I SA/Gd 1200/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z dnia 19 sierpnia 2016r. J. P., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lipca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 września 2016 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez złożenie odpisu skargi celem doręczenia uczestnikowi postępowania oraz złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Ponadto zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W obu tych zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych i fiskalnych skargi. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. Sąd odrzucił skargę J. P. Pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej oświadczył, że nigdy nie otrzymał korespondencji ani zawiadomienia (awiza) z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. O sprawie dowiedział się z treści postanowienia Sądu z dnia 23 listopada 2016 r., które doręczono mu osobiście w dniu 30 listopada 2016 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że gdyby w dniu ewentualnej wizyty doręczyciela jego biuro byłoby nieczynne, to ewentualne "awizo" byłoby widoczne w drzwiach biura. Ponadto w razie jego nieobecności lub pracowników biura, grzecznościowo korespondencję zwykłą oraz awiza odbiera Spółdzielnia "(...)", której siedziba mieści się pod tym samym adresem i na tym samym piętrze. Tymczasem fakt taki nie miał miejsca. Nadto jeśliby biuro Spółdzielni "(...)" byłoby nieczynne, to działa całodobowo portiernia (stróżówka), która otwiera korespondencję i informuje o tym fakcie najemców. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika skarżącej, adnotacje pracowników poczty zamieszczone na kopercie mijają się z prawdą, ponieważ zostały nakreślone przez jedną i tą samą osobę i zostały sporządzone jedynie pro forma. Ponadto pełnomocnik podniósł, że data drugiego awizowania jest błędna, ponieważ drugie awizo powinno nastąpić 14 października 2016 r., a nie jak wynika z datownika 13 października 2016 r. Według pełnomocnika, również błędna jest data następnej przystawionej pieczęci datownika, gdyż zgodnie z logiką i prawem powinno to nastąpić w dniu 20 października 2016r., a nie 21 października 2016 r. Zdaniem pełnomocnika, WSA "skonsumował" ten błąd i poprawnie zakreślił termin dzień 27 października 2016 r., choć z odcisku pieczęci z dnia 21 października 2016r. wynika, że termin ten powinien przypaść na dzień 28 października 2016 r. W ocenie pełnomocnika, kwestie te są niewyjaśnione do dnia dzisiejszego. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 20 stycznia 2017 r. zwrócono się do operatora pocztowego z reklamacją przesyłki poleconej o nr [...] skierowanej do dor. pod. P. P., adres: Biuro Doradztwa Podatkowego, ul. P. [...], [...]-[...] W., zobowiązując do wskazania dat pierwszego oraz powtórnego awizowania przesyłki oraz podania, gdzie pozostawiono zawiadomienie o możliwości odbioru pisma. W odpowiedzi z dnia 7 lutego 2017 r. Poczta Polska S.A. Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem poinformowała, że na podstawie danych zarejestrowanych w systemie informatycznym ustalono, iż przesyłka nr [...] była awizowana w dniach: 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 31 października 2016 r. Ponadto, jak wynika z oświadczeń listonosza Urzędu Pocztowego W., w związku z tym, że adresat nie posiada skrzynki oddawczej wszystkie zawiadomienia pozostawiane są w drzwiach wejściowych do biura. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też - w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego - odrzuceniu przez Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wystąpił z wnioskiem o jego przywrócenie, natomiast nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Należy przy tym dodać, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat, radca prawny czy - jak w niniejszej sprawie - doradca podatkowy, posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od pełnomocnika i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej podniósł, że sporna przesyłka zawierająca wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia jej braków formalnych nie została skutecznie doręczona w dniu 27 października 2016 r., w trybie o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., co w jego ocenie, świadczy o braku jego winy w niedochowaniu terminu. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca wezwania nie została podjęta przez pełnomocnika skarżącej i jest to okoliczność bezsporna. W tej sytuacji zastosowanie znalazła instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą daleko idące skutki, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja zaprezentowana we wniosku o przywrócenie terminu zmierza do wykazania, że doręczenie zastępcze przeprowadzone zostało w sposób nieprawidłowy. Pełnomocnik podkreślił, że nie otrzymał żadnego zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym. Tego rodzaju oświadczenie zmierza zatem w istocie do podważenia domniemania w oparciu o art. 73 p.p.s.a. W pierwszej kolejności zbadać zatem należy, czy skutecznie wzruszono domniemanie doręczenia stronie przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że samo twierdzenie o braku awiza w skrzynce pocztowej, nie poparte żadną dodatkową argumentacją, czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki na podstawie ogólnikowego twierdzenia strony skarżącej (pełnomocnika) prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić to domniemanie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (tak też NSA w postanowieniu z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, lex nr 992561, jak również w postanowieniu z 14 marca 2012 r., II FSK 180/12, lex nr 1121079). Idąc tym tokiem rozumowania przyjąć należało, że pełnomocnik skarżącej, składając wniosek o przywrócenie terminu, nie wzruszył skutecznie domniemania doręczenia przesyłki zawierającej wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Kolejnym etapem badania wniosku jest więc przeanalizowanie przyczyn uchybienia terminu, a w szczególności zbadanie, czy pełnomocnik w sposób dostateczny wykazał, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. W tej kwestii podzielić należy pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 481/09, lex nr 564212, zgodnie z którym strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Co istotne, w niniejszej sprawie skarżąca działa przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu doradcy podatkowego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zdaniem Sądu, podnoszone przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności nie znajdują potwierdzenia w materiale znajdującym się aktach niniejszej sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że w myśl art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, a taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Wreszcie w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 roku w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.,) dalej rozporządzenie. W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, o czym stanowi § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, www.cbosa.nsa.gov.pl). Analiza akt rozpoznawanej sprawy wskazuje, że powyższy tryb doręczania spornej przesyłki został zachowany. Otóż, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych zostało wysłane na wynikający ze skargi adres pełnomocnika skarżącej, to jest ul. P. [...], [...]-[...] W. Wobec braku możliwości doręczenia spornej przesyłki pełnomocnikowi osobiście, przesyłka listowna, zawierająca wezwania, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana w dniach 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., o czym adresat był poinformowany, poprzez umieszczenie zawiadomień w drzwiach wejściowych do biura. W związku z niepodjęciem przez adresata pisma w placówce pocztowej przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 31 października 2016 r. Zatem doręczenie zostało uznane za dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 27 października 2016 r. Wymaga zaakcentowania, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521). Co istotne, przeprowadzone przez Sąd postępowanie wyjaśniające potwierdziło, iż przesyłka nr [...] skierowana do pełnomocnika skarżącej była awizowana w dniach: 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 31 października 2016 r. Ponadto, jak wynika z oświadczeń listonosza Urzędu Pocztowego W., w związku z tym, że adresat nie posiada skrzynki oddawczej wszystkie zawiadomienia pozostawiane są w drzwiach wejściowych do biura. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, nieodbieranie przez pełnomocnika skarżącej korespondencji jest co najmniej następstwem niedbalstwa, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Fachowy pełnomocnik jest zobowiązany w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Jednocześnie należy powtórzyć, że wszelkie zaniedbania pełnomocnika w postępowaniu dotykają bezpośrednio strony przez niego reprezentowanej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 431/05, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 218/11, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.