I SA/Gd 111/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 19 września 2024 r., nr SKO.410.116.2024 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako "SKO" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 233 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako "O.p.") oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 570, dalej jako "O.p."), po rozpatrzeniu odwołania H.K. (dalej jako "Skarżąca") od decyzji Burmistrza Bytowa (dalej jako "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 17 czerwca 2024 r. w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2019 r. w kwocie 3.341,00 zł, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Postanowieniem z dnia 14 marca 2019 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. Decyzją z dnia 06 maja 2019 r. Burmistrz ustalił wysokość podatku od nieruchomości na rok 2019 w kwocie 3.341,00 zł. Decyzją z dnia 12 lipca 2019 r. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność wyjaśnienia budzącego wątpliwości statusu Skarżącej jako podatnika nieruchomości. Decyzją z dnia 24 lutego 2020 r. Burmistrz Bytowa ustalił wysokość podatku od nieruchomości na rok 2019 w kwocie 3.341,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącą organ drugiej instancji decyzją z dnia 24 kwietnia 2020 r. uchylił decyzję Burmistrza Bytowa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując, że Burmistrz nie wyjaśnił wątpliwości wskazanych w poprzednio wydanej decyzji kasacyjnej. Skarżąca wniosła na ww. decyzję SKO z dnia 24 kwietnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 8 marca 2022 r. oddalił skargę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Bytowa decyzją z dnia 17 czerwca 2024 r. ustalił Skarżącej wysokość podatku od nieruchomości na rok 2019 r. w kwocie 3.341,00 zł. Burmistrz wskazał, że Skarżąca jest właścicielem nieruchomości (lokal mieszkalny) przy ul. [...] w B. oraz jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, działka nr [...], a jej udział wynosi 46/2000 – 22,17 m2. W aktach sprawy znajduje się informacja w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009 r., w której Skarżąca wskazała do opodatkowania powierzchnię budynków mieszkalnych kondygnacji do 2,20 m o pow. 4,60 m2 i kondygnacji o wysokości powyżej 2,20 m2 o pow. 43,55 mkw. Organ pierwszej instancji oparł się o dane z ewidencji oraz o dane wynikające z ww. informacji, uznając je za prawidłowe i jednocześnie wyjaśnił, że rozbieżności powierzchni pomiędzy danymi z ewidencji tj. 43,60 m2, a informacją podatnika wynikają z tego, że w ewidencji nie ujęto powierzchni piwnicy. Organ zauważył, że Skarżąca nie kwestionowała zasadności opodatkowania odnośnie ww. nieruchomości, ani stawek ani powierzchni przyjętej do opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, aby powyższy stan od 2009 r. uległ zmianie. Odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., będącej własnością Gminy, organ pierwszej instancji również stwierdził, że Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości – jako posiadacz bez tytułu prawnego. Skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc zarzut błędnego ustalenia, że Skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości zabudowanej położonej w B. przy ul. [...]. Decyzją z dnia 19 września 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji zauważył, że zarzuty podniesione przez Skarżącą w odwołaniu dotyczą jedynie sytuacji prawnej nieruchomości położonej przy ul. [...] i wskazał, że organ pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji, że zgodnie z treścią księgi wieczystej ww. nieruchomość stanowi własność Gminy. Skarżąca oraz jej mąż zawarli w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło , nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej, co potwierdza stan ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Organ pierwszej instancji ustalił , że Skarżąca i jej mąż są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały od 1975 r. Skarżąca nie kwestionuje zajmowania przedmiotowej nieruchomości, nie kwestionuje także kierowania decyzji wyłącznie do niej. Dodatkowo SKO wskazało, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz wyjaśnił kwestię, na którą wskazało Kolegium, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia, odnośnie zajmowania części nieruchomości położonej przy ul. [...] - od wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie podatnik nie zgłosił faktu przeznaczenia nieruchomości na cele statutowe K., jak to miało miejsce w 2015 r., zaś w odpowiedz na wezwanie organu z dnia 31 marca 2021 r. Skarżąca wskazała, że nie jest możliwe prowadzenie działalności gospodarczej i stowarzyszenia w nieruchomości, której stan prawny nie jest uregulowany. jest nieuregulowany. Skarżąca nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, w której amieszkuje ją od lat, co daje podstawę do ustalenia, że jest posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego. Nieruchomość stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego i znajduje się w posiadaniu Skarżącej, która nie ma tytułu prawnego do tej nieruchomości, zatem zastosowanie znajduje przepis artykuł 3 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70, dalej jako "u.p.o.l.") W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, ponieważ decyzja w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości – odnośnie nieruchomości położonej przy ul. [...] – została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie i Skarżąca nie może być zobowiązana do zapłaty tego podatku. Skarżąca, powołując się na art. 3 u.p.o.l., wskazała, że obowiązek zapłaty podatku ciąży na właścicielu i wieczystym użytkowniku, a ustalenie, że to Skarżąca powinna go opłacić, jest wybiórcze i niemające podstaw prawnych ani faktycznych. Ponadto Skarżąca podniosła, że SKO nie odniosło się do jej zarzutu wydania rozstrzygnięcia co do podatku od nieruchomości na ul. [...] i [...], co powoduje chaotyczność decyzji i nieprzejrzystość spraw, a także pomieszanie podstaw prawnych i faktycznych. Ponadto zdaniem Skarżącej bez znaczenia jest, kto zamieszkuje nieruchomość, gdyż art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nakłada na organy obowiązek kierowania się danymi z katastru. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości uznania Skarżącej za podatnika podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w B.. Przepis art. 3 ust. 1 u.p.o.l. precyzyjnie określa kryteria uznania podmiotu władającego nieruchomością za podatnika podatku od nieruchomości. Podatnikami są właściciele nieruchomości (lub obiektów budowlanych), użytkownicy wieczyści gruntów i posiadacze samoistni nieruchomości (lub obiektów budowlanych). Jednocześnie przywołane uregulowanie wprowadza zasadniczą odmienność dotyczącą nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. W odniesieniu do takich nieruchomości obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach, jeśli ich posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, natomiast w przypadku posiadania nieruchomości i obiektów budowlanych Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego obowiązek podatkowy spoczywa na posiadaczach, z wyjątkiem wskazanym w art. 3 ust. 2 u.p.o.l. – który dotyczy przedmiotów opodatkowania wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. W sprawie nie jest sporne , że przedmiot opodatkowania nie odpowiada kategorii nieruchomości wyłączonych. Pojęcia "posiadanie" należy poszukiwać na gruncie prawa cywilnego, ponieważ termin ten nie został zdefiniowany w ustawie podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1518/16; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Posiadanie stanowi instytucję prawa rzeczowego, oznaczającą stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza. Przez władztwo to w literaturze oraz orzecznictwie rozumie się możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania; dla istnienia posiadania nie jest bowiem konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (por. wyrok SN z 3 czerwca 1966 r., III CR 108/66, OSPiKA 10/67, poz. 234, oraz tak samo S. Rudnicki: Komentarz do Kodeksu cywilnego. Cz. II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lexis Nexis, Warszawa 2003, s. 499). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest posiadacz nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie jest bez tytułu prawnego. Użyte w tym przepisie sformułowanie "bez tytułu prawnego" oznacza sytuację posiadania faktycznego , nawet gdyby nie było oparte o określony tytuł prawny (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1518/16; wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1716/10; CBOSA). Powyższe rozważania pozwalają na wniosek, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. przewidział trzy pozytywne przesłanki powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie posiadacza, nie będącego posiadaczem samoistnym: 1) posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej z jej właścicielem (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon pierwszy); 2) posiadanie nieruchomości na podstawie innego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon drugi); 3) posiadanie bez tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b). W kontekście prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, w sytuacji faktycznego zajmowania przez Skarżącą spornej nieruchomości po wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego, Skarżąca pozostaje podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l. Organ trafnie wskazał , że zgodnie z treścią księgi wieczystej sporna nieruchomość stanowi własność Gminy B.. Strona skarżąca wraz z mężem zawarła w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło na skutek jego nieprzedłużenia. Nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej. Skarżąca i jej mąż są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały do dnia dzisiejszego. Strona skarżąca nie kwestionuje okoliczności zajmowania przedmiotowej nieruchomości. Skoro Skarżąca nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, a ją zamieszkuje od lat, to zasadnie ustalono, że jest posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego. Kwestia tytułu prawnego do nieruchomości położnej przy ul. [...] jest przedmiotem postępowania sądowego dotyczącego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nieruchomość, zgodnie ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej, stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem Sądu prawidłowo przyjęto podstawę opodatkowania, opierając się na danych wynikających w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonych przez podatniczkę. Organ podatkowy, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, nie dysponuje pełną swobodą w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeśli chodzi o ustalenia dotyczące podstawy opodatkowania, tj. powierzchni gruntów, czy powierzchni użytkowej budynków lub ich części (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l.). W tym zakresie jest bowiem związany danymi z ewidencji gruntów i budynków. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 1990, dalej jako "u.p.g.k."), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z treści tego przepisu wynika, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego, nie mogą przyjąć innej postawy opodatkowania niż wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Wiążący charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika z faktu, iż ewidencja posiada walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. a tym samym, stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Organy podatkowe nie są władne kwestionować lub korygować zapisy ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, zaś podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 818/15; CBOSA). Związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków oznacza w konsekwencji, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Co więcej, nie są także uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie powierzchni gruntu lub jego przeznaczenia. Pogląd taki został już wyrażony w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd podziela takie stanowisko na gruncie niniejszej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1040/10, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 256/24; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 574/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 500/11; CBOSA). Wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy podatkowe, oprócz danych zawartych w ewidencji gruntów, uwzględniły również informacje złożone przez Skarżącą. Sąd stwierdza, iż w odniesieniu do nieruchomości, od których Skarżącej ustalono wysokość podatku od nieruchomości, wartości powierzchni stanowiące podstawę opodatkowania zostały przyjęte w zaskarżonej decyzji w prawidłowej wysokości – przy czym strona skarżąca tych wartości nie kwestionowała. W związku z tym stwierdzić należy, że ustalenie podstawy opodatkowania nastąpiło w sposób znajdujący odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Organ zastosował także prawidłowe stawki podatku, zgodnie z i ustalonymi w powołanej przez organ uchwale Rady Miejskiej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Materiał dowodowy w sprawie umożliwiał jej podjęcie, a znajdujące się w aktach sprawy dane z ewidencji gruntów i budynków uprawniały do ustalenia wskazanej w decyzji organu wysokości podatku od nieruchomości. Wbrew zarzutowi strony nie stanowi naruszenia przepisów orzeczenie w jednej decyzji o podatku od dwóch różnych nieruchomości tego samego podatnika. Stanowisko prawne organu w zakresie ustalenia stanu prawnego i prawnej podstawy orzeczenia zostało precyzyjnie odniesione do poszczególnych nieruchomości. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.