II SA/Bd 1203/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [..] nr [..] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2011r. nr [...] Wójt Gminy Z., na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24, art. 25, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 28, art. 29, art. 30 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219, poz. 1706), art. 104 k.p.a., art. 6 ust. 2a i 2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. u. z 1998r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), odmówił G. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad ojcem, W. N. Organ uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, ojciec wnioskodawczyni bowiem pozostaje w związku małżeńskim, ponadto fakt pozostawania przez wnioskodawczynię rolnikiem, wyklucza ją z kręgu beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu G. K. podniosła, iż jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, jednakże nie wykonuje w nim żadnych prac, a obowiązkowemu ubezpieczeniu podlega z racji samego posiadania gospodarstwa. Odwołująca się wskazała, iż jako rolnik podlega dyskryminacji, co jest niezgodne z Konstytucją, podnosząc jednocześnie, że mimo, iż ojciec pozostaje w związku małżeńskim, stan zdrowia matki nie pozwala na sprawowanie opieki nad nim. Decyzją z dnia [...] października 2011r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium, wskazując na ustawową definicję rolnika, zwróciło uwagę, iż sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Rolnik podlega specyficznej formie zatrudnienia, jaką jest praca w gospodarstwie rolnym, a ta natomiast nie stanowi żadnej z form zatrudnienia lub pracy określonych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z powyższym świadczenia nie mogło zostać przyznane, zwłaszcza w świetle dodatkowej okoliczności, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim. W skardze G. K. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem, wskazując, iż nie wykonuje w gospodarstwie rolnym żadnych prac związanych z uprawami polowymi lub hodowlą, co nie zostało przez organu uwzględnione. Podniosła, iż nie ma możliwości zrezygnowania z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ponieważ nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek, między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czy, zgodnie z § 2 tegoż artykułu, kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu, z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa, dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści przepisów art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wydaje wyrok po zamknięciu sprawy na podstawie akt sprawy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należało zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dna 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie Kpa) oraz z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych, ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), czyli przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji. Brak natomiast jakichkolwiek podstaw prawnych – jak chce tego skarżąca w dodatkowym piśmie z dnia [...] grudnia 2011r. (k. 12 akt) – do badania zgodności zaskarżonej decyzji ze stanowiskiem Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zawartego w piśmie z dnia [...] września 2011r. – DSR-IV-074-1190-1-GM/11 (k. 13). Materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowi art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak natomiast stanowi art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalistycznych ośrodkach szkolno-wychowawczych i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Tak więc wskazany przepis art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), Zatem w pierwszym przypadku chodzi i sytuację, w której osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Oceny, czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy dokonywać w oparciu o definicję zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tą ustawową definicją, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca nie zalicza się od żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczy m.in. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie z dnia [...] września 2011r., z którego wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Należy zaznaczyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Tak więc sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza z kręgu beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego. Pogląd ów znajduje swe odzwierciedlenie także w wyrokach NSA z dnia 11 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1987/10, WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010r., sygn. akt II SA/Bd 463/10 oraz z dnia 29 marca 2011r., sygn. akt II SA/Bd 55/11, czy WSA w Olsztynie z dnia 19 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Ol 521/11. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, skarżącej współprowadzącej gospodarstwo rolne i podlegającej z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników nie można uznać za osobę bezrobotną, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analizując istnienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest pozostawanie ojca skarżącej w związku małżeńskim, zwrócić uwagę należy, iż w związku z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie akt sprawy ustalono, iż jedynie ojciec skarżącej legitymuje się stosownym orzeczeniem, w związku z powyższym nie można uznać, iż powyższe kryterium nie zostało spełnione. Wydając zaskarżoną decyzję organ, w ocenie sądu, nie naruszył treści jakiegokolwiek przepisu Kpa, realizując wszystkie zasady ogólne postępowania oraz szczegółowe przepisy dotyczące postępowania dowodowego, oceny materiału dowodowego, oraz dotyczące formy rozstrzygnięcia, które zawiera wszelkie elementy rozstrzygnięcia określone treścią przepisu art. 104 i art. 138 § 1 tej ustawy. Reasumując, należy więc stwierdzić, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, postępowanie natomiast przeprowadzone zostało w myśl przepisów proceduralnych. Nie znajdując zatem podstaw, określonych treścią przywołanych przepisów art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd na podstawie art. 151 ww. ustawy skargę oddalił.