II SAB/Bk 69/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na bezczynność Prezydenta Miasta B. p o s t a n a w i a - oddalić wniosek. Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 28). Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. poniesiona strata wyniosła 10.000 zł. Strona skarżąca w 2009 r. nie osiągnęła dochodu, nie posiada na koncie zgromadzonych środków finansowych. W okresie od [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2009 r. Stowarzyszenie uzyskało wpływy w łącznej wysokości 10.880,50 zł, w tym samym okresie jego wydatki wyniosły około 20.000 zł. Stowarzyszenie wykazało, iż nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok.300 zł został odłączony (sprawa roszczeń z tego tytułu prawdopodobnie zostanie skierowana na drogę sądową). Strona skarżąca podkreśliła, iż narastające zadłużenie spowodowało zajęcie przez komornika rachunku bankowego Stowarzyszenia (od dnia [...] kwietnia 2008 r.), w celu egzekucji kwoty 7200 zł. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności 10.880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań - ponosi koszty korespondencji (około 2000 zł) i inne koszty związane z ich prowadzeniem. Strona skarżąca wywiodła również, iż nie dysponuje bilansem za 2008 r., gdyż ustawa określa termin jego sporządzenia do 31 marca 2009 r., rachunki bankowe Stowarzyszenia za ostatnie trzy miesiące nie różnią się od dołączonych do akt sprawy. (k. 27). Pismem z dnia 09 marca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał Stowarzyszenie do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać: dochody Stowarzyszenia uzyskane w 2009 r., przy czym należało określić wysokość tych dochodów; wydatki Stowarzyszenia poniesione w 2009 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Strona skarżąca została zobligowana również do nadesłania bilansu za 2008 r. oraz wyciągów z rachunków bankowych potwierdzających stan konta za okres trzech ostatnich miesięcy (k. 30). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia [...] marca 2009 r. (k. 31), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie ustosunkował się do jego treści. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie w 2009 r. nie osiągnęło dochodu, obecnie nie posiada na koncie zgromadzonych środków finansowych. W okresie od [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] lutego 2009 r. strona skarżąca uzyskała wpływy w łącznej wysokości 10.880,50 zł. W tym samym okresie wydatki Stowarzyszenia wyniosły około 20.000 zł (k. 27). Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem aktualnych wyciągów z kont bankowych skutkuje brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie posiadanych środków finansowych za okres trzech ostatnich miesięcy, a w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zatem skonstatować, iż nie można z całą pewnością ustalić ani dochodów ani wydatków Stowarzyszenia za trzy ostatnie miesiące (brak potwierdzenia złożonego oświadczenia w tym zakresie), a w związku z tym nie można również stwierdzić, czy skarżące Stowarzyszenie nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu dodatkowego podkreślenia wymaga jeszcze raz, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sadowoadministracyjnego, które nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres, której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Strona skarżąca inicjując, a następnie uczestnicząc w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (vide: postanowienie NSA z dnia 09 listopada 2007 r. sygn. akt. II OZ 1090/07, podobnie postanowienie NSA 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż Stowarzyszenie F. Z. w B. nie wykazało w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2008 roku w sprawie sygn. akt II OZ 903/08 wskazał, iż "stowarzyszenie (...) nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał złożone oświadczenia za niepełne, nie pozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe". W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.