I SA/Bd 556/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-11-15
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Agnieszka Olesińska, Halina Adamczewska-Wasilewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, przed wydaniem decyzji w przedmiocie tego wniosku, stanowi przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Złożenie wniosku o rozłożenie zaległości podatkowych na raty samo w sobie nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu braku wymagalności obowiązku ani nie powoduje niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego. Dopiero prawomocna, pozytywna decyzja w przedmiocie rozłożenia należności na raty może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne. W przypadku braku takiej decyzji, organ egzekucyjny jest zobowiązany do prowadzenia egzekucji, jeśli obowiązek jest wymagalny.Stan faktyczny
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził egzekucję z majątku W. W. w związku z zaległościami podatkowymi i daniną solidarnościową. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc brak wymagalności obowiązku z uwagi na nierozpatrzony wniosek o rozłożenie zaległości na raty. Organ egzekucyjny oddalił zarzut, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał postanowienie w mocy. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 25 sierpnia 2022 r., nr 0401-IEW.711.24.2022 w przedmiocie oddalenia zarzutu na postępowanie egzekucyjne oddala skargę
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję
z majątku W. W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. w związku z zaległością z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2021 r. -
w kwocie należności głównej [...] zł, z tytułu odsetek stałych od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za miesiące: kwiecień, wrzesień, październik, listopad 2021 r. - w łącznej kwocie [...]zł, z tytułu odsetek stałych od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy
w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za grudzień 2021 r. - w kwocie [...]zł oraz zaległości z tytułu daniny solidarnościowej za 2022 r. - w kwocie [...]zł. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia konta bankowego posiadanego przez Skarżącego w [...] Bank Ś. S.A. Zawiadomienie o zajęciu i odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone dorosłemu domownikowi w dniu [...] r.
Pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zarzucając wszczęcie postępowania egzekucyjnego, pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego, z uwagi na brak rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych.
Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r.
W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w zw. z art. 6
§ 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022, poz. 479 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 123 § 2 k.p.a. w zw. z art. 200 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p.").
Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przywołał treść art. 33 § 1, art. 34 § 1 i 4 oraz art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. wskazując, że podniesioną przez Skarżącego okoliczność należało zakwalifikować jako zarzut w sprawie egzekucji określony w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Dyrektor podniósł, że zaległość podatkowa stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania wynika ze złożonego przez Skarżącego w dniu [...] r. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 (PIT-36L). W zeznaniu tym zadeklarował z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł (dochód w wysokości [...] zł), podatek należny [...] zł, sumę należnych zaliczek na podatek [...] zł. Do zapłaty pozostała należność [...] zł oraz odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ww. podatek za miesiące: kwiecień oraz od września do grudnia 2021 r., w łącznej wysokości [...] zł. W dniu [...]. Skarżący złożył również deklarację o wysokości daniny solidarnościowej w roku kalendarzowym (DSF-1) za 2022 r., w której wykazał łączne dochody w wysokości [...] zł, a do zapłaty daninę solidarnościową w wysokości [...] zł. Wraz z powyższymi dokumentami Strona złożyła wniosek o rozłożenia na raty powołanych należności. Decyzją z dnia [...] r. organ odmówił wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
Organ podkreślił, że w dniu [...] r. działając zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. wystawił na powyższe zaległości upomnienia, a następnie wobec braku stosownych wpłat, wystawił tytuły wykonawcze i dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego [...] Bank Ś. S.A. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. doręczone zostały Skarżącemu w dniu [...] r. W związku z powyższym organ podkreślił, że zostały spełnione wszelkie warunki formalne, które uprawniały organ do wszczęcia administracyjnego postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor odnosząc się do zarzutu w kwestii braku wymagalności przedmiotowych należności, z uwagi na brak rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego z dnia [...] r. o udzielenie ulgi w spłacie ww. zaległości podatkowych stwierdził, że nie mieści się on w pojęciu zdarzenia, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.
Nierozstrzygnięty decyzją wniosek o rozłożenie zaległości podatkowej na raty nie mógł skutecznie rzutować na dopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jego kontynuowanie. Organ dodał, że w przeciwnym wypadku oznaczałoby to,
że zobowiązany mimo uchylania się od wykonania obowiązku mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych, składając różne wnioski
o udzielnie ulg w spłacie należności. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań zainicjonowanych przez zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że byłoby to dla Skarżącego skutecznym sposobem uchylania się od podjęcia przeciwko niemu środków egzekucyjnych. Z tego powodu samo złożenie przez Stronę wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji. Związane to było
z zapobieżeniem sytuacji, w której zobowiązany mógłby poprzez dowolne wnioskowanie o przyznanie ulgi płatniczej odraczać rozpoczęcie przymusowego ściągania należności (i w tym okresie wyzbywać się podlegającego egzekucji majątku) lub przerywać prowadzone już przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Dopiero wydanie decyzji w przedmiocie odroczenia terminu wykonania obowiązku bądź rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej powoduje zaistnienie tego rodzaju zarzutu. Tym samym okoliczność złożenia przez Skarżącego wniosku o rozłożenie zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r. oraz daniny solidarnościowej za 2022 r., nie mogła być uznana za okoliczność świadczącą o braku wymagalności obowiązku. W sprawie nie doszło również, jak wyżej wskazano, do rozłożenia na raty zapłaty zobowiązania podatkowego, zgodnie z decyzją z dnia [...] r. W związku z powyższym organ uznał zgłoszony przez Stronę zarzut braku wymagalności za niezasadny.
W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1) art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. przez oddalenie zarzutów, pomimo wykazania braku wymagalności obowiązku z uwagi na przedwczesne i nieuzasadnione wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której wniosek w sprawie rozłożenia zaległości na raty nie został jeszcze rozpatrzony, a Skarżący nie uchylał się od wykonania obowiązku;
2) art. 8 § 1 k.p.a. przez skierowanie do egzekucji zaległości, co do których złożony
w dobrej wierze wniosek o rozłożenie na raty nie został jeszcze rozpatrzony.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty zobowiązań podatkowych, a w trakcie rozpatrywania wniosku powstrzymywał się od regulowania w całości lub części ww. zobowiązań, gdyż w jego opinii oznaczałoby to całkowitą bezprzedmiotowość i nieskuteczność złożonego zgodnie z prawem wniosku. Podniósł, że pozostawał w zaufaniu do zaleceń Ministerstwa dla urzędów skarbowych,
a organ próbuje zbagatelizować znaczenie zaleceń w nim wyrażonych. Wskazał, że co prawda jego wniosek w sprawie rozłożenia zaległości na raty został rozpatrzony odmownie, to decyzja w tej sprawie została wydana w dniu [...] r., a więc już po wystawieniu kwestionowanych tytułów wykonawczych. Skarżący dopiero w dniu [...] r. otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi. Wskazał, że pochopne i przedwczesne wszczęcie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie stanowiło naruszenie zasady budowania zaufania obywateli do działań administracji publicznej, nawet jeżeli rozłożenie na raty nie blokowało automatycznie możliwości prowadzenia egzekucji. Skarżący stanął na stanowisku, że jego działania zmierzające do rozłożenia na raty olbrzymiej kwoty podatku, nie powinny zostać ocenione jako mające na celu uchylanie się od wykonania obowiązku. Aktywność Strony w tym zakresie nie miała charakteru pozornego i nie była obliczona jedynie na zniweczenie działań egzekucyjnych,
ale wynikała z obiektywnych przyczyn i miała odzwierciedlenie w argumentacji zaprezentowanej we wniosku o rozłożenie na raty. Skarżący zakwestionował,
aby w niniejszej sprawie zachodził jeden z podstawowych warunków wszczęcia
i prowadzenia egzekucji administracyjne, ponieważ zobowiązany nie uchylał się wcale od wykonania wyegzekwowanego obowiązku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd na wstępie wskazuje, że złożoną w sprawie skargę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego lub procesowego, w sposób odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. w sprawie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Spór w sprawie sprowadza się zasadniczo do rozstrzygnięcia, czy złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości, stanowiło przeszkodę do wszczęcia
i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu, brak podstawy prawnej do uznania istnienia takiej przeszkody na skutek złożenia wniosku o ulgę. Z kolei Skarżący zajmuje przeciwne stanowisko i wskazuje, że wyczerpało to zarzut braku wymagalności z art. 33 § 1 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonego postanowienia były przepisy u.p.e.a., które wyznaczyły granice rozpoznawania sprawy. Prowadzenie egzekucji to proces, na którego poszczególnych etapach uczestnikom, w tym zobowiązanemu, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej i z których
w niniejszej sprawie Skarżący skorzystał. Zakres i kierunek rozstrzygania określa zarzut podniesiony przez Stronę skarżącą, czyli w badanej sprawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.
Z akt administracyjnych i zaskarżonych postanowień wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne
z majątku Skarżącego na podstawie następujących tytułów wykonawczych z dnia [...] r.: Nr [...] dotyczącego zaległości z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalność gospodarczej za 2021 r. w kwocie należności głównej [...] zł; Nr [...] obejmującego odsetki stałe od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy w wysokości 19% pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za miesiące: kwiecień, wrzesień, październik, listopad 2021 r. w łącznej kwocie [...]zł; Nr [...] dotyczący odsetek stałych od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy w wysokości 19% pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za grudzień 2021 r. w kwocie [...]zł; Nr [...] obejmujący zaległość z tytułu daniny solidarnościowej za 2022 r. w kwocie należności głównej [...] zł. Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank Ś. S.A. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomimo braku wymagalności obowiązku podatkowego, z uwagi na brak rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości. Pismem bowiem z dnia [...] r. Skarżący złożył do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych (w tym przypadku na okres 3 lat), nie dokonując dobrowolnej wpłaty zadłużenia w trakcie rozpatrywania wniosku. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w T. decyzjami z dnia [...] r. znak sprawy: [...] odmówił rozłożenia na raty zapłaty należności. Decyzje odmawiające udzielenia ulgi zostały doręczone w dniu [...] r., tj. po wystawieniu kwestionowanych tytułów wykonawczych z dnia [...] r. W tej sytuacji według Skarżącego został on pozbawiony możliwości spłaty zaległości podatkowych w sposób dobrowolny. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego było bowiem w ocenie Strony przedwczesne i stanowiło naruszenie zasady budowania zaufania obywateli do działania organów administracji publicznej. Dodatkowo Skarżący powołał się na zalecenia Ministerstwa Finansów skierowane do urzędów skarbowych, przywołane w Gazecie Prawnej w dniu [...] r., z których wynika, że organy podatkowe w przypadku złożenia przez podatnika wniosku o ulgę w spłacie zaległości podatkowych nie powinny wszczynać egzekucji, kontroli podatkowej, czynności sprawdzających i wszelkich innych procedur.
W podanym zakresie, Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązek określony w tytułach wykonawczych z [...] r. na dzień ich wystawienia istniał i był wymagalny, ponieważ jego wykonanie nie zostało wstrzymane, nie odroczono terminu wykonania obowiązku i nie nastąpiło również rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Z. podatkowa stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania wynika ze złożonego przez Skarżącego w dniu [...] r. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2021 (PIT36L). W zeznaniu tym podatnik zadeklarował z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł (dochód w wysokości [...] zł), podatek należny [...] zł, sumę należnych zaliczek na podatek [...] zł. Do zapłaty pozostała należność [...] zł oraz odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ww. podatek za następujące miesiące: kwiecień oraz od września do grudnia 2021 r. w łącznej wysokości [...] zł. W dniu [...] r. Skarżący złożył również deklarację
o wysokości daniny solidarnościowej (DSF-1) za 2022 r., w której wykazał łączne dochody w wysokości [...] zł, a do zapłaty daninę solidarnościową
w wysokości [...] zł.
Wobec braku zapłaty wskazanych należności, organ był zobligowany do podjęcia czynności windykacyjnych. Zasadą wynikającą z art. 6 § 1 u.p.e.a. jest zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Zgodnie z nią wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego, wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (zob.: wyroki NSA z dnia 30 marca 2022 r., III FSK 440/21 oraz z 17 czerwca 2020 r., II FSK 629/20, WSA w Lublinie z 5 października 2022 r., I SA/Lu 286/22; opubl. CBOSA).
Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań zmierzających do jego wykonania. Wskazać należy, że choć u.p.e.a. nie zawiera definicji pojęcia "uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku", to jednakże na podstawie całokształtu przepisów regulujących instytucje administracyjnego postępowania egzekucyjnego można przyjąć, iż organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Przy tym za spełnienie obowiązku należy uznać jego wykonanie w całości, nie zaś częściowe jego wykonanie lub podjęcie starań w celu realizacji tego obowiązku w przyszłości. Wykonalność aktu administracyjnego obejmuje bowiem wszystkie obowiązki, określone przez właściwy organ administracyjny (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2009 r., II OSK 1820/08; z 20 lutego 2018 r., I OSK 1988/17).
Jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności nie jest przesłanką do odstąpienia od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a. Przepis ten zatem nie został naruszony. Podstawy natomiast wnoszenia zarzutów określone w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczone zostały enumeratywnie, na co wskazuje użycie w tej regulacji zwrotu "podstawą zarzutu (...) jest". Innymi słowy, podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności w tym przepisie wymienione. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. jest brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią przepisu art. 33 § 2 pkt 6 lit. a-c u.p.e.a. podstawą zarzutu egzekucyjnego może być brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej albo brak wymagalności obowiązku
z innego powodu. Tym innym powodem (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) nie jest wniosek o rozłożenie na raty, skoro ustawodawca odrębnie wskazał rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, jako przyczynę braku wymagalności (art. 33 § 2 pkt 6 lit. b u.p.e.a.). Tą inną przyczyną jest np. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, ogłoszenie upadłości podatnika.
Zatem okoliczność złożenia wniosku o rozłożenie na raty należności sama w sobie nie stanowi podstawy do zgłoszenia zarzutu i niewszczynania postępowania egzekucyjnego. Nie sam fakt złożenia wniosku zobowiązanego o udzielenie ulgi
w spłacie należności, a jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w tym przedmiocie może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne. W przeciwnym razie zobowiązany – mimo uchylania się od wykonania obowiązku – mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych, składając różne wnioski
o udzielenie ulg w spłacie należności, np. wniosek o rozłożenie na raty na 3 lata, następnie wniosek o umorzenie zaległości wraz z odsetkami, po czym wniosek
o rozłożenie na raty na okres 2 lat lub wniosek o umorzenie tylko odsetek itd.. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia wszystkich postępowań, zainicjowanych przez zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że byłoby to dla zobowiązanego skutecznym sposobem uchylania się od podjęcia przeciwko niemu środków egzekucyjnych. Dlatego w orzecznictwie przyjmuje się, że samo złożenie przez zobowiązanego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania, ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji (zob.: wyroki NSA z 19 listopada 2010 r., II FSK 1957/10; z 14 lipca 2016 r., II FSK 1637/14;
z 3 sierpnia 2018r., II FSK 2180/16; z 7 grudnia 2016 r. II FSK 3197/14). Dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty wywiera skutek
w postaci konieczności zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2017 r., II FSK 66/15).
Tut. Sąd ww. przywołane poglądy podziela. W związku z powyższym stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w sytuacji, gdy
w obrocie prawnym pozostawały deklaracje (w tym zeznanie), z których wynikały należności, w części niezapłacone i nie zostały wydane decyzje o rozłożeniu zapłaty tych należności na raty. Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącym, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było pochopne.
W ocenie tut. Sądu nie doszło także do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., w stopniu, który nakazywałby uwzględnienie skargi. Zgodnie z tą zasadą, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie
w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Okoliczność, że
w 2020 r. Ministerstwo Finansów zwróciło się do organów o niewszczynanie postępowań egzekucyjnych, jeżeli podatnicy złożyli wnioski o rozłożenie na raty zaległości, umorzenie czy odroczenie terminu płatności - nie stanowi podstawy, aby
w 2022 r. organ nie wszczynał postępowań egzekucyjnych, pomimo braku zapłaty zaległości. Takie zaniechanie organów nie ma bowiem oparcia w przepisach prawa. Zasadnie też organ (już tylko dodatkowo) podnosi, że wskazane zalecenia Ministerstwa Finansów miały odniesienie w okresie tzw. częściowego "zamknięcia" życia społecznego, gospodarczego, a zatem nie może być stosowane obecnie, kiedy ograniczenia dla podatników zostały zniesione. Przede wszystkim jednak trudno wymagać, aby organ nie wszczynał postępowania egzekucyjnego i czekał
z załatwieniem wniosku o rozłożenie na raty zaległości, pomimo nieistnienia przepisu prawa zezwalającego na takie zachowanie (bierność). Skutek dla postępowania egzekucyjnego mogła mieć dopiero pozytywna decyzja w przedmiocie rozłożenia należności na raty, jednakże taka w sprawie nie została wydana.
Nie można też oczekiwać od organu, aby wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzależnione od wysokości zaległości, tj. w przypadku znaczącej kwoty (jak w niniejszej sprawie) i złożenia wniosku o rozłożenie jej na raty, organ powinien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o rozłożenie zaległości na raty,
a w przypadku negatywnej decyzji, odczekać bliżej nieokreślony czas i dopiero wówczas uruchamiać tryb egzekucyjny. W ocenie Sądu, takie postępowanie byłoby dyskryminującym wobec zobowiązanych do zapłaty mniejszych kwot zaległości (nie wiadomo też jakich) i przede wszystkim nie ma oparcia w przepisach prawa. Niezrozumiała jest też argumentacji o pozbawieniu Skarżącego możliwości dobrowolnej wpłaty. W ocenie tut. Sądu, powstrzymywanie się z zapłatą i wyczekiwanie na decyzję w przedmiocie rat oraz liczenie na to, że postępowanie egzekucyjne nie zostanie do tego czasu wszczęte, lecz dopiero po upływie jakiegoś bliżej niewiadomego okresu od doręczenia decyzji odmownej, obarczone jest ryzykiem, które ponosi zobowiązany.
Z powyższych względów, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło