I SA/Bd 95/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-04-08
Skład orzekający: Mirella Łent, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki poniesione przez przedszkole na usługi świadczone przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną, sfinansowane z dotacji oświatowej, mogą zostać uznane za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, jeśli ich wysokość przekracza uzasadnione koszty wynagrodzeń pracowników poradni świadczących te usługi?Ratio decidendi
Dotacja oświatowa może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie bieżących wydatków placówki związanych z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Wydatki przekraczające uzasadnione koszty wynagrodzeń pracowników świadczących usługi, które nie są poparte precyzyjnymi wyliczeniami i nie wykazują celowości ani oszczędności, mogą zostać uznane za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i podlegają zwrotowi do budżetu.Stan faktyczny
Skarżący, jako organ prowadzący przedszkole, otrzymali dotację oświatową. Po przeprowadzeniu audytu, organy administracji stwierdziły, że część dotacji została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem na sfinansowanie usług świadczonych przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Skarżący nie przedstawili wystarczających dowodów na uzasadnienie wysokości tych wydatków, w szczególności sposobu ustalenia ryczałtowego wynagrodzenia poradni. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przypadającej do zwrotu do budżetu miasta oddala skargę
A. W. i M. W. (dalej także jako: "Skarżący") w 2021 r. byli organem prowadzącym Przedszkole Publiczne "[...]" w B. (dalej także jako: "Przedszkole"). Na prowadzenie Przedszkola organ prowadzący otrzymał z M. B. dotację w wysokości [...] zł. W okresie od 24 stycznia do [...] kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej także jako: "DIAS") przeprowadził odrębnie u A. W. i M. W. audyt w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi otrzymanymi w 2021 r. Sporządzono dwa odrębne sprawozdania z audytu z [...] kwietnia 2024 r. Pismami z [...] kwietnia 2024 r. Skarżący złożyli zastrzeżenia do sprawozdań z audytu. Pismem z [...] maja 2024 r. DIAS przekazał audytowanym "Informację o rozpatrzeniu wniesionych zastrzeżeń". Wskazał, że zastrzeżenia nie zasługują na uwzględnienie, nie wnoszą nowych okoliczności faktycznych w sprawie, jak również nie stanowią dowodu, który przeczyłby ustaleniom zawartym w sprawozdaniach z przeprowadzonego audytu. Ostatecznie organ podtrzymał stanowisko o nadmiernym pobraniu dotacji w kwocie [...]zł oraz nieprawidłowościach w zakresie wykorzystania dotacji w 2021 r. w łącznej kwocie [...]zł. W dniu [...] czerwca 2024 r. akta z audytu zostały przekazane do Prezydenta M. B..
Zawiadomieniem z [...] czerwca 2024 r. Prezydent M. B. (dalej także jako: "Prezydent") poinformował Skarżących o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie określenia kwoty dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi do budżetu M. B. w części pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2021 r. przez Przedszkole.
Decyzją z [...] września 2024 r. Prezydent M. B. określił wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2021 r. przez Przedszkole na kwotę [...]zł oraz zobowiązał do zwrotu tej kwoty do budżetu M. B. w ciągu 15 dni od daty uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej także jako: "SKO", "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754 ze zm.; dalej także jako: "u.f.z.o.") oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270; dalej także jako: "u.f.p.").
Organ wskazał, że Przedszkole sfinansowało w 2021 r. z dotacji oświatowej wydatki wynikające ze współpracy z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w Z. (dalej także jako: "Poradnia"). Dotyczą one przedstawionych do rozliczenia z dotacji sześciu faktur (dwie na kwotę [...]zł, trzy na kwotę [...]zł i jedna na kwotę [...]zł) na łączną kwotę [...]zł. Z dotacji wydatek ten rozliczono w łącznej kwocie [...]zł. W opisie ww. faktur widnieje: "diagnozowanie dzieci i młodzieży; udzielanie dzieciom i młodzieży oraz rodzicom bezpośredniej pomocy psychologiczno-pedagogicznej; realizowanie zadań profilaktycznych oraz wspierających wychowawczą i edukacyjną funkcję przedszkola, w tym wspieranie nauczycieli w rozwiązywaniu problemów dydaktycznych i wychowawczych; organizowanie i prowadzenie wspomagania przedszkoli, szkół i placówek w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych". W opisie podana jest także liczba sztuk składająca się na kwotę wydatku, gdzie 1 sztuka wyceniona jest na kwotę [...]zł. Faktury wystawiono w marcu, maju, czerwcu, lipcu, sierpniu i wrześniu 2021 r. Organ wskazał, że usługi świadczone były przez Poradnię na podstawie umowy o współpracę z dnia [...] stycznia 2017 r. Umowa zawarta została przez A. W. jako Dyrektor Przedszkola z Poradnią prowadzoną przez [...] [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. reprezentowaną przez M. W.. Usługobiorca zobowiązał się do wydelegowania do realizacji obowiązków wynikających z umowy specjalistów i terapeutów posiadających niezbędne kompetencje zawodowe. Uzgodniono, że za realizację usług usługobiorca miał otrzymać stosowne wynagrodzenie.
Organ wskazał, że w trakcie audytu Skarżący nie potrafili wyjaśnić, w jaki sposób był ustalony cennik usług świadczonych przez Poradnię na rzecz Przedszkola, jak konsultowano i wypracowywano wynagrodzenie za świadczone usługi, jakie koszty ponosił usługobiorca w związku z realizacją umowy, nie przedłożyli potwierdzających te koszty dokumentów źródłowych, nie wyjaśnili, czy Przedszkole ponosiło koszty pomocy i sprzętu rehabilitacyjnego, nie wskazali specjalistów i terapeutów, którzy świadczyli usługi na rzecz Przedszkola.
Następnie organ podał, że M. W. jako Prezes Zarządu [...] [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B., która w 2021 r. była organem prowadzącym Poradnię, w piśmie z [...] marca 2024 r. podał, że cennik ustalany był umownie poprzez rozmowy pomiędzy kontrahentami. M. W. wskazał, że w 2021 r. specjalistami Poradni wykonującymi pracę na rzecz Przedszkoli Publicznych [...] były: [...] – psycholog, [...] – oligofrenopedagog, [...] – logopeda, [...] – logopeda, [...] – logopeda, [...] – pedagog, [...] – logopeda, [...] – logopeda, [...] – logopeda. Z elektronicznych baz danych Krajowej Administracji Skarbowej wynika, że w 2021 r. organ prowadzący Poradnię osiągnął przychód w wysokości [...] zł.
Organ podał, że DIAS w toku audytu dokonał analizy dokumentacji przebiegu nauczania: dzienników zajęć Przedszkola i dzienników zajęć specjalistycznych.
Następnie, dysponując materiałem dowodowym zgromadzonym w toku audytu, Prezydent M. B. poczynił własne ustalenia i pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. wezwał Skarżących do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie organu Skarżący wskazali, że kształcenie specjalne prowadzi się m.in. we współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz że "Przedszkole [...] nie jest przedszkolem specjalnym ani integracyjnym, liczba dzieci z orzeczeniami jest bardzo różna w różnych okresach, także ich potrzeby terapeutyczne wymagają zróżnicowanych zajęć, prowadzonych przez psychologów, pedagogów specjalnych, terapeutów, rehabilitantów, specjalistów integracji sensorycznej itd. (...)". Skarżący podali, że nie jest możliwe zatrudnienie wszystkich specjalistów na etacie, ponieważ: nie sposób przewidzieć i określić potrzeb kolejnych dzieci z orzeczeniami, nie wiadomo, jakie cząstki etatów należałoby zaproponować poszczególnym specjalistom, nie ma na rynku specjalistów, którzy chcieliby się zatrudniać w poszczególnych przedszkolach na cząstki etatów, na rynku brakuje specjalistów, a wielu z nich świadczy usługi w ramach swojej indywidualnej działalności gospodarczej. Wyjaśnili także, że przedszkola niepubliczne nie mogą sobie pozwolić na marnotrawienie pieniędzy publicznych przez zatrudnianie niepotrzebnych specjalistów, gdy te same usługi można uzyskać taniej choćby w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Wskazali, że "Przedszkole [...] zdecydowało się na współpracę z Poradnią, aby lepiej organizować pomoc psychologiczno-pedagogiczną w czasie, gdy jest ogromny deficyt specjalistów". Nadto, w odniesieniu do wynagrodzenia wyjaśnili, że wynagrodzenie ustalono na zasadzie ryczałtowej w wysokości [...] zł na dziecko w Przedszkolu miesięcznie. Wynagrodzenie obejmowało usługi świadczone na rzecz uczniów Przedszkola, a "Przedszkole nie wnika, jakie inne koszty ponosi poradnia, na pewno takie jak każda firma. Samo wynagrodzenie nie zawiera elementów prowizji, kosztów administracyjnych itp., lecz stanowi wynagrodzenie takie, jak np. honorarium płacone w poradni lekarskiej. (...) Przedszkole nie ponosiło kosztów materialnych i sprzętu rehabilitacyjnego do realizacji zajęć prowadzonych przez poradnię. Wszelkie tego rodzaju koszty były po stronie poradni".
Prezydent przyjął, że z dotacji oświatowej można było sfinansować wydatki związane z usługami świadczonymi przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w Z. na podstawie umowy o współpracę do wysokości wynagrodzeń pracowników, którzy w 2021 r. w imieniu Poradni wykonywali pracę na rzecz Przedszkola Publicznego "[...]" w B.. Kwotę możliwą do sfinansowania z dotacji, mając na względzie ile dni pracy świadczyli poszczególni specjaliści tym przedszkolu w 2021 r., wyliczono łącznie na [...] zł.
Organ ocenił, że wykorzystanie dotacji w tej części jest zgodne z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., ponieważ pozostaje w zgodzie z celem tej dotacji w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Konsekwencją jest stwierdzenie, że różnica pomiędzy kwotą rozliczoną z dotacji (tj. [...] zł) a kwotą uznaną (tj. [...] zł), czyli kwota [...]zł stanowi dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ została wydatkowana niezgodnie z zasadami dotyczącymi gospodarowania środkami publicznymi wskazanymi w art. 44 ust. 3 u.f.p. oraz nie służyła celom określonym w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem kwota [...]zł, jako dotacja wykorzystana w sposób niezgodny z przeznaczeniem, podlega zwrotowi do budżetu M. B..
Organ podał, że na podstawie wszystkich udostępnionych dzienników zajęć przedszkola na rok szkolny 2020/2021 we wszystkich grupach, dzienników psychologa, pedagoga, dzienników zajęć przedszkola na ten rok szkolny oznaczonych poszczególnymi kolorami – ustalono dla poszczególnych zatrudnionych osób (psychologa, logopedów, kierownika Poradni na podstawie umów o współpracę w Przedszkolu) – łącznie ilość przepracowanych dni w 2021 r. w imieniu Poradni oraz odpowiadający mu procent dni przepracowanych na rzecz Przedszkola. Następnie, na podstawie dowodów w postaci elektronicznych baz danych Krajowej Administracji Skarbowej, ustalono, że w 2021 r. całkowity koszt zatrudnienia osób prowadzących zajęcia na podstawie umowy o współpracę w Przedszkolu wyniósł odpowiednio: M. G. – [...] zł, W. S. – [...] zł, Z. K. – [...] zł, A. S. – [...] zł.
Organ stwierdził, że różnica pomiędzy kwotą dotacji wydatkowaną na zapłatę faktur wystawionych przez Poradnię a kosztem wynagrodzeń pracowników świadczących pracę na rzecz Przedszkola stanowi niczym nieuzasadniony zysk Poradni. Taki zysk nie może zostać sfinansowany z dotacji oświatowej. Przyjęto zatem, że z dotacji oświatowej można było sfinansować wydatki związane z usługami świadczonymi przez Poradnię na podstawie umowy o współpracę do wysokości wynagrodzeń pracowników, którzy w 2021 r. w imieniu Poradni wykonywali pracę na rzecz Przedszkola.
Organ - po uzyskaniu stanowiska i wyjaśnień Skarżących, że zawarcie umowy z Poradnią było uzasadnione ze względu na niemożność znalezienia i zatrudnienia na cząstki etatów różnych specjalistów z uwagi na zróżnicowane potrzeby dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego – stwierdził, że w przeciągu całego 2021 r. do Przedszkola nie uczęszczało żadne dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, na które przyznana byłaby dotacja na kształcenie specjalne. Zatem nie było potrzeby zatrudniania specjalistów dla zapewnienia realizacji zaleceń zawartych w Indywidualnych Programach Edukacyjno-Terapeutycznych. Dlatego też Kolegium uznało, że stanowisko powiązania wystawionych faktur z zagwarantowaniem właściwej pomocy dla dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego i różnorodnością ich potrzeb nie może się ostać. Organ podkreślił, że w momencie sfinansowania z dotacji faktur wystawionych przez Poradnię, Przedszkole otrzymywało dotację wyłącznie na dzieci pełnosprawne. W takim przypadku, skoro przez cały 2021 r. nie było potrzeby korzystania przez dzieci z zajęć specjalistycznych powiązanych z ich niepełnosprawnością i realizacji wytycznych ujętych w orzeczeniach, współpraca z Poradnią w tym zakresie była nieuzasadniona, skoro w Przedszkolu nie było dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.
Równocześnie organ podał, że nie zakwestionował współpracy Poradni z Przedszkolem bowiem uznał wynikające z akt sprawy wydatki na wynagrodzenia pracowników Poradni w łącznej kwocie [...]zł. Przy czym są to wydatki mające potwierdzenie w dziennikach i przepracowanych dniach w Przedszkolu. Natomiast Skarżący nie przedstawili dowodów i tym samym nie wykazali, iż zasadnym było sfinansowanie z dotacji oświatowej faktur wystawionych przez Poradnię na kwotę [...]zł, tak aby można było uznać tą kwotę w całości jako dotację wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem.
W skardze do tut. Sądu Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 7a § 1 i art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a.") przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, braku rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych, oraz niepodjęciu wszelkich czynności wymaganych od organu, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz na działaniu w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej;
- art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę podejmowania wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, na działaniu w sposób rażąco naruszający zaufanie do władzy publicznej polegającym na niepodjęciu postępowania kontrolnego, a zamiast niego prowadzenie postępowania administracyjnego, oraz na braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegającym na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie określenia wykorzystania dotacji, a jedynie oparcie się na sprawozdaniu z audytu, co nie wyczerpuje przesłanek należytego postępowania administracyjnego, a w konsekwencji błędnym ustaleniu stanu faktycznego oraz stanu prawnego, pominięciu przedstawianych dowodów, nieuwzględnienie jako dowodów dokumentów w sprawie, niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji błędnych ustaleń faktycznych prawnych;
- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego i dokładnego uzasadnienia wydanej decyzji, brak wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych wydanej decyzji oraz ogólne braki w uzasadnieniu co do dowodów, okoliczności i podstaw dokonanych ustaleń, co stanowi naruszenie przepisu, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji i zrozumienie tych motywowi, oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy;
- art. 44 ust. 3 u.f.p. przez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie obowiązuje i nie ma żadnego zastosowania w sprawie;
- art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 i art. 251 ust. 4 u.f.p. przez nieprawidłowe uznanie i przyjęcie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;
- przepisów Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2020 r. poz. 1280; dalej także jako: "Rozporządzenie MEN") w szczególności § 1, § 2, § 3, § 4, § 5, § 6 ust. 1, § 19, § 20, § 24 przez negowanie obowiązku przedszkola publicznego do zapewnienia stałej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów przedszkola, w tym także we współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi (§ 4 ust. 3 pkt 2).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z [...] marca 2025 r. pełnomocnik Skarżących wniósł o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na [...] kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu wniosku ustanowiony z wyboru pełnomocnik Skarżących radca prawny R. K. podniósł, że na dzień [...] kwietnia 2025 r. wyznaczono posiedzenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji, gdzie obecność pełnomocnika jako obrońcy obwinionej jest niezbędna. Ponadto podał, że termin posiedzenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji był kilkukrotnie przesuwany na wniosek pełnomocnika i aktualnie nie ma możliwości jego zmiany. Pełnomocnik Skarżących podał daty wyznaczonych terminów rozpraw, które uniemożliwiają mu uczestnictwo w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy.
Podczas rozprawy M. W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że zakwestionowane wydatki na prace Poradni wiązały się z umową jaką Przedszkole zawarło, gdyż ta opłacała się placówce. Wskazał na konieczność opieki psychologicznej w całym badanym okresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zachodziły podstawy do uwzględnienia przez tut. Sąd wniosku pełnomocnika Skarżących z [...] marca 2025 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] kwietnia 2025 r.
Podkreślenia wymaga, że w przypadku przeprowadzenia rozprawy nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, o czym stanowi art. 107 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.").
Okoliczności podniesione we wniosku pełnomocnika Skarżących nie wskazywały na zaistnienie przesłanek określonych w art. 109 i art. 110 p.p.s.a. Według art. 110 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron. Tego rodzaju okoliczność nie miała zaś miejsca w niniejszej sprawie.
Z kolei zgodnie z treścią art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
Podstawy odroczenia nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy z powodu nieobecności strony lub jej pełnomocnika może nastąpić tylko w przypadku, gdy nieobecność ta jest wynikiem nadzwyczajnego wydarzenia, albo jest wynikiem znanej sądowi przeszkody, której nie można jednak przezwyciężyć. Przez "nadzwyczajne wydarzenie" należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie, np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Natomiast "inną znaną sądowi przeszkodę", której nie można przezwyciężyć, jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę, a z treści informacji wynika, że strona nie może jej przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, s. 239-241). W ocenie Sądu wskazana przez pełnomocnika przyczyna odroczenia rozprawy - kolizja terminów rozprawy i posiedzenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji, nie stanowi ani nadzwyczajnego wydarzenia, ani znanej sądowi administracyjnemu przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 września 2005 r., sygn. akt II FSK 69/05; z 5 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1729/17).
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 39 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Z treści wniosku pełnomocnika Skarżących o odroczenie rozprawy nie wynika, aby niemożliwe było ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego. Co więcej, z treści pełnomocnictwa załączonego do skargi (k. 11 akt sądowych) wynika upoważnienie pełnomocnika do udzielania dalszych pełnomocnictw.
W świetle powyższego Sąd uznał, że nie zaistniały przesłanki do odroczenia rozprawy i wniosek oddalił.
Przechodząc do rozpoznania istoty sprawy wskazać należy, że Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (nie mającym zastosowania w przedmiotowej sprawie).
Sprawę rozpoznano na rozprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Spór w niniejszej sprawie wymaga rozstrzygnięcia czy w świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego A. W. i M. W. jako organ prowadzący Przedszkole Publiczne "[...]" w B. wykorzystali dotację niezgodnie z przeznaczeniem w 2021 r. w kwocie [...]zł, jak twierdzi organ, czy przeciwnie Skarżący nie naruszyli przepisów i wykorzystali środki z dotacji oświatowej zgodnie ze wskazaniami art. 35 ust. 1 u.f.z.o., tj. zostały one w całości przeznaczone na realizację zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, jak podnoszą Skarżący. W zaistniałym sporze rację należy przyznać organowi.
W skardze w pierwszej kolejności zostały postawione zarzuty naruszenia przepisów procesowych w tym art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 § 1 i § 2, art. 75, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., które okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.). Organy powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi się kierują przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powyższe zasady znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (§ 1). Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio (§ 2). Istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie organ powinien uzasadnić wydaną decyzję poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.).
Zdaniem Sądu, organ sprostał wymaganiom wynikającym z ww. przepisów prawa. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze, organ właściwie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, poprzedzając wydanie zaskarżonej decyzji wszechstronnym i szczegółowym badaniem zebranego materiału dowodowego, co znalazło swoje odzwierciedlenie w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie jest zasadny zarzut, że organ oparł się wyłącznie na sprawozdaniu z audytu. Wbrew twierdzeniom Skarżących organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, w aktach znajdują się protokoły przesłuchania świadków w Urzędzie M. B., oświadczenia świadków. W aktach sprawy znajdują się również wezwania skierowane przez organ do Skarżących do złożenia wyjaśnień dotyczących współpracy Przedszkola z Poradnią i odpowiedzi Skarżących na te wezwania. W związku z powyższym sprawozdanie z audytu to tylko jeden z dowodów w sprawie. Organy wzięły pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w tym zeznania świadków, o czym świadczy treść decyzji organów obu instancji.
W ocenie Sądu organ zgromadził wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Rozpatrując ten materiał, nie pominięto żadnych istotnych dowodów. Za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, organ wykazał w decyzji bezpodstawność twierdzeń strony. Podniesiony przez Skarżących zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów byłby uzasadniony, gdyby organ rzeczywiście pominął istotne dowody dla rozstrzygnięcia sprawy, włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, naruszył reguły prawidłowego logicznego rozumowania, uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. Zdaniem Sądu, żadnym regułom czy wskazaniom w tym względzie organ nie uchybił. Dokonana w zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Organ wskazał przy tym na przyczynę odmiennej od strony oceny zgromadzonych dowodów. Fakt, że ocena ta jest niezgodna z oczekiwaniami Skarżących, nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów państwowych. Nadto, w uzasadnieniu decyzji przytoczono zarówno zastosowane przepisy prawne, jak i wskazując na ich treść odwołano się do konkretnych elementów stanu faktycznego sprawy.
Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia wykorzystania przez Skarżących dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, natomiast odmienna ocena tego materiału, od prezentowanej przez Skarżących, nie stanowi o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań przytoczyć należy uregulowania znajdujące zastosowanie sprawie. Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p., dotacje oświatowe udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 235/18; z 1 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 214/22).
Stosownie zaś do art. 252 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego naliczane są począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Sprawa niniejsza dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest przeznaczyć na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem każdy wydatek, który pokryty został z dotacji, winien być poddany weryfikacji pod kątem jego zgodności ze wskazanym przepisem prawa. Brak owej zgodności uzasadnia twierdzenie o jego wydatkowaniu niezgodnie z przeznaczeniem, a w dalszej kolejności o potrzebie jego zwrotu. Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
- 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
- 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek, aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne lub niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm.),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.
Zasadne jest przy tym przywołanie również przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.; dalej także jako: "u.p.o."). I tak, w myśl art. 10 ust. 1 u.p.o., organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351) i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.
Dotacje przeznaczane na realizację zadań przedszkola ograniczone są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków placówki (przedszkola). Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań przedszkola w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez przedszkole bądź jednostkę prowadzącą przedszkole czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1769/14; z 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13: z 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12; z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1002/13).
W wyżej przywołanych przepisach ustawodawca zawarł katalog otwarty zadań realizowanych przez organ prowadzący placówkę (przedszkole). Stosownie natomiast do art. 44 ust. 1 u.p.o. szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego.
W przedstawionym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", uznać należy, że polega ono w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - powinna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Ponadto należy mieć na uwadze, że na podstawie art. 44 ust. 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane:
1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:
a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań;
3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Główną kwestią sporną pomiędzy stronami w zakresie zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego było dokonanie przez organ oceny wydatków Skarżących z uwzględnieniem art. 44 ust. 3 u.f.p. Zdaniem Skarżących przepis ten nie ma zastosowania względem nich. Z podejściem Skarżących nie sposób się jednak zgodzić bowiem ocena zasadności wydatków dokonywana przez pryzmat art. 35 ust. 1 u.f.z.o. musi uwzględniać treść art. 44 ust. 3 u.f.p. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby bowiem do przyjęcia stanowiska, że legalne są każde wydatki związane z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym niecelowe, nieoszczędne a także takie, w których nakłady przynoszą minimalne efekty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 621/21).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący - jako otrzymujący dotację - powinni wykazać, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem w sposób celowy i oszczędny z poszanowaniem zasad wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Skarżący temu obowiązkowi w ocenie Sądu nie sprostali.
Przede wszystkim Skarżący nie przedstawili spójnego, przekonującego i popartego wyliczeniami wyjaśnienia dotyczącego zasadności i celowości sfinansowania z dotacji wydatków na kwotę [...]zł jako wynagrodzenia Poradni z tytułu świadczonych usług. Jak wynika z akt sprawy w toku audytu Skarżący prezentowali stanowisko, że wynagrodzenie Poradni było uzgadniane telefonicznie (str. 6 pisma z [...] marca 2024 r. – dokument na płycie CD załączonej do k. 150 akt adm. w zbiorze pn. A. W. podzbiorze pn. 15 plik pn. 15, sprawozdanie z audytu – k. 1, k. 59 akt adm.). Następnie w toku postępowania administracyjnego Prezydent zwrócił się do Skarżących pismem z [...] czerwca 2024 r. (k. 186, k. 189 akt adm.) o wyjaśnienie w jaki sposób ustalano wynagrodzenie wynikające z umowy o współpracę zawartej przez Przedszkole z Poradnią podając, że w umowie o współpracę wskazano w tym zakresie, że Poradnia: "otrzyma wynagrodzenie, stosowne do ilości przeprowadzonych zajęć edukacyjno-terapeutycznych, zajęć zewnętrznych, analiz, diagnoz, konsultacji, zebrań i spotkań, opracowanych programów i dokumentów itp." Prezydent podał, że umowa nie zawiera precyzyjnie określonej kwoty wynagrodzenia ani żadnych wzorów pozwalających na ustalenie jego miesięcznej wysokości. Mając to na względzie Prezydent zwrócił się o wskazanie, jak faktycznie wynagrodzenie to było wyliczane dla celów wystawienia faktur za usługi świadczone przez Poradnię i przekazanie zestawienia sposobu wyliczenia wynagrodzenia z rozbiciem na poszczególne miesiące 2021 r. (liczba zrealizowanych w danym miesiącu zajęć, wskazanie osób, które realizowały zajęcia oraz stawki godzinowej za przeprowadzone zajęcia). Ponadto Prezydent zwrócił się do Skarżących z pytaniem czy i w jaki sposób ustalony był cennik poszczególnych usług świadczonych przez Poradnię oraz zwrócił się o przedłożenie takiego cennika odnoszącego się do 2021 r. W odpowiedzi na tak precyzyjnie zadane pytania Skarżący w piśmie z [...] lipca 2024 r. (k. 193 akt adm.) odpowiedzieli jedynie, że "Wynagrodzenie ustalono na zasadzie ryczałtowej w wysokości [...] zł za dziecko w przedszkolu miesięcznie. Umowa nie wskazywała stawki godzinowej, gdyż wynagrodzenie było zryczałtowane. Takie zasady rozliczenia są korzystniejsze dla Przedszkola, gdyż z góry wiadomo, jakie są koszty. Zajęcia odbywały się w ilości wykazanej w dziennikach zajęć i to jest udowodnione i uzasadnione." oraz, że "Cennika poszczególnych usług nie było, gdyż zgodnie z ustaleniem i umowa, wynagrodzenie zostało określone w formie ryczałtowej, dlatego szczegółowy cennik poszczególnych usług nie był zastosowany."
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu słusznie organy obu instancji uznały, że z dotacji oświatowej można było sfinansować wydatki związane z usługami świadczonymi przez Poradnię do wysokości wynagrodzeń pracowników, którzy w 2021 r. w imieniu Poradni wykonywali pracę na rzecz Przedszkola z uwzględnieniem tego ile dni pracy świadczyli poszczególni specjaliści w Przedszkolu w 2021 r., tj. na kwotę łącznie [...] zł. Wyliczenia w tym zakresie zaprezentowano na str. 17 zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przedstawili natomiast żadnych informacji ani wyliczeń wskazujących na zasadność i celowość rozliczenia z dotacji kwoty [...]zł. W szczególności Skarżący nie wykazali, że przyjęcie przez Skarżących do rozliczeń z Poradnią zryczałtowanego sposobu ustalania wynagrodzenia rzeczywiście skutkowało koniecznością obciążenia Przedszkola kwotą wskazaną w kwestionowanych fakturach, w tym kwotą [...]zł rozliczoną z dotacji.
Podkreślenia wymaga przy tym, iż nie jest rolą organu administracji poszukiwanie dowodów na prawidłowe wydatkowanie środków z dotacji a jedynie ocena materiału dowodowego pochodzącego głównie od podmiotu wydatkującego środki publiczne. Zdaniem Sądu słusznie zatem Kolegium przyjęło na podstawie zaoferowanego przez Skarżących materiału dowodowego, że rozliczeniu z dotacji podlegać powinny wyłącznie wydatki Przedszkola na sfinansowanie współpracy z Poradnią, która została wykazana w dziennikach zajęć i przepracowanych dniach w Przedszkolu. Ustalenie organu uwzględnia złożone przez Skarżących w tym zakresie wyjaśnienia (pismo z [...] lipca 2024 r.), z których wynika, że zajęcia odbywały się w terminach wskazanych w dziennikach Przedszkola.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu słusznie Kolegium wskazało w zaskarżonej decyzji, że kwota [...]zł stanowi dotację wykorzystaną w sposób niezgodny z przeznaczeniem i podlega zwrotowi do budżetu Miasta B.. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy rozliczoną przez Skarżących z dotacji kwotą [...]zł a uznaną przez Prezydenta za możliwą do rozliczenia z dotacji kwotą [...]zł.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez SKO wskazanych w skardze przepisów Rozporządzenia MEN stwierdzić należy, że organy co do zasady nie negowały obowiązku przedszkola publicznego do zapewnienia stałej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów przedszkola, w tym także we współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi. Z zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organy zakwestionowały jedynie wysokość wydatków na wynagrodzenia pracowników Poradni ponad kwotę [...]zł. Co do zasady zatem organy uznały zasadność współpracy Przedszkola z Poradnią i oceniły, że wydatki Przedszkola mające potwierdzenie w dziennikach zajęć i przepracowanych przez osoby z Poradni dniach w Przedszkolu stanowią dotację wykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty Skarżących dotyczące naruszenia przez Kolegium przepisów prawa materialnego, w tym przepisów Rozporządzenia MEN, bowiem organy nie kwestionowały obowiązków Przedszkola do zapewnienia stałej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów i możliwości realizowania tego obowiązku we współpracy z podmiotem zewnętrznym. Zdaniem Sądu realizowanie ww. obowiązku z takiej formie nie zwalnia jednak organu prowadzącego przedszkole od konieczności zapewnienia, że wydatki z dotacji będą dokonywane w sposób celowy, oszczędny oraz możliwy do weryfikacji. W kontrolowanej sprawie Skarżący nie przedstawili natomiast zgodnego z powyższymi kryteriami uzasadnienia dla uznania kwoty [...]zł jako dotacji wykorzystanej zgodnie z przeznaczeniem.
W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie wyjaśniające odpowiadało wymogom k.p.a. W motywach decyzji organ wyjaśnił przyczyny natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej podjęciu. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia norm prawa procesowego i prawa materialnego. Podkreślić należy, że sam fakt jakoby zaskarżona decyzja była niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami strony, nie oznacza automatycznie jej wadliwości.
Końcowo podać należy, że Sąd dokonał z urzędu kontroli kwestii przedawnienia zobowiązania Skarżących i nie stwierdził w tym zakresie uchybień. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2021. Kwoty dotacji podlegające zwrotowi stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, które zostały wymienione w art. 60 u.f.p. Stosownie do art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą (u.f.p.) stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879; dalej także jako: "O.p."). W związku z powyższym, w kwestii przedawnienia w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Skoro zatem obowiązek zwrotu dotyczy dotacji udzielonej w 2021 r. to zobowiązania objęte zaskarżoną decyzją nie uległy przedawnieniu przed zakończeniem postępowania przed organami administracji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
J. Ziołek M. Łent H. Adamczewska-Wasilewicz
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło