II SA/Bd 217/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zwrotu refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy postanowił: oddalić wniosek. W dniu 12 czerwca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) Z. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Podał, że jest osobą bezrobotną. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z prac dorywczych. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Żona częściowo partycypuje w opłatach za media. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2015 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 20 lipca 2015 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2015 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Skarżący ograniczył się jedynie do częściowego wypełnienia nałożonego na niego obowiązku, ponieważ w piśmie z dnia 28 lipca 2015 r. podał, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej i dokumentów odnośnie jej dochodów nie uzyskał. Wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości 2 x ½ roku po [...] zł, nie posiada rachunku bankowego, uzyskuje sporadycznie pomoc od rodziny, posiada zadłużenie z tytułu opłat za mieszkanie. Oświadczył, że ,,jest zgłoszony do Agencji Pracy, z którą ma podpisaną umowę o pracę umowę zlecenia". Środki ze sprzedaży samochodu przeznaczył na modernizację oraz remont obiektu, który dzierżawił. Do pisma załączył decyzję z dnia [...] r. o uznaniu go za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz pokwitowanie z dnia 28 grudnia 2013 r. Należy uznać, że skarżący nie wykonał zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił: zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe zarówno swoich jak i żony, zaświadczenia o uzyskiwanym wynagrodzeniu z Agencji Pracy, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydanego przez stosowany organ wskazany w zarządzeniu, udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z własnym utrzymaniem. Nadesłana decyzja z dnia [...] r. nie ma żadnego znaczenia dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy, ponieważ nie przedstawia aktualnej sytuacji skarżącego. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność wskazana przez skarżącego, że pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym bowiem wskazuje się, że powołanie się we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową nie wpływa na ocenę tego wniosku (Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13). Podkreśla się, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2012r., sygn. akt I OZ 410/12). Uzasadnia się to w ten sposób, że małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków (postanowienie NSA z 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12). Podnosi się też, że z art. 252 p.p.s.a. wynika, iż sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy nawet przy rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 23 k.r.o., przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny stosownie do art. 27 k.r.o. (postanowienie NSA z 26 października 2011 r., sygn. akt II FZ 509/11). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.