27 września 2012 r. w sprawie II OSK 901/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Ocenił, że na uwzględnienie zasługuje zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. Wyjaśnił, że decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ mógł wydać w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a zatem gdy: a) organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, b) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Tymczasem w ocenie NSA sąd I instancji nie poddał należytej kontroli przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że z jego uzasadnienia nie sposób wywieść, jakie fakty nie zostały wyjaśnione w postępowaniu przed organem I instancji, a tym samym dlaczego spełnione zostały przesłanki umożliwiające organowi II instancji zastosowanie powyższego przepisu. Zdaniem NSA nie można przyjąć, aby wyłącznie okoliczność nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 7 ust. 6a ustawy o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia - nieuwzględniającej wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1012/06, stanowiła przesłankę zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Stwierdzona przez organ odwoławczy konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przez organ I instancji, bez potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w całości lub w znacznej części, nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu. Zdaniem NSA w okolicznościach rozpoznawanej sprawy SKO powinno było rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej, dokonując samodzielnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 75 k.p.a.) oraz zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). W ocenie NSA sąd pierwszej instancji nie wskazał również wyraźnie w motywach swego rozstrzygnięcia, kto jest stroną przedmiotowego postępowania. Polecił w związku z tym dokonać powtórnej analizy sprawy i wyjaśnić komu przysługuje status strony w postępowaniu – K. S. (ojcu), czy K. S. (synowi). Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej NSA ocenił jako przedwczesne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy (po wyroku kasacyjnym Naczelnego Sądu Administracyjnego) sąd I instancji jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA, co wynika z art. 190 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r., I OSK 158/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Oznacza to w sprawie niniejszej, że skład obecnie rozpoznający sprawę jest związany dokonaną przez NSA negatywną oceną sposobu zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. jako podstawy wydania decyzji drugoinstancyjnej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji (tj. przed zmianą tego przepisu, która nastąpiła z dniem 11 kwietnia 2011 r.) organ odwoławczy mógł uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy mógł wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy powinien być rozumiany jako mający zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, a to z uwagi na obowiązywanie zasady załatwienia sprawy przez organ odwoławczy (którą można wyprowadzić z systematyki przepisu art. 138 k.p.a.). Te wyjątkowe okoliczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. sprowadzają się do konieczności wykazania przez organ II instancji, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W konsekwencji jeśli dochodzi do zastosowania wskazanego przepisu bez jednoczesnego wypunktowania istotnych uchybień w ustalonym stanie faktycznym, a z uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej wynika jedynie, że organ nie zgadza się z poglądem czy oceną prawną sformułowaną w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji, brak jest podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i powinna być wydana decyzja reformatoryjna na podstawie art. 138 § 1 pkt 1- 3 k.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., II OSK 1823/11, CBOSA). Rozstrzygnięcie w opisanych okolicznościach na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowi naruszenie tego przepisu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyżej przedstawiona sytuacja dotyczy kontrolowanej decyzji, z której uzasadnienia wynika, że wyłącznym powodem uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej była konieczność dokonania ponownej oceny prawnej wystąpienia podstaw do przeniesienia na K. S. obowiązków i uprawnienia do ekwiwalentu z tytułu prowadzenia uprawny leśnej – w kontekście brzmienia art. 7 ust. 6 lit. "a" i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia (Dz. U. Nr 73, poz. 764 z późn. zm.). W tym zakresie organ II instancji powołał się na poglądy prezentowane przez orzecznictwo o istnieniu podstaw do przeniesienia uprawnień i obowiązków wyłącznie po stronie nabywcy z tytułu umowy sprzedaży oraz spadkobiercy (wyrok NSA w sprawie II OSK 1012/06). W żadnym miejscu uzasadnienia nie wskazano natomiast na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co powinno być podstawowym elementem decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Świadczy o powyższym błędnym zastosowaniu wskazanego przepisu następujący fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji: "(...) Kolegium stoi na stanowisku, że przepis art. 7 ust. 6 a ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do zalesienia należy interpretować z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. (...) Dlatego też zaskarżoną decyzję należało uchylić i sprawę przekazać organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Starosta K. rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę zastosuje wykładnię ww. przepisu dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1012/06, Lex nr 362053)". Reasumując tę część rozważań stwierdzić trzeba, że ponieważ z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, jakich konkretnie czynności dowodowych miałby dokonać organ I instancji przy powtórnym rozpoznaniu sprawy, a uzasadnienie wskazuje, że powodem uchylenia decyzji I instancji była wyłącznie odmienna ocena prawna, to rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. W kwestii sposobu rozstrzygnięcia, jakie powinno było zostać przez SKO wydane na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. zamiast błędnego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wskazać trzeba, że ocena prawna tutejszego sądu – z uwagi na regulację art. 190 p.p.s.a. – nie może abstrahować od stanowiska NSA z wyroku kasacyjnego z dnia 27 września 2012 r. Sąd II instancji krytycznie oceniając uchylony wyrok z dnia 21 grudnia 2010 r. wskazał na konieczność prawidłowego ustalenia w sprawie kwestii przymiotu strony postępowania. Skład orzekający obecnie także dostrzega zasygnalizowany przez NSA problem. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego obowiązku prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony postępowania administracyjnego jest więc wyraźnie związany z kategorią interesu prawnego, który orzecznictwo administracyjne jednolicie rozumie jako sytuację, gdy uprawnienie lub obowiązek określonego podmiotu wynika z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego, gdy istnieje możliwość zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu (vide wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., II OSK 1588/12 oraz z dnia 19 kwietnia 2012 r., I OSK 531/11, CBOSA). Budzi istotne wątpliwości ustalenie organów, że interes prawny w kontrolowanym postępowaniu posiada K. S., a tym samym, że przysługuje mu status strony postępowania w rozumieniu wyżej przedstawionym. Wymieniony, o ile był pierwotnie podmiotem zobowiązań i uprawnień związanych z utrzymywaniem uprawy leśnej z racji posiadania prawa własności do działek, na których uprawa została założona, to w wyniku umowy dożywocia połączonej z przeniesieniem na syna przedmiotowego prawa własności – przestał być podmiotem do nich uprawnionym. Ta okoliczność była istotna z punktu widzenia ustalenia kręgu stron uprawnionych do uczestniczenia w postępowaniu w przedmiocie żądania przeniesienia obowiązków i uprawnień związanych z utrzymywaniem uprawy leśnej. Do tego kręgu, właśnie z uwagi na powyższą umowę dożywocia i faktyczne przekazanie zalesionych działek K. S., nie można zaliczać K. S. Nie jest on już bowiem ich właścicielem i nie posiada obecnie do nich praw związanych z tytułem własności. Zauważyć też należy, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. S. i to o przeniesieniu na niego obowiązków oraz praw związanych z utrzymywaniem uprawy leśnej organ miał obowiązek orzec i orzekł w decyzji pierwszoinstancyjnej Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rozstrzygnięcie dotyczące tego wniosku nie dotyczyło już więc sytuacji prawnej K. S., który wyzbył się drogą cywilnoprawną własności spornych działek, a dotyczyło wyłącznie jego syna. Tymczasem organ odwoławczy, mimo że wnioskodawcą i niewątpliwie głównym zainteresowanym rozstrzygnięciem był K. S., nie ocenił w ogóle, czy również K. S. - wnoszący odwołanie w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem K. S. – posiada przymiot strony. Niewątpliwie od wyników tej oceny zależał sposób zakończenia postępowania na etapie odwoławczym, bowiem brak interesu prawnego w sprawie u podmiotu wnoszącego odwołanie powinien skutkować wydaniem decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z treści odwołania nie wynika, by K. S. występował w imieniu syna, a we własnym imieniu. W żadnym bowiem fragmencie nie powołuje się na działanie w imieniu K. S., jako wnoszącego odwołanie wskazał siebie i podpisał je swoim nazwiskiem. Także takie sformułowania jak: "niezrozumiałe jest dla mnie postanowienie zaskarżonej decyzji Starosty K. ...", czy " ... zwracam się z prośbą o merytoryczne ustalenie sytuacji prawnej związanej z wysokością ustalonego ekwiwalentu ..." świadczą, iż autorem odwołania we własnym imieniu jest K. S. Potwierdzenie tego stanowi treść skargi złożonej w sprawie niniejszej, w której zawarte jest oświadczenie, iż K. S. czyni to we własnym imieniu oraz "dnia 9 sierpnia 2010 r. złożyłem odwołanie ...". Wobec powyższego organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. i przeprowadzoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku ocenę kwestii interesu prawnego K. S., ponownie rozpozna odwołanie uwzględniając zasadę związania oceną prawną i wskazaniami zaprezentowanymi przez skład orzekający w sprawie niniejszej. Końcowo zauważyć także należy, która to okoliczność nie była między stronami sporna, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, do miesięcznego ekwiwalentu za wyłączenie gruntów z upraw rolnych i prowadzenie uprawy leśnej, przyznanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się zasady dotychczasowe. Oznaczało to obowiązek załatwienia wniosku inicjującego postępowanie, który dotyczył przeniesienia obowiązków i uprawnień związanych z prowadzeniem uprawy leśnej założonej w 2003 r., na podstawie ustawy z 2001 r. Prawidłowo zatem organy orzekały w oparciu o ten ostatnio wskazany akt prawny. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło