II SAB/Bk 81/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego Stanisława Prutisa w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie nierozpoznania odwołania w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Stanisława Prutisa od orzekania w sprawie niniejszej. Pismem z [...] lipca 2012 r. (k. 382 - 386) J. W. złożyła w sprawie niniejszej, z jej skargi na bezczynność Wojewody P. wyroku w przedmiocie nierozpoznania odwołania w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Stanisława Prutisa. Zarzuciła sędziemu brak obiektywizmu, działanie na szkodę jej interesu prawnego i naruszenie jej praw wynikających z art. 2, 32 i 45 Konstytucji RP, w tym prawa do sądu. Odnośnie konkretnych spraw skarżąca podniosła następujące zarzuty wobec sędziego: - w sprawie II SA/Bk 51/05 jej zdaniem nieprawidłowo potraktował jako skargę wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, czym uniemożliwił rozpoznanie sprawy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wskazała, że wydany przez sędziego w tej sprawie wyrok został uchylony przez NSA w sprawie II OSK 208/06; - w sprawie II SA/Bk 337/07 wydał wyrok, którego skutkiem było dopuszczenie do użytkowania obiektu budowlanego nieposiadającego warunków zabudowy, decyzji środowiskowej, uzgodnienia organu sanitarnego i ostatecznego pozwolenia na budowę (skarżąca szczegółowo przedstawiła jak, jej zdaniem, wyglądała kwestia ostateczności pozwolenia na budowę). W tej sprawie, w jej ocenie, sędzia nie zapoznał się ze składanymi do akt pismami procesowymi oraz uniemożliwił jej wypowiedzenie się w sprawie; - uczestnicząc w składzie sędziowskim sprawy II SA/Bk 647/08 nie oponował przeciwko niedopuszczalnej zmianie przedmiotu skargi (z "nierespektowania" wyroku NSA na "niewykonanie" wyroku NSA), co zmusiło ją do dodatkowych czynności procesowych (zaskarżenia bezczynności Wojewody) oraz doprowadziło do wprowadzenia w błąd NSA, który rozpoznał skargę kasacyjną, nie posiadając wszystkich niezbędnych dokumentów; - w sprawie II SA/Bk 272/09 błędnie oddalił skargę akceptując stanowisko organu, - w sprawie II SAB/Bk 6/10 wydał wyrok uchylony następnie przez NSA; - w sprawie II SO/Bk 3/10 bezpodstawnie oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Wojewodzie za nieprzekazanie akt; - w sprawie II SAB/Bk 10/10 błędnie umorzył postępowanie; - w sprawie II SAB/Bk 46/11 rozpoznał skargę wychodząc poza jej granice poprzez zamieszczenie w sentencji wyroku sformułowania "nie stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa", czym pozbawił stronę prawa do dochodzenia odszkodowania; - w sprawie II SAB/Bk 76/11 również błędnie oddalił skargę. W ocenie skarżącej powyższe okoliczności przemawiają za wyłączeniem sędziego Stanisława Prutisa, bowiem jego udział w składach orzekających rozpoznających sprawy z udziałem skarżącej nie gwarantuje bezstronności i poszanowania prawa obywatela do sądu. Pismem z dnia 16 lipca 2012r. skarżąca uzupełniła wniosek z 12 lipca 2012r. wskazując na działania sędziego Stanisława Prutisa (brak dopuszczenia jej do głosu podczas rozprawy) które pokazują, że jest on nastawiony nieobiektywnie do jej osoby. W dniu 12 września2012 r. sędzia Stanisław Prutis złożył oświadczenie wskazując, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Wskazał również, że fakt bycia przez niego sędzią referentem w 26 sprawach z udziałem skarżącej pozwala zrozumieć występujące u strony poczucie braku obiektywizmu, z którego to powodu stwierdził, że "dla dobra wymiaru sprawiedliwości nie oponuje wnioskowi o wyłączenie go od orzekania w sprawie" (k. 402). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu, bowiem w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego Stanisława Prutisa od orzekania. Przede wszystkim nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego z mocy ustawy – art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Nie ma bowiem miejsca żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie, czyniąca z sędziego, co do którego zgłoszono wniosek, iudex inhabilis. Odnośnie podstawy wyłączenia z art. 19 p.p.s.a. to wypracowano w orzecznictwie stanowisko, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego, czy przekonanie o jego stronniczości. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z 15.09.2008 r., II FZ 397/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia również prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też niewłaściwa postawa sędziego oraz wadliwe prowadzenie rozprawy w innej sprawie (postanowienie NSA z 22.12.2004 r., OZ 863/04, CBOSA). Wyczerpującej wykładni przepisu art. 19 p.p.s.a. dokonał NSA w postanowieniu z 29.06.2012 r. w sprawie II OZ 559/12 (CBOSA), w którym wskazał – powołując orzecznictwo – że rolą wymienionej normy jest zapewnienie obiektywizmu sądu, ale nie może być ona traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów tylko dlatego, że ich orzeczenia nie odpowiadają subiektywnemu pojmowaniu przez stronę jej własnych interesów. Inaczej rzecz ujmując składy sędziowskie nie mogą być "dobierane" według subiektywnego odczucia strony, przekonanej o nietrafności orzeczenia wydanego przez sędziego lub z jego udziałem, o prowadzeniu przez niego postępowania stronniczo, których to twierdzeń strona nie popiera okolicznościami obiektywnymi. Także wyłącznie uchylenie orzeczenia sędziego przez sąd II instancji nie świadczy jeszcze o wykluczeniu obiektywizmu (vide postanowienia NSA z 22.02.2008 r., II FZ 60/08, z 08.05.2009 r., II FZ 128/09, z 09.06.2009 r., I OZ 607/09 – CBOSA). W kontekście treści wniosku skarżącej o wyłącznie sędziego Stanisława Prutisa, jak i treści złożonego przez sędziego oświadczenia, szczególnego znaczenia nabiera fakt, że żądanie wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie może być uzasadniane wyłącznie orzekaniem przez niego w różnych i wielu sprawach tej samej strony (vide postanowienie NSA z 15.04.2008 r., II OSK 392/08, CBOSA). Jeszcze raz należy podkreślić, że brak bezstronności można sędziemu skutecznie zarzucić wyłącznie wówczas, gdy wynika on z okoliczności leżących po jego stronie i mających wpływ na obiektywizm jego działania, ale takich, które istnieją również dla obiektywnego obserwatora, czy inaczej – które byłyby na tyle poważne, że obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości co do jego bezstronności. Zdaniem składu rozpoznającego żądanie wyłączenia, takiej obiektywnej okoliczności nie stanowi fakt orzekania sędziego w kilkudziesięciu nawet sprawach skarżącej, niezależnie od tego, czy orzeczenia przez niego wydane były akceptowane pod względem prawnym przez sąd kasacyjny, czy też nie. Innym celom służy bowiem zażalenie lub skarga kasacyjna od orzeczenia sędziego, a innym wniosek o wyłączenie. Środki zaskarżenia mają na celu wyeliminowanie orzeczeń prawnie wadliwych, podczas gdy wniosek o wyłączenie służy zapewnieniu takiego stanu, w którym sąd (sędzia) nie sprzyja żadnej ze stron postępowania oraz tak samo otwarcie i krytycznie podchodzi do stanowisk wszystkich stron postępowania. Skarżąca nie uprawdopodobniła - opisując we wniosku sprawy, co do których rozstrzygnięcia wnosi zastrzeżenia – że wynikało to właśnie z braku obiektywizmu. Wykazała tylko, że w niektórych sprawach NSA wyraził odmienną od składu orzekającego z udziałem sędziego Stanisława Prutisa ocenę prawną, oraz że w niektórych skarżąca nie zgadza się ze sposobem procedowania przez sędziego. Są to jednak wyłącznie zarzuty o charakterze procesowym, niemogące prowadzić do zastosowania art. 19 p.p.s.a. i odsunięcia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Natomiast w żadnym miejscu skarżąca nie wykazała, aby zastrzeżenia wynikały z okoliczności obiektywnych, podważających bezstronność sędziego. Odnośnie złożonego przez sędziego oświadczenia to wskazać należy, że przede wszystkim zawiera ono wskazanie o braku okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 12 marca 2012 r. (II FZ 147/12, CBOSA) "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Zdaniem składu orzekającego, co wyżej wyjaśniono, takich okoliczności podważających obiektywizm w sprawie niniejszej nie wskazano. Natomiast druga część oświadczenia sędziego może świadczyć wyłącznie o dostrzeżeniu przez niego faktu negatywnego oceniania go przez skarżącą i pozostawieniu oceny zasadności wniosku do uznania sądu rozpoznającego żądanie wyłączenia. Nie daje jednak podstaw do twierdzenia, jakoby z tego powodu sędzia utracił obiektywizm i cechę bezstronności w orzekaniu w sprawach skarżącej. Reasumując - zdaniem sądu oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego Stanisława Prutisa w sprawie niniejszej nie odbiera stronie zagwarantowanego jej konstytucyjnie prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 Konstytucji RP). Zasadność przedstawionej argumentacji znajduje też potwierdzenie w stanowisku zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 13 września 2012r. (II OZ 749/12), w sprawie skarżącej dotyczącej również wyłączenia sędziego Stanisława Prutisa potwierdził słuszność działania tut. Sądu. Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 18 § 1 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.