II SA/Bd 824/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A sp. z o.o. w B. na decyzję [...] Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...].04.2018 r. nr rej. 020201-5317-K010-Np01/18 Inspektor Pracy Inspektor Pracy nakazał Strobis sp. z o.o. w B. wypłacić wynagrodzenie za pracę M. R. za styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł brutto i za luty 2018 r., w kwocie [...]zł brutto. Na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy z dnia [...] kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ww. decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu. Decyzja ta odnosiła się również do G. P.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia inspektor pracy wskazał art. 85, art. 86 i art. 94 pkt 5 ustawy z dnia [...] maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm. oraz z 2018 r. poz. 317). Od wydanego nakazu, zobowiązana spółka złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie art. 11 pkt 7 ustawy z dnia [...] kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez nałożenie nakazu wypłaty wynagrodzenia w sytuacji, gdy obowiązek jest sporny, gdyż jest objęty postępowaniem zawisłym przed Sądem Rejonowym w B., sygn. akt [...]. W uzasadnieniu odwołania, pełnomocnik przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...].07.2017 r., sygn. III SA/Kr 520/17 wskazując, że z podobną sporną sytuacją mamy do czynienia również w przedmiotowej sprawie. Decyzją Inspektor Pracy z [...] maja 2018 r. Nr rej.: [...] uchylono zaskarżoną decyzję i nakazano: 1. wypłacić wynagrodzenie za pracę: - M. R. za styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł brutto i za luty 2018 r. w kwocie [...]zł brutto, - G. P. za luty 2018 r. w kwocie [...]zł brutto 2. wypłacić M. R. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w kwocie [...]zł brutto. Określając termin wykonania wskazano, że decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 786 ze zm. oraz z 2018 r. poz. 305). W podstawie prawnej wskazano: - art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 623), - art. 85, art. 86 i art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 108 z późn. zm.) - art. 171 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2018 r., poz. 108 z późn. zm.) Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Inspektor Pracy stwierdził, że w dniach 21 lutego, 8, 9, [...] marca 2018 r. inspektor pracy przeprowadził kontrolę, której przedmiotem były wybrane zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy, prawna ochrona pracy oraz legalność zatrudnienia w zakładach pracy kontrolowanych po raz pierwszy. W toku kontroli organ I instancji ustalił, że pracodawca naliczył, ale nie wypłacił wynagrodzenia za pracę M. R. za miesiąc styczeń 2018 r. w kwocie [...]zł brutto oraz za miesiąc luty 2018 r. w kwocie [...]zł. Z załączonych do protokołu kontroli nr rej. 020201 -5317-K010-Pt/18 list płac wynika, że należności przysługujące M. R. za miesiąc luty 2018 r. wynosiły łącznie [...] zł, z czego kwota [...]zł stanowiła wynagrodzenie za pracę, natomiast kwota [...]zł to ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Obie pozycje zostały ujęte na liście płac za luty 2018 r. jako "wynagrodzenie". Pracodawca przedstawił również inspektorowi pracy pismo z dnia [...] stycznia 2018 r. skierowane do M. R. zatytułowane "Kara porządkowa", z którego wynika, że obciążył on ww. pracownika karą pieniężną w wysokości [...] zł oraz potrącił powyższą kwotę z jego wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż kwota wynagrodzenia za pracę nie wystarczała na zaspokojenie nałożonej kary, pracodawca wezwał M. R. do zapłaty różnicy w wysokości [...] zł na rachunek bankowy spółki. Z treści pisma wynika, że "kara porządkowa" jest konsekwencją narażenia spółki na straty finansowe z uwagi na niedostarczenie dokumentów przewozowych CMR z wykonanego transportu towaru z dnia [...].01.2018 r. do firmy BBA w kwocie [...]zł oraz z dnia [...].01.2018 r. do firmy HR w kwocie [...]zł, jak również nadesłanego obciążenia ze spedycji H. G. H. H. Str. 15 15 45145 Essen Deutschland za nieterminowe dostarczenie towaru do odbiorcy na kwotę [...]zł. Organ podkreślił, że obowiązek terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy (art. 94 pkt 5 k.p.). Zgodnie z art. 85 § 1 i 2 k.p. wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę, płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny. Stosownie do art. 87 § 1 k.p. z wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - podlegają potrąceniu tylko następujące należności: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108. W przypadku egzekucji innych należności niż świadczenia alimentacyjne lub w razie potrącania zaliczek pieniężnych, potrącenia mogą być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia (art. 87 § 3 pkt 2 k.p.). W myśl art. 87ą § 1 pkt 3 k.p., przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 k.p., wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości 90% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 k.p. (kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia) mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy, kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę jest jednak wolna od potrąceń (art. 91 § 1 i 2 k.p.). Przesłanki dopuszczalności stosowania przez pracodawcę kar pieniężnych określa natomiast art. 108 § 2-4 k.p. Powołany przepis stanowi, że pracodawca może nałożyć na pracownika karę pieniężną za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy. Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po potrąceniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, należności innych niż świadczenia alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi. Stosownie do art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione m.in. do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Aby nakaz wypłaty wynagrodzenia mógł być wydany, wynagrodzenie to musi być "należne". W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że wyrażenie to oznacza, iż prawo do wynagrodzenia nie może budzić wątpliwości. Nakaz zapłaty może być wydany wyłącznie wówczas, gdy obowiązek pracodawcy jest bezsporny i wymagalny już w momencie przeprowadzenia kontroli. Inspektor pracy może w konsekwencji nakazać wypłatę wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia wynagrodzenia w należnej wysokości. Inspektor pracy wydając nakaz wypłaty wynagrodzenia nie rozstrzyga o roszczeniu pracownika. W tym zakresie kompetencje ma sąd powszechny. Nakaz nie stanowi też podstawy dla pracownika do uruchomienia postępowania egzekucyjnego w ramach egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Istota nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się natomiast do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/05). W przedmiotowej sprawie obowiązek pracodawcy wypłaty wynagrodzenia M. R. w momencie przeprowadzania kontroli był bezsporny i wymagalny. Pracodawca naliczył wynagrodzenie za pracę świadczoną w miesiącu styczniu 2018 r. oraz wynagrodzenie za pracę za miesiąc luty 2018 r. i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, co znalazło odzwierciedlenie w załączonych do protokołu kontroli listach płac. Po złożeniu przez M. R. oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę, pracodawca w piśmie zatytułowanym "Kara porządkowa", nałożył na pracownika karę pieniężną, a następnie potrącił ją z wynagrodzenia za pracę. Zdaniem organu, kara pieniężna została nałożona niezgodnie z art. 108 § 2-4 k.p. regulującym przesłanki i zasady nakładania kar oraz potrącona bez uwzględnienia norm ochronnych, zawartych w art. 87ą k.p. i art. 91 k.p. W niniejszej sprawie pracownik z własnej inicjatywy wystąpił do sądu pracy z powództwem o zapłatę wynagrodzenia za pracę za miesiąc styczeń 2018 r. Wydanie decyzji nakazowej przez inspektora pracy nie zamyka pracownikowi (byłemu pracownikowi) drogi do dochodzenia roszczeń przed sądem pracy. Samo złożenie przez pracownika pozwu o zapłatę nie powoduje, że wynagrodzenie za pracę, objęte nakazem przestaje być "należne". W niniejszej sprawie sporny charakter ma natomiast roszczenie pracodawcy o naprawienie szkody przez pracownika, a nie przysługujące pracownikowi należności z tytułu wynagrodzenia za pracę i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W decyzji organu I instancji, zawartej w nakazie nr rej. 020201-5317-K010-Np01/18, inspektor pracy nieprawidłowo ujął kwotę [...]zł jako wynagrodzenie za pracę, w sytuacji gdy z załączonej listy płac wynika, że stanowi ona sumę wynagrodzenia za pracę przysługującego M. R. za miesiąc luty 2018 r. oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, co uzasadnia wydanie w tym zakresie decyzji zmieniającej. Organ I instancji nieprawidłowo powołał również podstawę prawną nakazu, wskazując ustawę z dnia [...] maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2015 r., poz. 1094 ze zm. oraz z 2018 r. poz. 317). W ocenie organu odwoławczego, nie zasługiwały na uwzględnienie wnioski o wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa radcowskiego. Strona nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji, podnosząc jedynie, że wykonanie decyzji może doprowadzić do niepowetowanych szkód. Kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa z dnia [...] kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy nie przewidują natomiast uprawnienia dla organu administracyjnego do zasądzania kosztów zastępstwa prawnego na etapie postępowania administracyjnego. W skardze na decyzję Inspektor Pracy spółka zarzuciła: - rażące naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 11 pkt. 7 ustawy o PIP, poprzez utrzymanie w mocy nakazu wypłaty wynagrodzenia, z całkowitym pominięciem okoliczności, iż obowiązek ten jest sporny i jest objęty postępowaniem zawisłym przed Sądem Rejonowym w B. sygn. akt VII 112/18 z powództwa M. R. Zdaniem skarżącej, inspektor pracy może nakazać wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, gdy należność ta jest wyliczona, jej wysokość i podstawa są bezsporne, a ponadto nie budzi jakiejkolwiek wątpliwości fakt niewypłacenia powyższej należności. O sytuacji sporu można mówić w przypadku jednoczesnego zainicjowania przez stronę stosunku pracy procesu sądowego o wypłatę wynagrodzenia, bądź w przypadku kwestionowania przez pracodawcę w toku postępowania administracyjnego twierdzeń organu w przedmiocie wydania nakazu (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18.07.2017 r., sygn. akt SA/Kr 520/17, Legalis). Właśnie z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przed Sądem Rejonowym w B. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zawisła sprawa z powództwa M. R. o zapłatę wynagrodzenia. Sprawa toczy się pod sygn. akt [...]. W tej sytuacji, nakładanie nakazu wypłaty wynagrodzenia, wobec sporu, co do zasadności wypłaty wynagrodzenia, było w ocenie skarżącej całkowicie bezzasadne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia jest rozstrzygnięcie wydane w oparciu o przepis art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z art. 1 ustawy o PIP Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie. Do jej zadań należy więc także nadzór i kontrola przestrzegana przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIP). W przypadku naruszenia tych przepisów, jaki i innych przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy określonego zachowania lub też powstrzymania się od niedozwolonych praktyk, w tym również nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi (art. 11 pkt 7 ustawy o PIP). W sytuacji więc ustalenia, w toku kontroli, naruszenia tego obowiązku, właściwy inspektor pracy w myśl art. 33 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 pkt 7 ustawy o PIP wydaje nakaz (decyzję) o którym mowa w art. 11 pkt 7. Celem takiego aktu jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej z pracownikiem umowy w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych jej elementów, które związane są z wynagrodzeniem. W rozpoznawanej sprawie pracodawca naliczył wynagrodzenie za pracę świadczoną w miesiącu styczniu 2018 r. oraz wynagrodzenie za pracę za miesiąc luty 2018 r. i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, co znalazło odzwierciedlenie w załączonych do protokołu kontroli listach płac. Pracodawca nie kwestionował tych ustaleń. Należność z podanych tytułów była więc niesporna. Po złożeniu przez M. R. oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę, pracodawca skierował do niego pismo zatytułowane "Kara porządkowa", w którym nałożył na pracownika karę pieniężną, a następnie potrącił ją z wynagrodzenia za pracę. Istotą potrącenia jest to, że obie strony są względem siebie dłużnikami i wierzycielami a wierzytelności są wymagalne i nadają się do potrącenia. Jak słusznie wskazał organ, kara pieniężna została nałożona niezgodnie z art. 108 § 2-4 k.p. regulującym przesłanki i zasady nakładania kar oraz potrącona bez uwzględniania norm ochronnych zawartych w art. 87ą k.p. i art. 91 k.p. Ta niezgodność nie dotyczy merytorycznej oceny podstaw do nałożenia kary lecz zasad i warunków potrącenia. Jest to istotne z tego względu, że inspektor pracy wydając nakaz wypłaty należnego wynagrodzenia nie rozstrzyga o roszczeniu pracownika, bowiem w tym zakresie kompetencje ma sąd powszechny. W sytuacji gdyby wynagrodzenie lub inne świadczenia wynikające z zawartej z pracownikiem umowy budziły kontrowersje, to jedynym organem kompetentnym do weryfikacji spornych roszczeń ze stosunku pracy byłby sąd powszechny. Istota natomiast nakazu wypłaty wynagrodzenia sprowadza się do skłonienia pracodawcy, aby ten wypełnił ciążący na nim obowiązek względem pracownika, wówczas gdy obowiązek ten jest wymagalny (por. wyrok NSA z 13 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1400/05, publ. lex nr 275465). Wynagrodzenie lub inne świadczenie objęte nakazem muszą być należne, a zatem prawo do nich nie może budzić wątpliwości (np. świadczenie naliczono, lecz nie wypłacono, prawo do niego wynika wprost z przepisów prawa). W rozpoznawanej sprawie, należności przysługujące pracownikowi z tytułu wynagrodzenia za pracę i ekwiwalent za niewykorzystany urlop były niesporne. Sporne natomiast jest roszczenie pracodawcy zgłoszone do potrącenia. Naruszone zostały również warunki dopuszczalności potrącenia, określone w kodeksie pracy. W związku jednak z niewypłaceniem należnych świadczeń i skutkami potrącenia, M. R. wystąpił do Sądu o wypłatę omawianych świadczeń. Nie czyni to jednak należnych jemu świadczeń spornymi. Skoro pracodawca zgodził się z ustaleniami dokonanymi przez inspektora co do zasadności i faktu nie wypłacenia należności przysługujących pracownikowi i wynika to z protokołu kontroli, który pracodawca podpisał, nie wnosząc zastrzeżeń, Inspektor pracy miał więc podstawy, by uznać zawarte w protokole ustalenia za bezsporne. Skarżąca bowiem nie wywiązała się z obowiązku wypłaty należnych wynagrodzeń za pracę, przez co wypełniła hipotezę art. 11 pkt 7 ustawy o PIP. Uzasadniona w związku z tym była kompetencja Inspektora Pracy Inspektor Pracy do podjęcia działań, o których mowa w art. 11 pkt 7 ustawy o PIP i wydania przedmiotowego nakazu wypłacenia należnej kwoty. Nakaz wypłaty wynagrodzenia oraz innych świadczeń należnych pracownikowi podlega z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP natychmiastowemu wykonaniu. Wskazany przepis w sposób jednoznaczny i bezwzględny przesądza o nadaniu takiemu nakazowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym żadnego luzu decyzyjnego w tym przedmiocie. Organy nie mają możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu o którym mowa, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały po temu uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z przepisu art. 11 pkt 7 ustawy o PIP innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania (por. wyrok z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 11/10, publ. lex nr 663848). Dodać należy, że materiał zgromadzony w aktach sprawy oraz motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwalają stwierdzić, że organ prawidłowo wykonał obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.