II SA/Bd 665/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-04-23

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grzegorz Saniewski, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, dotyczące nałożenia obowiązków usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie eksploatacji oczyszczalni ścieków i ewidencji odpadów, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska było zgodne z prawem. Stwierdzono, że doszło do przekroczenia parametrów ścieków określonych w pozwoleniu zintegrowanym oraz że masa powstająca w wyniku eksploatacji oczyszczalni ścieków stanowi odpad, który nie został prawidłowo ujęty w ewidencji i przetwarzany niezgodnie z pozwoleniem. Sąd odrzucił skargę T. K. z powodu braku legitymacji procesowej, a skargę Spółki uznał za niezasadną.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne nakazujące Spółce usunięcie nieprawidłowości w zakresie eksploatacji oczyszczalni ścieków i ewidencji odpadów. Stwierdzono przekroczenie parametrów ścieków (zawiesina, temperatura, pH) oraz nieprawidłowości w ewidencji i przetwarzaniu odpadów o kodach 03 03 10 i 03 03 11. Spółka oraz jej prezes T. K. zaskarżyli zarządzenie, kwestionując m.in. kwalifikację masy jako odpadu oraz termin na usunięcie nieprawidłowości. Sąd oddalił skargę Spółki i odrzucił skargę T. K.
Rozstrzygnięcie
1. oddala skargę M. Ś., 2. odrzuca skargę T. K., 3. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz T. K. kwotę tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2025 r. sprawy ze skarg M. Ś. i T. K. na zarządzenie pokontrolne Inne z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. oddala skargę M. Ś., 2. odrzuca skargę T. K., 3. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz T. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] 2024 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 425) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od [...]2024 r. do [...].2024 r. w Spółce , skierowanym do T. K. Prezesa Zarządu Spółki , Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził: 1. eksploatację oczyszczalni ścieków prowadzić zgodnie z warunkami zawartymi w pozwoleniu zintegrowanym, tj. odprowadzać ścieki o parametrach nieprzekraczających maksymalnych stężeń zanieczyszczeń określonych w pozwoleniu zintegrowanym; 2. ewidencję odpadów prowadzić zgodnie ze stanem rzeczywistym; 3. wytwarzać odpady o kodach 03 03 10 i 03 03 11, przetwarzać w procesach odzysku wskazanych w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym. Jednocześnie wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanego w zarządzeniu naruszenia na dzień [...].2024 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z zapisami pkt X.3 decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2015 r., znak: [...], z poźn. zm., zobowiązano Spółkę do poboru prób ścieków w regularnych odstępach czasu w zakresie wskaźników zanieczyszczeń wymienionych w pkt VI.3. Na podstawie przekazanych do WIOŚ w B. wyników pomiarów ustalono, że w próbkach pobranych w dniach [...].2022 r., [...].2022 r., [...].2023 r., [...].2024 r. stwierdzono przekroczenie najwyższych dopuszczalnych wartości parametrów ścieków wprowadzonych do rzeki W. w zakresie zawiesiny ogólnej i temperatury. Ponadto na podstawie rejestru pomiarów ciągłych temperatury oraz odczynu PH prowadzonego przez Spółkę ustalono, że w terminie tj. od [...].2022 r. do [...].2022 r.; od [...].2023 r. do [...].2023 r.; od [...].2024 r. do [...].2024 r. zostały przekroczone warunki pozwolenia zintegrowanego w zakresie temperatury ścieków (max 37?) oraz pH (6,5-9). Powyższe stanowi naruszenie warunków określonego w pkt VI.3. pozwolenia zintegrowanego. Organ wskazał, że w toku kontroli ustalono, że w wyniku eksploatacji instalacji do oczyszczania ścieków wytworzono następujące odpady o kodach: - 03 03 10, odpady z włókna, szlamy z włókien, wypełniaczy i powłok pochodzące z mechanicznej separacji, w ilości 48,0800 Mg, - 03 03 11, osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 03 03 10, w ilości 24,8000 Mg, oraz 142 926,1000 Mg odpadów, które