I SA/Bd 526/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]2015r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...]2014r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. po zmarłej w dniu [...]2011r. L. W. w kwocie [...]zł zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzja organu pierwszej instancji, została doręczona na adres skarżącego, pełnoletniemu domownikowi w dniu 16 grudnia 2014r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia odwołania w ustawowym terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Odwołanie od tej decyzji zostało złożone za pośrednictwem poczty w dniu 08 stycznia 2015r. (data stempla pocztowego), a więc 9 dni po ustawowym terminie, który upłynął w dniu 30 grudnia 2014r. Jednocześnie wraz z odwołaniem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. Postanowieniem z dnia [...]2015r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania z mocy prawa uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie przez organ odwoławczy przedmiotowej sprawy w administracyjnym toku postępowania. 2. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej rozstrzygając o nieprzywróceniu terminu do wniesienia odwołania i stwierdzając, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu działał na szkodę skarżącego. Wyjaśnił, że decyzję organu pierwszej instancji otrzymał w dniu 08 stycznia 2015r., gdy wcześniej przebywał na urlopie świąteczno-noworocznym. Dlatego w tym dniu wniesione zostało odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zarzuca, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem prawa, albowiem w przedmiotowej sprawie ustanowiony został pełnomocnik L. P., a okoliczność ta nie została uwzględniona przez organ podatkowy pierwszej instancji. Ponadto skarżący wskazał, że w toku postępowania odwoławczego uzupełniał materiał dowodowy na podstawie, którego organ odwoławczy winien rozpatrzyć sprawę merytorycznie, zaś decyzja organu pierwszej instancji powinna zostać umorzona. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. W piśmie z dnia [...]2015r. strona podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na nieprawidłowy adres, na dowód czego załączyła wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ) - zwana dalej p.p.s.a. - ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 6. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm. – dalej zwana O.p.) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a w sytuacji gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pełnomocnikowi. (art. 145 § 2 O.p.). Jak wynika ze znajdującego się aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ż. z dnia [...]2014r., została doręczona na adres skarżącego [...]pełnoletniemu domownikowi (szwagierka skarżącego zamieszkująca pod adresem ul. [...]) w dniu 16 grudnia 2014r. Stosownie do treści art. 148 O.p. zwykłym sposobem doręczenia pisma osobie fizycznej (niezależnie od tego, czy doręczenie następuje przez pocztę, przez pracowników organu czy przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów) jest bezpośrednie wręczenie pisma w mieszkaniu lub miejscu pracy tej osoby, lub w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Doręczenie zastępcze reguluje m.in. art. 149 O.p. zgodnie z którym, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, gdy osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt I FSK 2016/11 biorąc pod uwagę istotę takiego doręczenia przyjąć należy, że doręczenia dokonuje się domownikowi, ale ze skutkiem dla strony. W samej konstrukcji doręczenia do rąk domownika pisma przeznaczonego dla strony tkwi założenie, że w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu dopuszczalne jest pozostawienie korespondencji zamiast bezpośrednio adresatowi innej osobie będącej domownikiem gotowym do dalszego przekazania pisma podmiotowi nieobecnemu w mieszkaniu. Analizowana regulacja prawna nie wskazuje przy tym, aby tego rodzaju doręczenie pisma do rąk domownika było tylko pewnym niezakończonym jeszcze prawnie etapem na drodze do jego skutecznego doręczenia stronie, który to etap prawidłowo wykonany sam z siebie miałby nie wywołać skutków bezpośrednio w sferze doręczenia pisma adresatowi, lecz je jedynie poprzedzał. Tymczasem, co trzeba podkreślić, pisma doręcza się stronie, ewentualnie jej przedstawicielowi lub pełnomocnikowi, o czym stanowi art. 145 O.p. Skoro więc w art. 149 O.p. przewidziano, że w pewnej sytuacji doręczenie pisma adresowanego do strony następuje w inny sposób, tj. do rąk domownika, to uczyniono tak nie tylko po to, aby podmiotowi spoza sfery praw adresata pismo doręczyć, lecz aby z uwagi na okoliczności, jakie muszą być spełnione przy takim doręczeniu, móc jednocześnie przyjąć, że zastępuje ono doręczenie pisma bezpośrednio samej stronie. Prawodawca nie uregulował bowiem dalszych czynności, które powinien wykonać domownik w stosunku do adresata odebranego pisma. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w art. 149 O.p., rozpoczyna zatem bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. W tym zakresie występuje pewna analogia z doręczeniem pisma do rąk pełnomocnika ze skutkiem od razu dla strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1442/11)". Tym samym termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji liczony zgodnie z zasadami określonymi w art. 223 § 2 O.p. upływał z dniem 30 grudnia 2014 r. Natomiast skarżący nadał odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w urzędzie pocztowym w dniu 08 stycznia 2015r. Tym samym okoliczność, że skarżący w przedmiotowej sprawie wniósł odwołanie z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. nie budzi wątpliwości Sądu. Stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866). Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie - Jacek Brolik, Komentarz do art. 228 ustawy - Ordynacja podatkowa, Wydanie V, LEX 2013. Obowiązek organu odwoławczego określony w przywołanym wyżej przepisie wynika również z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych - art. 128 O.p. Skoro bowiem upłynął termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji, to zgodnie z powyższą zasadą decyzja ta jest ostateczna i można wzruszyć ją wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, nie zaś w zwykłym trybie odwoławczym. Jak wyżej wskazano z akt przedmiotowej sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że Skarżący uchybił terminowi na wniesienie odwołania. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy postanowieniem z dnia [...]2015r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji w ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w B. miał obowiązek zaskarżonym postanowieniem stwierdzić fakt wniesienia odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia, nie dopuszczając tym samym do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. 7. Odnosząc się do zarzutu strony zawartego w piśmie z dnia [...]2015r., że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na nieprawidłowy adres, wskazać należy, że załączony wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazuje jedynie, że z dniem [...]2012r. skarżący zmienił adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Na żadnym etapie postępowania przed organami podatkowymi nie wskazywał zmiany adresu zamieszkania w związku z czym za prawidłowe należy uznać działanie organu, który wysyłał korespondencję na znany im adres zamieszkania skarżącego tj. [...]. Co istotniejsze sam skarżący wskazuje ten adres w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak również we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (K-49 i 47 akt administracyjnych). Tym samym zarzut co do nieprawidłowości doręczenia podatnikowi decyzji na niewłaściwy adres należy uznać za całkowicie chybiony. 8. Za chybiony należy również uznać zarzut strony dotyczący pominięcia w przedmiotowej sprawie pełnomocnika. Należy przypomnieć, że w myśl art. 136 O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie do art. 137 § 3 (zdanie pierwsze) O.p. pełnomocnik dołącza do akt sprawy oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Natomiast art. 145 § 1 O.p. stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma winny zostać doręczone pełnomocnikowi. Analiza treści wymienionych przepisów pozwala dojść do wniosku, że czym innym jest możliwość działania przez pełnomocnika, o czym mowa w art. 136 O.p., a czym innym wykazanie w konkretnej sprawie, że strona działa przez pełnomocnika. Tę kwestię reguluje bowiem art. 137 § 3 O.p. zobowiązujący pełnomocnika do dołączenia co najmniej urzędowo poświadczonego odpisu udzielonego mu pełnomocnictwa do akt. Zgodnie z utrwalonym i jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści art. 137 § 3 O.p. wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z tego przepisu, ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika (wyroki NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 128/08; z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FSK 131/09; z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt II FSK 519/08; z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 690/08; z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt I FSK 1843/07; z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1161/08; z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1802/08; z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 42/09. Organ nie może z urzędu traktować określonej osoby jako pełnomocnika, czy domniemywać pełnomocnictwa. Dopiero skuteczne złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa, stosownie do art. 137 § 3 O.p., zobowiązuje organ do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi w myśl przepisu art. 145 § 2 O.p., zaś przez akta, o których mowa w art. 137 § 3 O.p., należy rozumieć akta konkretnego postępowania. Pełnomocnik ma obowiązek złożyć urzędowo poświadczony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw. Zatem skoro w przedmiotowej sprawie do akt sprawy nie złożono pełnomocnictwa dla adwokata L. P., to organy podatkowe miały obowiązek, dokonywać wszelkiej korespondencji na adres strony. W świetle powyższego Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.