II SA/Bd 718/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta W. orzekł o cofnięciu P. J. (dalej określany jako Skarżący) uprawnienia kategorii B, prawo jazdy wydane w dniu [...] marca 2008 r. przez Prezydenta Miasta W. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że wpłynęło orzeczenie lekarskie wydane [...] stycznia 2023 r. przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez Skarżącego pojazdami. Przedmiotowe orzeczenie lekarskie wydano po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego i jest ostateczne. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że od 1994 r. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami i nigdy nie spowodował wypadku. Od [...] kwietnia 2022 r. uczęszcza na terapię dla uzależnionych od alkoholu i poddał się zabiegowi przeciwalkoholowemu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jako podstawę prawną SKO wskazało art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej powoływana jako kpa) oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 622). W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że bezspornie orzeczeniem lekarskim z [...] stycznia 2023 r. stwierdzono u Skarżącego istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co uzasadniało cofnięcie uprawnień w tym zakresie. SKO podkreśliło, że brzmienie będącego podstawą rozstrzygnięcia przepisu art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, w którym użyto zwrotu "wydaje", wskazuje na obligatoryjny charakter cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku zajścia określonych tym przepisem okoliczności. Decyzja wydana na mocy tego przepisu ma charakter związany, co oznacza, że nie pozostawia pola do uznaniowości w tym zakresie. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia lekarskiego wynika jednoznacznie, że istnieją przeciwskazania do kierowania przez Skarżącego pojazdami mechanicznymi wskazanej kategorii. Ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji. Tak więc orzeczenie o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami – w ocenie organu odwoławczego – uznać należy za prawidłowe i uzasadnione. Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję, argumentując jak w odwołaniu. Podkreślił, że samo stwierdzenie uzależnienia od alkoholu nie daje podstaw do skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wskazał, że decyzja jest krzywdząca i uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jak zasadnie wskazało SKO, postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje. Szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego, zakres badań lekarskich i jednostki uprawnione do przeprowadzania badań określone zostały w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 2503 dalej powoływane jako rozporządzenie). Podkreślić należy, że na tym etapie strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu I instancji. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego wydawana jest w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego orzeczenia lekarskiego pod względem jego treści. Są związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z treści tego przepisu wynika obowiązek starosty wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień do kierowania pojazdami, jeżeli w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań u konkretnej osoby do kierowania przez nią pojazdami. Decyzja w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy należy do kręgu decyzji, których wydanie nakazuje konkretny przepis prawa i organ administracji nie może od tego obowiązku odstąpić w sytuacji, gdy spełniona zostanie przesłanka faktyczna, tj. stwierdzenie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzje wydawane w trybie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści (por. np. wyroki NSA: z 10 listopada 2021 r., II GSK 517/21, z 18 maja 2020 r., I OSK 786/19, z 16 października 2013 r., I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami i w § 7 rozporządzenia, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 kpa, a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą zawartego w dokumencie oświadczenia organu. Przyjęcie stanowiska, że orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza określonej jednostki organizacyjnej oznacza, że w myśl art. 76 § 3 kpa należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu. Postawienie określonych wymagań dokumentowi urzędowemu, jakim jest orzeczenie lekarskie, ma ten skutek, że przeprowadzenie dowodu przeciwko jego treści jest możliwe wyłącznie poprzez przedstawienie innego orzeczenia lekarskiego spełniającego kryteria cytowanego rozporządzenia. Przeciwdowodem mogłoby być jedynie uzyskane przez stronę w wyniku poddania się badaniom zaświadczenie lekarskie odpowiadające kryteriom rozporządzenia, a więc wydane przez uprawnionego lekarza w uprawnionej do przeprowadzania badań lekarskich jednostce. W postępowaniu o cofnięcie prawa jazdy prawodawca postawił określone wymagania orzeczeniu lekarskiemu jako dowodowi, na podstawie którego orzekają organy administracyjne. Otóż musi to być orzeczenie wydane przez "uprawnionego lekarza" i to funkcjonującego w odpowiednich strukturach. Wymóg w zakresie kwalifikacji lekarza wynika wprost z art. 77 ustawy o kierujących pojazdami, natomiast co do ośrodka, to zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3- 5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (por. wyrok NSA z 18.05.2020 r. I OSK 786/19). Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki, które mogłyby stanowić kontrdowody w stosunku do orzeczeń znajdujących się w aktach sprawy, a którymi to związane były organy orzekające w sprawie. Dowodami obalającymi moc dowodową orzeczenia lekarskiego z [...] stycznia 2023 r. nie mogą być wyniki badań lekarskich i inne dokumenty, które nie pochodzą od uprawnionej w rozumieniu powołanych wyżej przepisów jednostki. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Jak już bowiem wcześniej wskazano, wiążący charakter wydanego w stosunku do Skarżącego orzeczenia uprawnionej jednostki orzeczniczej, a co za tym idzie brak możliwości weryfikacji jego treści, ogranicza przewidzianą w art. 76 § 3 kpa możliwość przeprowadzania dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Organy wyjaśniły wszelkie istotne okoliczności sprawy poprzez uzyskanie stosownego ostatecznego orzeczenia lekarskiego i nie mogły prowadzić dalszego postępowania w celu jego weryfikacji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, które w dostateczny sposób wyjaśnia podstawę prawną wydanej decyzji i względy, którymi kierował się organ. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w sentencji. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 13 marca 2024 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.