II SA/Bd 828/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-03

Skład orzekający: sędzia WSA Joanna Brzezińska, sędzia WSA Joanna Janiszewska–Ziołek, sędzia WSA Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawną matką, jeśli jej ojciec (współmałżonek matki) legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym, a nie znacznym stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia w takiej sytuacji, a inne dowody dotyczące stanu zdrowia współmałżonka lub faktycznego sprawowania opieki przez inną osobę nie mają znaczenia prawnego.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta odmówił B. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ mąż matki (ojciec skarżącego) nie miał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował błędną wykładnię przepisów, wskazując na obowiązek alimentacyjny ojca i jego zły stan zdrowia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska–Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Prezydent M. T. odmówił B. T. ("Skarżącemu") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką Z. T., wskazując że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie ww. świadczenia, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że Skarżący objęty jest pomocą społeczną w formie zasiłku stałego przyznanego na okres od [...] listopada 2020r. do [...] grudnia 2021r. Ponadto, w ocenie organu, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane Skarżącemu, ponieważ mąż T. T. – T. T. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając: a) naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, jako osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką, należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym; - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że pozostawanie w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania zasiłku stałego stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia; b) naruszenie przepisów postępowania, tj.: -art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i dowolne przyjęcie, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności niejako automatycznie uniemożliwia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz Skarżącego oraz poprzez zaniechanie uchylenia decyzji Prezydenta M. T. z [...] października 2020r. przyznającej stały zasiłek – mimo sformułowanego w tym zakresie żądania we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Na poparcie sformułowanych zarzutów skarżący w uzasadnieniu odwołania przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych, dotyczące m.in. wykładni systemowej i celowościowej mających zastosowanie w sprawie przepisów, a także podniósł, że jego ojciec T. T. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednak ze względu na wiek i zły stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się żoną. Po rozpoznaniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z [...] kwietnia 2021 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na to, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż T. T. – aktualnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Skarżącemu nie można przyznać prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ podkreślił przy tym, że wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że wymóg posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może być zastąpiony innymi dowodami czy też ustaleniami organu co do obiektywnych możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka. Powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie decyzji wydanych przez organy I i II instancji i podnosząc zarzuty tożsame z podniesionymi na gruncie odwołania (z pominięciem zarzutu dotyczącego naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony zarówno przez Skarżącego - w skardze, jak i przez organ - w odpowiedzi na skargę. W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. T. w przedmiocie odmowy przyznania B. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego przez organ odwoławczy było stwierdzenie zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z uwagi na to, że Z. T. (czyli osoba niepełnosprawna wymagająca opieki) pozostaje w związku małżeńskim z T. T., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo organ I instancji, uzasadniając odmowę przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia, wskazał na ziszczenie się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Przechodząc zatem do oceny zasadności wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w pierwszej kolejności za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium związane z zaistnieniem w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Wskazać należy, że Sąd podzielił wyrażone w tej kwestii stanowisko organów. Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższych unormowań wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, który stosowanie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2086 ze zm., dalej powoływanej jako "k.r.o.") obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy k.r.o. ustalają przy tym kolejność zobowiązanych, a obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Nie można ponadto pomijać, że w świetle przepisów k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61, art. 130 k.r.o. Dopóki bowiem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są określonym rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Przy czym rygory te nie są wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Z powyższym koresponduje właśnie art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Tym samym uznać należy, iż przepisy k.r.o. w konfrontacji z mającymi zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisami u.ś.r., jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, dopiero wtedy, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3804/18 – dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie, bezspornym jest, iż wymagająca opieki matka Skarżącego na dzień wydania zaskarżonej decyzji legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pozostawała w związku małżeńskim z T. T., legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z [...] czerwca 2020r. – akta administracyjne organu I instancji nienumerowane). Wątpliwości nie budzi również to, że Skarżący jako syn wymagającej opieki Z. T. spełnia warunek wymieniony w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r, bowiem jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z k.r.o. Rozważenia w okolicznościach przedmiotowej sprawy wymaga zatem wyłącznie kwestia zasadności stwierdzenia przez organy, że Skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., związanej z nielegitymowaniem się przez współmałżonka Z. T. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym przyjęcie, że ojciec Skarżącego jest osobą zobowiązaną do alimentacji w pierwszej kolejności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu. Przy czym, stanowisko to zakwestionował Skarżący, wskazując, że jego ojciec z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną, a opiekę nad matką sprawuje on osobiście, w związku z czym organy winny zgodnie z wykładnią systemową i celowościową przepisu wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. uwzględnić te okoliczności i przyznać jemu wnioskowane świadczenie. Oś sporu sprowadza się zatem w istocie do wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.. oraz odniesienia tejże regulacji do okoliczności rozpatrywanej sprawy. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 26 października 2021r. sygn.. akt I OSK 700/21, z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2391, 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2031/20, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20 oraz z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2463/19 (dostępne jw.), w których to oparto się na literalnym rozumieniu ww. przepisu. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w ww. wyrokach ocena czy współmałżonek nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia winna być zgodnie z wolą ustawodawcy rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organy ani sądy nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm tego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. W związku z powyższym przyjąć należy, że ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, co również wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę sprawowania osobistej opieki lub też może mieć wymiar finansowy, czyli sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (zob. wyroki NSA: z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3283/14, z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1219/13, z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2623/12 – dostępne j.w.). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych dotyczących stanu zdrowia i sprawności małżonka, wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy. Kryterium, które ustawodawca wskazał bezpośrednio w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., jako świadczące o braku możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka, jest orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka osoby wymagającej opieki. Orzeczenie to stanowi obiektywne kryterium oceny stanu zdrowia współmałżonka, które jest wydawane przez wyspecjalizowany w tym zakresie podmiot, posiadający wiadomości specjalne z zakresu medycyny, których to wiadomości nie posiada ani Sąd, ani organy orzekające w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia. Przeciwko tak przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają też względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Należy w pełni podzielić stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 2021r. w sprawie o sygn. akt I OSK 575/21, w którym wskazano miedzy innymi, że "limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu". Jak wywodził też dalej Naczelny Sąd Administracyjny "Taka wykładnia nie jest też sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można rozumieć jako nakaz identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. W niniejszym przypadku nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP, który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego, nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa. Podobnie przepis art. 71 Konstytucji RP zobowiązuje państwo do uwzględniania w polityce społecznej dobra rodziny. Wprowadzenie standardów przyznawania świadczeń finansowych ze środków publicznych nie świadczy o naruszeniu przez ustawodawcę tej zasady." W świetle przedstawionego powyżej stanowiska wskazać należy, że skoro w rozpoznawanej sprawie Z. T. pozostaje w związku małżeńskim z T. T., który legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - to tym samym zachodzą okoliczności uniemożliwiające przyznanie Skarżącemu, jako zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalony przez organy stan faktyczny – a zwłaszcza okoliczność legitymowania się przez T. T. orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - pozwala bowiem jednoznacznie stwierdzić, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz że organy – z uwagi na uprzednie uznanie ojca Skarżącego przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym – nie były zobligowane do dalszego badania kwestii stanu jego zdrowia. Zgodnie z wolą ustawodawcy, wyłączną rolą organu w zakresie badania stanu zdrowia oraz możliwości sprawowania opieki przez współmałżonka w kontekście art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest bowiem, co do zasady, weryfikacja tego, czy dana osoba legitymuje się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mogła odnieść zamierzonego skutku załączona do wniosku o przyznanie świadczenia (oraz do skargi) dokumentacja medyczna T. T., czy też oświadczenie Skarżącego, że ojciec nie jest w stanie opiekować się matką, gdyż w rozpatrywanym przypadku, dla stwierdzenia obiektywnego braku możliwości sprawowania opieki z uwagi na stan zdrowia, przepisy u.ś.r. nie przyznają mocy dowodowej środkom innym niż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, na co wskazano powyżej. Podkreślić należy w tym miejscu po raz kolejny, że spowodowane jest to zwłaszcza tym, iż organy nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby im prawidłowo ocenić na podstawie środków dowodowych, takich jak np. wyniki badań czy karty informacyjne dot. wykonanych u pacjenta zabiegów, czy stan zdrowia osoby zobowiązanej do alimentacji w nich wskazany rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Podjęcie się przez organy pomocowe oceny dokumentacji medycznej, na podstawie której Skarżący wywodzi, że ojciec nie jest w stanie opiekować się swą małżonką, niewątpliwie stanowiłoby przekroczenie ich kompetencji, a tym samym istotne uchybienie procesowe. Jednocześnie za pozostający bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, uznać należało również fakt rzeczywistego sprawowania opieki przez Skarżącego nad niepełnosprawną matką, na co w toku postępowania i na gruncie wniesionej skargi Skarżący się powoływał. Okoliczność ta nie znosi jednak obowiązków, określonych w art. 23 k.r.o., ciążących na ojcu skarżącego. Sam brak realnego wypełniania obowiązków małżeńskich pomiędzy mężem i żoną nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Dopóki więc współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, okoliczności w zakresie oceny możliwości sprawowania opieki przez tego małżonka oraz faktycznego sprawowania tej opieki przez dziecko osoby wymagającej opieki, tracą na znaczeniu (zob. wyrok NSA z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 960/20 – dostępny j.w.). Za niezasadne uznać należało także zarzuty skargi dotyczące naruszenia w sprawie przepisów postępowania, tj. art. 6, 8, 9, 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedzone było ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, oraz prawidłową oceną tych okoliczności - w takim zakresie, w jakim organy orzekające w sprawie władne były tego dokonać. W przedmiotowej sprawie – w zakresie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. – organy zobligowane były do zbadania szczegółowo określonej przepisami okoliczności, której zaistnienie lub nie, zgodnie z wolą ustawodawcy, determinuje rozstrzygnięcie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą pozostającą w związku małżeńskim - a co w niniejszej sprawie organy poprawnie zweryfikowały. Wskazać należy jednocześnie, że organy orzekające w sprawie nie były związane odmienną praktyką orzeczniczą powstałą na gruncie stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (w tym również orzeczeniami powołanymi przez Skarżącego w skardze) która nie znalazła też akceptacji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie z przedstawionych wyżej powodów. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło