I SA/Bd 145/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-03-18
Skład orzekający: Mirella Łent, Izabela Najda-Ossowska, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy mógł odmówić całkowitego umorzenia zaległości podatkowej mimo wystąpienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, ograniczając umorzenie do 50% zaległości?Ratio decidendi
Organ podatkowy ma uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej i może, mimo wystąpienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, odmówić całkowitego umorzenia zaległości. Wydana decyzja o umorzeniu 50% zaległości mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie narusza prawa, gdyż brak znajomości prawa i trudna sytuacja materialna nie stanowią wystarczającej podstawy do całkowitego umorzenia.Stan faktyczny
Skarżący J.K. i W.K. złożyli wniosek o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w związku ze sprzedażą nieruchomości. Organ I instancji odmówił umorzenia, a organ II instancji umorzył 50% zaległości i odsetek, odmawiając umorzenia pozostałej części. Skarżący podnieśli, że ich trudna sytuacja zdrowotna i materialna oraz interes publiczny uzasadniają całkowite umorzenie zaległości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. K. i W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. na podstawie art. 207, art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.) oraz § 15
ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 165, poz. 1371 ze zm.) odmówił J. i W. K. (skarżący) umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z odpłatnym zbyciem nieruchomości za 2009 r. w wysokości 18.704 zł wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 4 lipca 2013 r. w wysokości 7.604 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania, w którym skarżący zarzucili organowi naruszenie
art. 67a § 1 pkt 3 O.p., Dyrektor Izby Skarbowej w B. na podstawie art. 233
§ 1 pkt 2 lit. a) O.p. uchylił decyzję Naczelnika w całości i umorzył 50 % zaległości
w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w kwocie 9.352 zł oraz odmówił umorzenia pozostałej zaległości podatkowej w kwocie 9.352 zł. Wskazał, że zgodnie
z art. 67 a § 2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w takiej części w jakiej została umorzona zaległość podatkowa, zatem umorzeniu uległy odsetki za zwłokę w kwocie 3.802 zł.
W uzasadnieniu organ podał, że stosownie do art. 67a § 1 pkt 3 O.p.,
na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W ocenie organu, przedmiotowe decyzje mają charakter indywidualnych decyzji uznaniowych, a uznanie administracyjne polega m.in. na tym, że nawet, gdy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, organ nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego w całości lub w części wniosek podatnika w tym przedmiocie. Zaznaczył, że uznaniowy charakter decyzji nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia, tylko tworzy po stronie organu podatkowego obowiązek oceny zebranego materiału dowodowego w oparciu
o przesłanki. Organ określił, że ważny interes podatnika postrzegany jest jako nadzwyczajna, niezależna od podatnika utrata możliwości zarobkowych ujmowana
w kontekście powszechnie uznanego systemu wartości takich jak życie czy zdrowie ludzkie, bezpieczeństwo rodziny itp. Interes publiczny pojmowany jest natomiast jako potrzeba zapewnienia dochodów w budżecie państwa z jednej strony, ale także jako respektowanie wartości uniwersalnych dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa z drugiej strony. Organ wskazał, że jego zadaniem było zbadanie, czy któraś z ww. przesłanek zaistniała. Przywołał zatem treść oświadczenia majątkowego skarżących oraz przedstawił ich sytuację życiową, m.in. kłopoty z sercem oraz leczenie się w poradni psychologicznej skarżącego, a także problemy zdrowotne skarżącej.
Dyrektor zauważył wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika z uwagi na stan zdrowia W. K. oraz niskie dochody rodziny. Jednocześnie uwzględniając takie wartości jak poczucie bezpieczeństwa oraz dobro rodziny i zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych, w niniejszej sprawie dostrzegł także przesłankę interesu publicznego.
Organ podał, że sporna zaległość związana jest ze zbyciem przez skarżących
w dniu [...] r. prawa własności do lokalu mieszkalnego za kwotę 100.000 zł dokonanego przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jego nabycie. Nieruchomość tę nabyli oni w dniu [...] r. w drodze umowy ustanowienia prawa do odrębnej własności lokalu mieszkalnego na rzecz osób, którym przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do tego lokalu i przeniesienia własności wraz z przynależnościami na ich rzecz. Ponadto podał, że skarżący w dniu [...] r. nabyli własność lokalu mieszkalnego o powierzchni 35.90 m2 za kwotę 117.000 zł. Środki na zakup lokalu pochodziły z transakcji sprzedaży poprzedniego mieszkania oraz zgromadzonych oszczędności.
Organ wskazał, że z uwagi na niedopełnienie przez skarżących wymogów formalnych pozwalających na zwolnienie z podatku dochodowego z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008,
tj. nie złożenie w określonym terminie oświadczenia o spełnieniu warunków do ulgi
z tytułu zameldowania w sprzedanym lokalu, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] r. określił im wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., którą Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy.
Uzasadniając przyznanie wnioskowanej ulgi skarżący podnieśli, iż nie posiadali wiedzy o obowiązujących przepisach podatkowych dotyczących sprzedaży nieruchomości. Podkreślili, iż ani notariusz, ani biuro pośrednictwa nie poinformowało ich o przepisach.
Okoliczność przeznaczenia w całości środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu
o powierzchni 22,8 m2 na zakup większego lokalu o powierzchni 35,9 m2 w celu poprawy warunków mieszkaniowych rodziny, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej stanowi uzasadnienie dla umorzenia 50% przedmiotowej zaległości podatkowej z tytułu podatku od osób fizycznych za 2009 r.
Organ podkreślił, iż dokonując transakcji sprzedaży skarżący powinni dołożyć wszelkich starań, aby uniknąć skutków nieznajomości prawa. Zatem okoliczność nieznajomości przepisów nie może stanowić podstawy do zwolnienia w całości
z obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej umorzenia pozostałej zaległości podatkowej w kwocie 9.352 zł oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucili naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmowę umorzenia pozostałej zaległości podatkowej w kwocie 9.352,00 zł w sytuacji zaktualizowania się przesłanki ważnego interesu podatnika w postaci złego stanu zdrowia oraz niskich dochodów skarżących, a także przesłanki interesu publicznego w postaci poczucia bezpieczeństwa i dobra rodziny,
co stanowi przekroczenie uznania administracyjnego i wydanie przedmiotowej decyzji
w tym zakresie w sposób dowolny.
W uzasadnieniu skargi podali, że zrealizowanie się przesłanek zawartych
w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. stanowi wystarczającą podstawę do umorzenia zaległości
w całości. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołali wyrok z dnia
31 października 2012 r. sygn. akt II FSK 10/11 Naczelnego Sądu Administracyjnego,
w którym NSA podniósł, że "organ winien dokonać ważenia skutków społecznych egzekucji zaległości podatkowej, ocenić konsekwencje po stronie podatnika i jego rodziny, jakie przyniesie taka egzekucja świadczenia. Odpowiedzieć na pytanie, czy rzeczywiście koszty społeczne takiego zobowiązania będą mniejsze, niż uwzględnienie wniosku strony i umorzenie odsetek za zwłokę." Ponadto wskazali na wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Po 945/12, w którym Sąd ten stwierdził, że "umorzenie zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy, gdyż jest odstępstwem zasady powszechności opodatkowania. Nie można rozpatrywać wniosku podatnika o umorzenie zaległości nie rozpatrując jednocześnie dogłębnie wszelkich danych pozwalających nakreślić sytuację bytową i życiową osoby wnioskującej."
W ocenie skarżących ich przypadek ma charakter nadzwyczajny, co powinno mieć bezpośrednie odzwierciedlenie w treści rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1
lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1
pkt 2 p.p.s.a). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów, Sąd takiego naruszenia prawa nie stwierdził.
Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej kwocie 9.352 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 3.802 zł na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu II instancji, w sprawie wystąpił ważny interes strony oraz przesłanka interesu publicznego, zatem w ramach uznania administracyjnego organ umorzył 50 % zaległości podatkowej i odmówił umorzenia pozostałej zaległości. W ocenie natomiast strony skarżącej, jej sytuacja materialna i zdrowotna uprawnia do całkowitego umorzenia zaległości podatkowej.
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy na wniosek podatnika,
z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Podjęcie zatem przez organ podatkowy pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległości podatkowych prowadzi
do rezygnacji budżetu państwa z należnych mu wpłat. Taka sytuacja powoduje,
że wskazana ulga może mieć miejsce w incydentalnych przypadkach, gdy podatnik znajduje się w wyjątkowej, szczególnej i nadzwyczajnej sytuacji oraz jeśli w ocenie organu podatkowego wymaga tego ważny interes podatnika lub wskazane jest
to ze względu na interes publiczny. W przywołanym art. 67a § 1 O.p. ustawodawca nie zdefiniował pojęć w nim wymienionych, nie wskazał konkretnych przesłanek, których wystąpienie uzasadniałoby czy wręcz obligowało organy podatkowe do podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia lub stało mu na przeszkodzie. Zgodnie z brzmieniem
art. 67a § 1 O.p., przesłanki zawarte w tym przepisie – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" – stanowią pojęcia ogólne i niedookreślone, a ich wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje uprawniony organ podatkowy. Podjęcie decyzji następuje zatem w oparciu o wypracowane przez organ kryteria ocenne i reguły umarzania należności budżetowych. Podkreślić przy tym należy, że z uwagi na brak sprecyzowania przez ustawodawcę przesłanek warunkujących umorzenie, wypracowując kryteria ocenne organ podatkowy opiera się dodatkowo na utrwalonym
w tym zakresie orzecznictwie sądowym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd – tut. Sąd go podziela – zgodnie z którym z brzmienia art. 67a § 1 O.p. wynika, że w zależności od wyników oceny, organ może, lecz nie musi, nawet jeśli zaistnieje sytuacja wskazująca na ważny interes podatnika lub interes publiczny, skorzystać z przyznanego
mu uprawnienia do umorzenia należności podatkowych. Ulga przewidziana w art. 67a
§ 1 O.p. jest bowiem ulgą o charakterze indywidualnym i uznaniowym. Ma charakter nadzwyczajny – nie zależy więc od subiektywnego odczucia podatnika, lecz od uznania organu podatkowego, że po stronie podatnika wystąpiły o tym samym charakterze,
tj. nadzwyczajne okoliczności, uzasadniające zastosowanie tak ostatecznego rozwiązania jakim jest umorzenie. Instytucja umorzenia jest swoistą ulgą stanowiącą odstępstwo od równości i powszechności opodatkowania, nie może więc stanowić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty ciążącego na podatniku zobowiązania podatkowego.
Oczywiste jest, że w przypadku każdego podatnika ubiegającego się o ulgę występuje jego ważny indywidualny interes, przejawiający się w dążeniu do wyzbycia się długów podatkowych. Zatem interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 O.p., powinien być ważny w sensie obiektywnym. Nie może być wyprowadzony
z przekonania podatnika, że sytuacja, w jakiej się znalazł w związku z obowiązkiem zapłaty zobowiązania podatkowego, tj. brak w danym momencie środków finansowych na zapłatę zobowiązania, ma charakter nadzwyczajny i jest okolicznością wyczerpującą przesłankę z art. 67a § 1 O.p. Okoliczności te, choć w rozumieniu danego podatnika stanowią jego ważny interes i mają według niego charakter nadzwyczajny, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi, której efektem jest rezygnacja budżetu państwa z przysługujących mu wpływów. Przeciwna interpretacja art. 67a § 1 O.p. wręcz wymuszałaby na organie podatkowym umarzanie należności budżetowych w sytuacji wykazania przez podatnika braku aktualnie wystarczających środków na ich zapłatę, co byłoby sprzeczne z mającym charakter uznaniowy przepisem art. 67a § 1 O.p. (zob.: wyrok WSA w Opolu z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Op 503/09; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 968/11).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podać, że organ odwoławczy uznał, iż w sprawie występują obie przesłanki z art. 67a § 1 O.p., tj. ważny interes podatnika i interes publiczny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący mieszkają we własnościowym mieszkaniu wraz z 19-letnią córką, która studiuje i pozostaje na ich utrzymaniu. Skarżąca zatrudniona jest na umowę
o pracę na czas nieokreślony i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 1.100 zł netto. Skarżący zatrudniony jest na umowę o pracę na czas określony
i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.100 zł netto, a ponadto otrzymuje rentę
w wysokości 827,34 zł. Ich miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 680 zł, a do nich należy doliczyć wydatki na leki, dojazdy
do szkoły i pracy oraz telewizję – w sumie ok. 300 zł. Skarżący posiadają samochód Ford Focus z 2004 r. (d.: k. 23 akt administracyjnych). Ponadto skarżący podnieśli problem kłopotów ze zdrowiem – W. K. leczy się kardiologicznie oraz
w poradni psychiatrycznej, a J. K. została skierowana do Poradni Pulmonologicznej oraz Poradni Chorób Zawodowych.
Podane okoliczności powodują, że w ocenie organu wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, a dokonaną w tym zakresie ocenę należy uznać
za zgodną z prawem. Odnośnie do stwierdzenia wystąpienia przesłanki interesu publicznego w sprawie, organ podał, że biorąc pod uwagę poczucie bezpieczeństwa oraz dobro rodziny, w tym zaspokojenie jej potrzeb mieszkaniowych, druga przesłanka także została zrealizowana. Mając zatem na uwadze przywołane okoliczności uznał,
że częściowo należy umorzyć 50 % zaległości podatkowej skarżących. To stanowisko organu, zdaniem tut. Sądu, nie narusza prawa.
Pozostaje zatem do oceny, czy pomimo wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, organ miał prawo umorzyć zaległość w 50 %,
a w pozostałej części odmówić umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, a w konsekwencji, czy decyzja ta mieści się w granicach uznania administracyjnego. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.
W ocenie Sądu, istotne w sprawie jest m.in. to, że podatnicy nie dołożyli wszelkich starań, aby uniknąć skutków nieznajomości prawa i nie dopełnili koniecznych formalności pozwalających na zwolnienie z podatku. Wynika z tego, że całkowite umorzenie zaległości jako pozytywne dla skarżących rozstrzygnięcie oznaczałoby aprobowanie niezgodnego z przepisami prawa postępowania w zakresie wywiązywania się z podstawowych obowiązków podatkowych oraz przyzwolenie na brak wiedzy lub zapoznania się z ustawą, w ramach której dokonuje się czynności prawnych. W tych okolicznościach trudno uznać, że nieznajomość prawa mogłaby być podstawą do zwolnienia w całości ze zobowiązania podatkowego.
Sąd w tut. składzie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej nie są bez znaczenia przy ocenie legalności uznaniowych decyzji organów podatkowych. I tak w wyroku z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt II FSK 805/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenia dotyczące okoliczności powstania zaległości podatkowej u wnioskującego o jej umorzenie lub rozłożenie na raty mieszczą się w zakresie badania istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi płatniczej,
w szczególności zaś w zakresie przesłanki interesu publicznego. Nakaz uwzględniania interesu publicznego, o którym mowa w tym przepisie, oznacza bowiem dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt
III SA 1838/01, Monitor Podatkowy 2003/7/43). Jedną zaś z takich wartości - uregulowanych konstytucyjnie - jest utrzymywanie Państwa. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych,
w tym podatków określonych w ustawie. W przepisie tym została wyrażona zasada powszechności opodatkowania, która zresztą koresponduje z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Innymi wartościami konstytucyjnymi, wskazującymi
na konieczność analizy postępowania podatnika w kontekście realizacji przez niego obowiązków podatkowych, są standardy demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji).
W państwie prawa jedną z nadrzędnych wartości jest poszanowanie (przestrzeganie) prawa zarówno przez organy państwowe, jak i obywateli. Nie można więc przyjąć,
że sposób powstania zaległości podatkowej, a więc np. to, czy był to skutek nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika okoliczności, czy też jego świadome działanie - nie może być brany pod uwagę przy ocenie przesłanek z art. 67a § 1 O.p. Opierając się na tym należy uznać, że brak wiedzy skarżących, który nie był skutkiem nadzwyczajnych okoliczności, nie może być argumentem na zwolnienie ich obciążających ich opłat.
Z kolei w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 426/10 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że chybiona jest też argumentacja skargi kasacyjnej, iż trudna sytuacja finansowa podatnika skutkować powinna umorzeniem zaległości podatkowej (...). Trudna sytuacja materialna podatnika nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości. Przeciwny pogląd prowadziłby do niedopuszczalnego wniosku, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełnia przesłanki do uzyskania tej ulgi. W istocie całkowita rezygnacja
z podatku, jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania. Skoro zasadą jest, aby zobowiązanie podatkowe zostało zrealizowane, to w rezultacie podatnik nie może być z niego pochopnie zwalniany. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczności związane z powstaniem przedmiotowej zaległości podatkowej. Okoliczności te są jednymi z najistotniejszych z punktu widzenia omawianej ulgi (na możliwość sięgania do argumentów związanych z genezą zadłużenia podatkowego zwrócił też uwagę B. Brzeziński w glosie do wyroku WSA
w Gdańsku z 29 maja 2008 r., I SA/Gd 998/07, POP 2010/2/105). Nie może bowiem budzić wątpliwości, że to, czy zaległości powstały na skutek działań (lub ich braku) podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek np. klęski żywiołowej, ma zasadnicze znaczenie dla przyznania ulgi. Mając na uwadze powyższe należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie, podatnicy nie dopełnili wymogów formalnych, pozwalających na zwolnienie z podatku dochodowego z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008,
tj. nie złożyli w określonym terminie oświadczenia o spełnieniu warunków do ulgi z tytułu zameldowania w sprzedanym lokalu.
Mając na uwadze wszystkie okoliczności przywołane w decyzjach organów podatkowych należy stwierdzić, że umorzenie 50 % zaległości oraz odmowa umorzenia pozostałej części zaległości podatkowej w kwocie 9.352 zł w podatku dochodowym
od osób fizycznych – w ramach uznania administracyjnego – nie ma charakteru dowolnego, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Organ, pomimo
że uznał istnienie ważnego interesu podatników wynikającego z ich sytuacji finansowej, mieszkaniowej i zdrowotnej – nie naruszył granic uznania administracyjnego umarzając skarżącym 50 % zaległości podatkowej i odmawiając umorzenia pozostałej części zaległości. Organ decyzję w tym zakresie wyczerpująco uzasadnił. Podjęcie decyzji
poprzedzone zostało szczegółowym ustaleniem sytuacji strony, na tyle, na ile strona przedłożyła informacje i dowody, bo to ona ma wiedzę co do jej sytuacji.
Zdaniem Sądu, brak znajomości przepisów prawa nie jest wystarczającą podstawą umorzenia zaległości podatkowej. Organ wskazał, że nie wystąpiły żadne nadzwyczajne wydarzenia, które miały wpływ na sytuację majątkową, czy też osobistą skarżących, jak też nie wystąpiły żadne okoliczności, które byłyby od nich niezależne
i spowodowały powstanie zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego
od osób fizycznych. Skarżący mogli uchronić się przed naliczeniem im podatku poprzez zaznajomienie się z przepisami dotyczącymi czynności, jaką podejmowali.
Przy rozstrzyganiu sprawy, organ odniósł się do sytuacji skarżących i dokonał oceny, czy istnieje przesłanka ważnego interesu podatnika. Organ dokonał również oceny pod kątem interesu publicznego. Organy jasno i przekonująco uzasadniły odmowę umorzenia zaległości. Nie budzi wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały ocenione i rozważone, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy nie naruszył prawa. Organ wskazał przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżoną decyzję. W sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie i dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego. Rozpatrzył podnoszone przez skarżących argumenty, zaś okoliczność,
iż nie przychylił się do żądania skarżących nie przesądza o uchybieniach. Organ uznał, mając na uwadze wyjątkowy i uznaniowy charakter instytucji umorzenia, że wskazana przez stronę okoliczność braku wiedzy oraz złej sytuacji materialnej i zdrowotnej, nie są wystarczające dla całkowitego umorzenia zaległości. W ocenie Sądu, tym samym nie został naruszony art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Z powyższych względów uznać należało, że zaskarżona decyzja nie uchybia prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalić.
I. Najda-Ossowska M. Łent U. Wiśniewska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło