I SA/Bd 332/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K.-K. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie skargi A. K.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: odmówić przywrócenia terminu Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016r. tut. Sąd odrzucił skargę na wymienioną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z powodu nieusunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odpis postanowienia został doręczony stronie w dniu 12 sierpnia 2016r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, k. 26 akt sąd.). Pismem z dnia 19 sierpnia 2016r., nadanym w tym samym dniu za pośrednictwem Poczty, strona wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Strona podkreśliła, że bez swojej winy nie odebrała wezwania Sądu o usunięcie braków skargi. Następnie wskazała okoliczności związane z ciągiem zdarzeń losowych wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu. Podała, że w dniu 26 maja 2016r. została poszkodowana w wypadku komunikacyjnym. W wyniku poniesionych obrażeń udzielono jej pomocy medycznej w Regionalnym Szpitalu w K., stawiając diagnozę: skręcenia i naderwania odcinka szyjnego kręgosłupa. W okresie od 27 maja 2016r. do 1 lipca 2016r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim. Skarżąca podkreśliła, że zaistniała konieczność leczenia farmakologicznego, noszenia kołnierza ortopedycznego, stosowania rehabilitacji. Także po zwolnieniu lekarskim nie była w stanie samodzielnie się poruszać i zmuszona była pozostawać w domu, co w przedmiotowej sprawie jest bardzo istotne, ponieważ korespondencja z Sądu kierowana była na adres działalności gospodarczej strony – przedszkola, tj. B. ul. [...], strona zaś zamieszkuje w O. Nie był więc to jej adres domowy, pod którym mogłaby ona bezpośrednio dowiedzieć się o przesłanej korespondencji lub pozostawionym awizie. Mąż strony, przebywający na urlopie, pomagał jej w domu, udzielał pomocy w zakresie umożliwienia dotarcia na zabiegi rehabilitacyjne, udzielał wsparcia w czynnościach osobistych. Stan zdrowia strony był na tyle zły, że do końca lipca przebywała w domu. Zatem strona w okresie, kiedy korespondencja z Sądu, czyli wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało przesłane, i oczekiwało na odbiór w drodze awiza, czyli w okresie od 27 czerwca 2016r. do dnia 11 lipca 2016r. najpierw pozostawała na zwolnieniu lekarskim do dnia 01 lipca 2016r., a następnie nie przebywała ani nie pojawiała się w miejscu wykonywania działalności aż do końca lipca 2016r. z uwagi na stan zdrowia po wypadku komunikacyjnym, oraz z uwagi na fakt iż do końca lipca przedszkole było zamknięte. Skarżąca zwróciła także uwagę na okoliczność, iż w całej dotychczasowej korespondencji posługiwała się oznaczeniem strony "A. K. – K. Przedszkole Niepubliczne "Z.", ul. [...], [...] B." przesłana zaś z Sądu korespondencja wskazywała adresata "A. K.-K. ul. [...], [...] B.". Podkreśliła, że jedyną osobą upoważniona do odbioru korespondencji poleconej kierowanej do strony osobiście (jako osoby fizycznej a nie jako osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą w związku z jej działalnością) w placówce jest strona. Z tego też względu, nawet gdyby pracownicy przedszkola, w tym osoba upoważniona do prowadzenia spraw przedszkola, chcieli odebrać korespondencję zawierająca wezwanie z Sądu, zgodnie z zasadami doręczeń poczty nie mogli tego zrobić, gdyż nie wydano by im pisma kierowanego przez Sąd na A. K.-K. jako osobę fizyczną bez wskazania, że chodzi o sprawę związaną jej działalnością gospodarczą jako osobę prowadzącą Przedszkole Niepubliczne "Z.". W ocenie strony oczywistym jest, iż bycie uczestnikiem wypadku komunikacyjnego, którego konsekwencją było przebywanie na zwolnieniu lekarskim a następnie niemożność samodzielnego poruszania się po okresie zwolnienia wyczerpuje definicję "nagłej choroby". Jest bowiem jasne, iż nie jest to zwolnienie i niemoc planowana, której strona wcześniej przewidzieć nie mogła, i na którą strona wcześniej mogłaby się przygotować. Tym samym wskutek niezawiniony została pozbawiona możliwości dochowania ustawowego terminu. Zaistniałe okoliczności poświadczają, że uchybienie terminu nie wiąże się z brakiem staranności w działaniu Strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718) dalej jako: "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4 art. 87 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do stanu faktycznego sprawy, na wstępie należy stwierdzić, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie zakreślonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 sierpnia 2016r., z którego strona dowiedziała się o skierowanym do niej wezwaniu dotyczącym braków formalnych skargi strona odebrała w dniu w dniu 12 sierpnia 2016r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu nadała w placówce pocztowej w dniu 19 sierpnia 2016r. Jednocześnie wskazać należy, że skarżąca dopełniła czynności, której nie dokonała w terminie załączając pismo usuwające braki skargi i wskazujące wartość przedmiotu zaskarżenia. Przechodząc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu i zawartej w nim argumentacji stwierdzić należy, że w ocenie Sądu strona uprawdopodobniła okoliczności w nim opisane związane z wypadkiem komunikacyjnym, któremu uległa, tj. sam wypadek, złe samopoczucie, dolegliwości bólowe, trudności w poruszaniu, czy też konieczność leczenia farmakologicznego, noszenia kołnierza ortopedycznego, stosowania rehabilitacji. Jednakże zdaniem Sądu nie można przyjąć, że ww. opisane okoliczności wskazują na brak winy w uchybieniu przez stronę terminowi, co jest wymogiem zawartym w art. 87 § 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że nie ma definicji legalnej pojęcia "braku winy", a zatem każdorazowo musi być ono analizowane na gruncie konkretnego stanu faktycznego. Brak winy w uchybieniu terminowi oznacza pozytywną ocenę działań strony w zestawieniu z wymogiem dopełnienia w takich okolicznościach maksymalnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Orzecznictwo sądowe wypracowało pewne standardy zachowań i zdarzeń, które przyjmuje się jako brak winy przy uchybieniach terminom. Generalne wnioski płynące z tego orzecznictwa wskazują, że z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody do dokonania czynności w terminie, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mieszczą się więc tu wszystkie przypadki działań leżących poza jakimkolwiek wpływem na nie samej strony, jak i nietypowe zdarzenia dotykające samej strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie lub trybie wniesienia środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2000r. sygn. akt I SA/Gd 794/99 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2000r. sygn. akt I SA/Gd 560/00). Uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie braku winy oznacza wykazanie tej okoliczności z dużą wiarygodnością. Sam fakt choroby, na który powołuje się strona, nawet poświadczony stosowną dokumentacją lekarską, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać należy, że chociaż istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (odebrania korespondencji z Sądu), to jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. Pogląd o konieczności istnienia ze względu np. na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. postanowienie SN z 11 grudnia 2008r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008r., I SA/Łd 1441/07). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Z akt sprawy wynika, że wnioskująca w istocie wskazała jedynie na istnienie przeszkody (wypadku komunikacyjnego potwierdzonego Kartą informacyjną z Izby Przyjęć Szpitala Regionalnego w K. z dnia 25 maja 2016r.), w żaden sposób natomiast nie uprawdopodobniła, że przeszkody tej, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć, np. wyręczyć się inną osobą, która dokonałaby odbioru korespondencji czy pozostawionego awizo w miejscu prowadzenia działalności. Nie można uznać braku winy strony, również z tego względu, że ulegając wypadkowi i w związku z tym przebywając ponad miesiąc na zwolnieniu w domu, strona powinna powiadomić Sąd o innym adresie dla doręczeń, a z pewnością powinna zabezpieczyć odbiór pism pod adresem wskazanym w skardze, czego nie uczyniła. Wskazać także należy, że strona pomimo, jak twierdzi, bardzo złego stanu zdrowia, w dniu 22 czerwca 2016r. upoważniła pracownika do pełnienia w jej imieniu obowiązków firmy. Zatem nie jest tak, że stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał jej podjęcie jakichkolwiek działań. Odpowiadając na argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu odnośnie faktu zaadresowania korespondencji tylko na imię i nazwisko strony bez podania nazwy prowadzonej działalności Sąd zauważa, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest adnotacji o odmowie przyjęcia korespondencji, zawarta jest natomiast "Nie zastano". Wskazywać to może, że doręczający pismo nie zastał nikogo pod adresem prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej. Wobec tego, zdaniem Sądu, uprawnionym jest twierdzenie, że strona nie zapewniła odpowiedniej obsługi kancelaryjnej pod adresem prowadzenia działalności, chociaż właśnie ten adres podała w skardze do Sądu, jako adres do doręczeń. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że przy ocenie winy lub braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I FZ 154/16). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.