zostały przekazane do elektrociepłowni (EC), a które nie zostały ujęte w prowadzonej w BDO ewidencji odpadów. Organ wyjaśnił następnie, że w punkcie VI.2.1. pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2015 r. znak: [...] (z późn. zm.) dla instalacji do oczyszczania ścieków, wskazano następujące procesy przetwarzania dla wytwarzanych odpadów: - dla odpadu o kodzie 03 03 10 – R12; - dla odpadu o kodzie 03 03 11 – R10, R12, D5, D9, D10. Podczas kontroli ustalono, że wytworzone w ramach oczyszczania ścieków na oczyszczalni odpady o powyższych kodach, kierowane były do przetworzenia w procesie odzysku R1 – wykorzystanie głównie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii, co jest niezgodne z zapisami pozwolenia zintegrowanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe zarządzenie pokontrolne Spółka oraz T. K. zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 1587 ze zm.), poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że osad nadmierny z Biologicznej Oczyszczalni Ścieków (dalej również jako: "BOŚ") oraz masy łapanej z Mechanicznej Oczyszczalni Ścieków (dalej również jako: "MOŚ") czyli tzw. MIX stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach; b) art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Spółka nie prowadzi ewidencji odpadów zgodnie ze stanem rzeczywistym; c) art. 67 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Spółka zobowiązane jest do prowadzenia ewidencji odpadów w zakresie osadu nadmiernego z BOŚ oraz masy łapanej z MOŚ, podczas gdy mieszanina ta nie stanowi odpadu; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.; a) art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 425), dalej "ustawa i.o.ś" w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez: - nałożenie obowiązku niemożliwego do zrealizowania w terminie wskazanym przez organ, tj. do odprowadzania ścieków o parametrach nieprzekraczających maksymalnych stężeń zanieczyszczeń określonych w pozwoleniu zintegrowanym w terminie 14 od dnia otrzymania zarządzenia; - zobowiązanie w zaskarżanym zarządzeniu do usunięcia naruszeń (pkt 2 i pkt 3 zarządzenia), które w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz dotychczas utrwalonej praktyki organu naruszeń nie stanowią; b) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ odmiennego stanowiska niż dotychczas zajmowane w ramach przeprowadzanych kontroli w zakresie gospodarowania odpadami w zakładzie Spółka , pomimo niezmiennego stanu prawnego i faktycznego, podczas gdy organy władzy publicznej nie powinny, bez uzasadnionej przyczyny, odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim stanie faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że podczas kontroli ustalono, że strona skarżąca odprowadzała do rzeki W. ścieki oczyszczone o temperaturze powyżej 37 st. C oraz ph powyżej 9,0, co stanowi naruszenie warunku określonego w pkt VI.3 pozwolenia zintegrowanego. Naruszenie to było już wykazywane w poprzednich kontrolach. Strona skarżąca miała zatem wystarczająco czasu na podjęcie działań mających na celu zaprzestanie naruszania prawa. Organ administracji wskazał ponadto, że do eksploatowanej przez stronę skarżącą oczyszczalni ścieków kierowane są ścieki przemysłowe, ścieki sanitarne, wody opadowe i roztopowe oraz ścieki z miasta Ś.. W związku z powyższym osady wytworzone w wyniku eksploatacji instalacji oczyszczalni ścieków nie spełniają przesłanek uznania ich za biomasę w rozumieniu ustawy o odpadach. Stanowią zatem odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach i podlegają pod zapisy tej ustawy. Organ zwrócił też uwagę, że strona skarżąca sama zaklasyfikowała wytworzono na oczyszczalni ścieków masy jako odpady o kodach: 03 03 10 i 03 03 11 oraz prowadziła dla nich ewidencje odpadów w BDO. Na podstawie uzupełnionej ewidencji ustalono zaś, że skarżąca wytworzyła w 2023 r. odpady - o kodzie 03 03 10, w wyniku eksploatacji instalacji MOŚ, w ilości 48,0800 Mg; - o kodzie 03 03 11, w wyniku eksploatacji instalacji BOŚ, w ilości 24,8000 Mg. Spółka przekazała wytworzone na oczyszczalni ścieków masy jako odpady, z zastosowaniem kart przekazywania odpadów, do zagospodarowania podmiotom zewnętrznym. Skarżąca uwzględniła odpady o wskazanych kodach w złożonym rocznym sprawozdaniu o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami za 2023 r., jako odpady wytworzone w instalacji. Odnosząc się do przywołanej przez stronę skarżąca ekspertyzy Instytutu Biopolimerów i Włókien Chemicznych, organ podniósł, że jest to opracowanie sporządzone niemal 14 lat temu, przed zrealizowaniem przez skarżącą instalacji obejmującej modernizację oraz rozbudowę istniejącej instalacji oraz przed wydaniem obecnie obowiązującego pozwolenia zintegrowanego. Organ wskazał, że w pozwoleniu zintegrowanym wskazano rodzaje odpadów przewidzianych do przetwarzania w instalacji w procesie odzysku R1. Wytwarzane w wyniku eksploatacji oczyszczalni ścieków odpady o kodzie 03 03 10 i o kodzie 03 03 11, nie zostały ujęte ww. posiadanym przez kontrolowanego pozwoleniu zintegrowanym w rodzajach odpadów przewidzianych do przetwarzania w elektrociepłowni EC, w procesie odzysku R1. W ocenie organu nietrafny jest zarzut naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie odmiennego stanowiska niż zajmowane w ramach prowadzonych kontroli w zakresie gospodarowania odpadami w zakładzie Spółki . Jak wskazał organ, powoływanie się na ustalenia zawarte w protokole kontroli nr [...] jest niezasadne, gdyż kontrola ta była przeprowadzana przed udzieleniem przez Marszałka [...] decyzją z [...] 2015 r., znak: [...], pozwolenie zintegrowanego dla instalacji do oczyszczenia ścieków. Dodatkowo w okresie prawie 10 lat od zakończenia kontroli kilkukrotnie istotnie zmieniono pozwolenie zintegrowane udzielone decyzją Marszałka [...] z [...] 2014, [...], wydane dla m.in. eksploatowania instalacji elektrociepłowni (EC) oraz niejednokrotnie zmienił się istotnie stan prawny. Ponadto od czasu kontroli przeprowadzonej w 2014 r. do czasu kontroli przeprowadzonej w 2024 r. organ nie przeprowadzał kontroli oczyszczalni ścieków w zakresie gospodarowania odpadami. Organ nie uznał za zasadne również twierdzeń skarżącej, że brak możliwości zagospodarowania wytworzonej w wyniku eksploatacji oczyszczalni ścieków masy w Instalacji Elektrociepłowni (EC) i konieczność przekazywania jej innym podmiotom, będzie miał szkodliwy wpływ na środowisko. Organ zwrócił uwagę, że strona skarżąca przekazywała już wcześniej te odpady podmiotom zewnętrznym i że nie miało to negatywnego wpływu na środowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a."), nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, ze skarga T. K. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Postępowanie sądowoadministracyjne jest oparte w sposób bezwzględny na zasadzie skargowości, dlatego może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi zasadniczo jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Ze skargą do sądu może wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest zarządzenie pokontrolne organu środowiskowego w przedmiocie nieprawidłowość w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska przez firmę Spółka (dalej jako "skarżąca" lub " Spółka". Obowiązki nałożone zarządzeniem pokontrolnym dotyczą zatem skarżącej spółki, jako podmiotu, który gospodarował odpadami. Dodać trzeba, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółka komandytowa jest osobą prawną, to ona jest podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego i to ona ma zdolność sądową w sprawach dotyczących skarg odnoszących się do tych praw lub obowiązków (art. 25 § 1 p.p.s.a.). Powyższe zarządzenie nie reguluje żadnych praw czy obowiązków T. K., jako osoby fizycznej, niezależnie od skarżącej. T. K. natomiast, jako prezes zarządu skarżącej jest jej przedstawicielem prawnym. Nie oznacza to jednak, że jako osoba fizyczna ma interes prawny w zaskarżeniu zarządzenia pokontrolnego, jak skarżąca spółka, której zresztą, działając jako jej uprawniony organ (prezes zarządu) udzielił pełnomocnictwa procesowego, zapewniając jej tym samym prawidłową reprezentację. Zaskarżone do Sądu zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 425). Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 2 ustawy kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej, niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej. Władczy charakter zarządzenia przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków administracyjnoprawnych, które mogłyby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nich na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określającym ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska albo innej osoby fizycznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 10009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86; z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1156/15, dostępne, (w:) CBOSA; zob. też T. Czech, Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, ZNSA 2011 r., nr 3, s. 93). Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarga wniesiona przez podmiot, który nie jest legitymowany do jej wniesienia jest niedopuszczalna. Oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi, przesłanka ta powinna zatem zostać zbadana przez sąd już na wstępnym etapie, przed przejściem do oceny merytorycznej sprawy (por. postanowienia NSA z 3 czerwca 2018 r., II OSK 1355/18; z 10 lipca 2019r., I OSK 1222/19). Mając to na uwadze Sąd w pkt 2 sentencji wyroku odrzucił skargę T. K.. Orzeczenie zwrotu w pkt 3 wydane zostało natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy Przechodząc zaś do zagadnień natury merytorycznej, należy wskazać, w orzecznictwie wskazuje się, że zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Władczy charakter zarządzenia przejawia się tu w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 u.i.o.ś., którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a, u.i.o.ś., (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08, ONSAiWSA 2010, Nr 5, poz. 86). Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności (w niniejszej sprawie z pozwoleniem zintegrowanym), po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu. Podsumowując zarządzenia pokontrolne nie nakładają na ich adresata obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej ani innej sankcji administracyjnej, co również uzasadnia dopuszczalność formułowania ich w sposób ogólnikowy. Ich celem, oprócz sygnalizacji osobie fizycznej korzystającej ze środowiska lub osobie zarządzającej jednostką organizacyjną korzystającą ze środowiska, jest przede wszystkim dostarczenie kontrolującemu organowi informacji co do konieczności wszczęcia postępowań zmierzających np. do nałożenia kary lub zobowiązania do wykonania lub zaniechania określonych czynności. Postępowanie w przedmiocie wydania zarządzenia pokontrolnego toczy się w oparciu o przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, a zatem stan faktyczny sprawy zostaje ustalony na podstawie wyników kontroli oraz protokołu kontroli, który ma odzwierciedlać przebieg kontroli na miejscu. Istotą kontroli prowadzonej przez właściwy organ inspekcji ochrony środowiska jest po pierwsze - zbadanie zgodności stanu istniejącego (stanu faktycznego) ze stanem postulowanym, czyli stanem spełniającym wymogi zgodności działania z tymi przepisami i regułami, które w prawie uznane są za warunki jego poprawności, po drugie - ustalenie zakresu i przyczyn rozbieżności między tymi stanami, a wreszcie po trzecie - przekazanie wyników tego ustalenia, podmiotowi kontrolowanemu. Wydanie zarządzenia pokontrolnego ma zatem na celu przeciwdziałanie i wyeliminowanie naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonej kontroli poprzez zobowiązanie kierownika kontrolowanego podmiotu lub osoby fizycznej do zaprzestania naruszania prawa i poinformowania o działaniach, jakie kontrolowana jednostka podjęła, aby dalsza jej działalność nie naruszała prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2024 r. III OSK 1346/22). Wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne bada przede wszystkim, czy: 1) kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ; 2) treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; 3) treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy i dokonując sądowej kontroli legalności zarządzenia pokontrolnego, należy stwierdzić, że kontrola w skarżącej Spółce została przeprowadzona zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową przez organ do tego uprawniony, na podstawie właściwego upoważnienia (art. 2 ust. 1, art. 8, art. 9 ust. 1d u.i.o.ś.). Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że doszło do przekroczenia maksymalnych stężeń zanieczyszczeń określonych w pozwoleniu zintegrowanym. Spółka w skardze kwestionuje jedynie termin na spełnienie obowiązku wyeliminowania przekroczeń (14 dni od otrzymania zarządzenia). Skarżąca wskazuje, że stopniowo wprowadza rozwiązania mające poprawić parametry ścieków, jednakże wymagają one czasu. Zwrócić należy w związku z tym uwagę, że strona skarżąca była świadoma obowiązujących norm, a także występowania przekroczeń (w szczególności w okresie od [...].2022 r. do [...].2024 r.) warunków pozwolenia zintegrowanego w zakresie ilości zawiesiny ogólnej, temperatury ścieków oraz pH. Mimo posiadania wiedzy o występujących naruszeniach w dalszym ciągu nie usunęła ich przyczyny. Takie działanie Spółki należy ocenić jako szkodliwe dla środowiska. Nie spełnianie wymogów zawartych w pozwoleniu z integrowanym może przyczynić się do negatywnych zmian w stanie wód, w zakresie ich stanu chemicznego, ekologicznego lub ilościowego, a wieloletnie naruszenia w tym zakresie mogą mieć trudny do usunięcia wpływ na środowisko. Dlatego też należy uznać, że wyznaczony przez organ termin na usunięcie stwierdzonych naruszeń nie budzi wątpliwości Sądu. Kwestionując pkt 2 zarządzenia pokontrolnego dotyczący nie ujęcia w ewidencji odpadów powstającej w wyniku eksploatacji oczyszczalni mieszaniny (MIX-u) składającej się z osadów BOŚ oraz masy łapanej z BOŚ, strona skarżąca stanęła na stanowisku, że substancja ta nie stanowi odpadu, ale biomasę i w związku z tym nie ma zastosowania do niej obowiązek wpisu do ewidencji odpadów. Wskazać w związku z tym należy, że tylko do wymienionych w art. 6 pkt c ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.) rodzajów biomasy nie stosuje się przepisów ustawy odpadach. W przepisie tym wskazano na: a) odchody podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009", b) słomę, c) inne, niebędące niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej - wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Nie budzi wątpliwości Sądu, że kierowane do eksploatowanej przez stronę skarżącą oczyszczalni ścieków ścieki przemysłowe, ścieki sanitarne, wody opadowe i roztopowe oraz ścieki z miasta świecie nie mieszczą się w kategorii zdefiniowanej w art. 2 pkt 6 lit c ustawy o odpadach. Nie są one bowiem wyłącznie naturalnymi substancjami i mają różne pochodzenie. Organ zasadnie uznał też, że powstająca w wyniku eksploatacji masa jest odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach. Oparł się w tym zakresie w szczególności na klasyfikacji jakiej dokonała sama strona skarżąca wprowadzając wytworzone w oczyszczalni ścieków masy w ewidencji odpadów w BDO, w kartach przekazania odpadów do zagospodarowania podmiotom zewnętrznym, a także w rocznym sprawozdaniu o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami za 2023 r. Zakwalifikowanie wytwarzanego przez stronę skarżącą MIX-u jako odpadu nie mieszczącego się w jednej z wymienionych w art. 2 pkt 6 rodzajów biomasy, oznacza, że w świetle art. 67 ustawy o odpadach spółka zobowiązana była wpisać wytworzoną masę odpadu nadmiernego z BOŚ oraz masę łapaną z MOŚ do ewidencji odpadów. Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej wskazującej, że kwalifikację Mixu jako biomasy potwierdza przedłożona w trakcie kontroli Ekspertyza Instytutu Biopolimerów i Włókien Chemicznych w Łodzi, organ słusznie zwrócił uwagę, że ekspertyza ta powstała przed realizacją inwestycji obejmującej modernizację oraz przebudowę istniejącej instalacji oraz przed wydaniem obowiązującego pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni ścieków. Ekspertyza ta dotyczącej wykorzystywania papierniczych osadów ściekowych jako paliwa biomasowego, tymczasem obecnie do wspomnianych osadów ściekowych dodawane są też odpady komunalne – co oznacza, że powstała substancja nie należy do wymienionych w art. 2 ust. 6 ustawy o odpadach. Nietrafne jest też powoływanie się przez stronę skarżącą na wieloletnią praktykę gospodarowania odpadami, w trakcie której nikt nie kwestionował sposobu klasyfikacji MIX-u jako biomasy. Przede wszystkim podkreślić należy, że, jak wynika z odpowiedzi na skargę, poprzednia kontrola oczyszczalni ścieków w zakresie gospodarki odpadami odbyła się w 2014 r., tj. przed wydaniem pozwolenia zintegrowanego udzielonego przez Marszałka decyzją z dnia [...] 2015 r. Od tego czasu doszło do zmian stanu prawnego. Dodać należy również, że wynikająca z art. 8 k.p.a. zasada utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem jednoznacznie, że do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 723/12; z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1706/18 i z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1091/21). Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., strona skarżąca może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Konsekwencją uznania, że powstające w oczyszczalni ścieków substancje w postaci mieszaniny osadu nadmiernego z BOŚ oraz masy łapanej z MOŚ stanowią odpady, zaklasyfikowane przez samą stronę skarżącą jako odpady o kodach 03 03 10 i 03 03 11 jest stwierdzenie organu, że zbieranie i przetwarzanie ich wymagało uzyskania zezwolenia. Obowiązek taki wynika bowiem z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Wskazać w związku z tym należy, że z pkt VI.2.1 posiadanego przez stronę skarżącą pozwolenia zintegrowanego wynika, że odpady o kodzie: - 03 03 10 mają być przekształcane w procesie R12 (R12 - wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11); - 03 03 11 mają być przekształcane R10, R12, D5, D9, D10 (R10 - Obróbka na powierzchni ziemi przynosząca korzyści dla rolnictwa lub poprawę stanu środowiska; R12 - wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji R1-R11; D5 - Składowanie na składowiskach w sposób celowo zaprojektowany; D9 - Obróbka fizyczno-chemiczna, niewymieniona w innej pozycji niniejszego załącznika, w wyniku której powstają ostateczne związki lub mieszaniny unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek spośród procesów wymienionych w pozycjach D1-D12; D10 - Przekształcanie termiczne na lądzie). Tymczasem, jak jednoznacznie wynika z ustaleń organu, odpady z instalacji MOŚ (03 03 10) i z instalacji BOŚ (03 03 11) przetwarzane są przez stronę skarżącą w procesie odzysku R1 – (wykorzystane głównie jako paliwo lub inny środek wytwarzania energii). Oznacza to zatem, że spółka naruszyła pozwolenie zintegrowane. Zdaniem Sądu wobec dokonanych przez organ inspekcyjny ochrony środowiska ustaleń i stwierdzonych nieprawidłowości organ był uprawniony, a nawet zobowiązany, skorzystać z kompetencji przyznanej w przepisie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. i wydać zarządzenie pokontrolne w celu zobowiązania skarżącej spółki do prowadzenia działalności w sposób odpowiadający zasadom ochrony środowiska. W efekcie wydanie zarządzenia było uzasadnione, a zarządzenie pokontrolne prawidłowe. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydając zaskarżony akt organ zobowiązany był uwzględnić ustalenia dokonane podczas kontroli, co też niewadliwie uczynił. Zarządzenie pokontrolne odpowiada treści protokołu kontroli. Argumentacja zarówno stanu faktycznego, podstawy dokonanych w sprawie ustaleń, jak i stanu prawnego, w odniesieniu do którego analizowane stwierdzone naruszenia objęte zarządzeniem pokontrolnym, ujmują istotę rzeczy w stopniu dostatecznym dla wydania kwestionowanego aktu. Nadmienić należy, że odmienna ocena strony skarżącej, co do stanu faktycznego sprawy nie mogła mieć wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę to Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło