I SA/Gd 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt SKO Gd/3891/24 w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę Na podstawie tytułu wykonawczego z 28 marca 2024 r., wystawionego przez Dyrektora Zarządu Dróg i Zieleni w Gdyni, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Lublińcu (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem egzekucyjnym) wszczął wobec K.W. egzekucję administracyjną obowiązku pieniężnego - opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia postoju pojazdu w gdyńskiej strefie płatnego parkowania w dniu 2 stycznia 2022 r. W dniu 5 maja 2024 r. K.W. wniósł zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując, że zajęta przez organ egzekucyjny kwota przekracza kwotę opłaty za parkowanie (3 zł) jak również opłaty dodatkowej (150 zł). Kwota 150 zł została uiszczona przez zobowiązanego wprawdzie po upływie 7 dni od dnia wystawienia zawiadomienia o nałożeniu opłaty dodatkowej, ale istotnym jest, że w tym terminie zobowiązany korespondował z wierzycielem w sprawie anulowania opłaty dodatkowej. Postanowieniem z 20 czerwca 2024 r., wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni (dalej w skrócie zwany Prezydentem lub organem pierwszej instancji), wierzyciel oddalił zarzut zobowiązanego. W następstwie rozpoznania wniesionego przez stronę zażalenia, postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej w skrócie zwane Kolegium lub organem odwoławczym) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając swoje postanowienie Kolegium stwierdziło, że zarzut nieistnienia obowiązku, o jakim mowa w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505) – dalej jako u.p.e.a., uzasadniony jest wówczas, gdy obowiązek nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale doszło do jego wygaśnięcia z powodu wykonania lub innych przyczyn, na przykład przedawnienia, umorzenia obowiązku, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku. W rozpatrywanej sprawie powstał obowiązek wniesienia opłaty za parkowanie, gdyż pojazd znajdował się w strefie płatnego parkowania, przy czym w momencie kontroli postój nie był opłacony. Jednocześnie, jak wskazało Kolegium, przekroczenie czasu opłaconego parkowania skutkuje powstaniem obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, bez względu na czas tego przekroczenia, jak również okoliczności, które spowodowały to przekroczenie. Zatem wskazane przez zobowiązanego okoliczności dotyczące półgodzinnego przekroczenia czasu opłaconego parkowania, dużej ilości zwiedzających i opóźnienia związanego obostrzeniami pandemicznymi nie mogły skutkować anulowaniem opłaty dodatkowej. Kolegium wyjaśniło ponadto, że złożenie wniosku o umorzenie opłaty w żaden sposób nie wpływa na uprawnienie wierzyciela do żądania uiszczenia tej opłaty. Pomimo złożenia wniosku o umorzenie, wierzyciel mógł zatem wystawić tytuł wykonawczy i przekazać go właściwemu organowi egzekucyjnemu. Dopiero ostateczna decyzja o umorzeniu opłaty mogłaby skutkować uznaniem, że obowiązek nie istnieje. Zdaniem Kolegium zobowiązany został również obciążony obowiązkiem pieniężnym we właściwej wysokości, a prowadzenie korespondencji z wierzycielem nie powoduje wstrzymania biegu terminu, w jakim opłata może zostać wniesiona w niższej wysokości. Na postanowienie Kolegium K.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz uchylenia poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w postępowaniach administracyjnych przepisy wymagają posługiwania się oryginałami dokumentów natomiast Kolegium, w piśmie z 10 lutego 2025 r. przekazało w załącznikach skany wnioskowanych dokumentów upomnienia, potwierdzenia odbioru pisma z 23 stycznia 2023 r., wezwania do uzupełnienia braków formalnych i potwierdzenia odbioru wezwania. Wskazane pisma są, zdaniem strony, dowodem wydania postanowienia Kolegium z dnia 22 stycznia 2025 r. z naruszeniem art. 76a k.p.a., na podstawie kopii dokumentów gdzie moc dowodową posiadają wyłącznie uwierzytelnione odpisy. Wskazane dokumenty nie posiadają klauzuli "za zgodność z oryginałem", która powinna być umieszczona albo na każdej stronie dokumentu wraz z podpisem osoby uprawnionej do potwierdzania dokumentów za zgodność z oryginałem, albo na jednej ze stron kopii w brzmieniu: "za zgodność z oryginałem od strony nr... do strony nr. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej powstałej w związku z nieopłaceniem postoju pojazdu w strefie płatnego parkowania w G. Powyższe stanowisko strona opierała na twierdzeniu, że uiściła opłatę podstawową za parkowanie natomiast nie miała możliwości uiszczenia opłaty za dłuższy czas parkowania, z uwagi na przedłużającą się wizytę w A.. Zdaniem strony, brak zamiaru unikania obowiązku uiszczenia opłaty za postój nie uprawniał do nałożenia opłaty dodatkowej. W tym miejscu wskazać należy, że na etapie wnoszenia skargi K.W. podnosił jedynie, że zaskarżone postanowienie Kolegium zostało wydane na podstawie niezgodnej z prawem dokumentacji, stanowiącej nieuwierzytelnione kopie dokumentów. Odnosząc się do kwestii zgłoszonego zarzutu wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego Sąd wskazuje, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Wnosi się je - zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. - do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Z kolei procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Przedstawione w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzonej przeciwko niemu egzekucji administracyjnej, kwestionując istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, powstałej w związku z brakiem uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego). Podkreślenia wymaga jednak, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (vide: wyroki NSA z dnia: 2 grudnia 2021 r., II GSK 2246/21, 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/16; 22 czerwca 2017 r., II GSK 2783/15, 16 stycznia 2014 r., II GSK 1816/12). Tak więc przyjęcie poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do wniosku, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej oraz opłaty dodatkowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Sąd podziela dominujące stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa to przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. (vide: wyroki NSA z dnia: 13 października 2021 r., I GSK 416/21, 16 września 2021 r., II GSK 1012/21, 14 grudnia 2017 r., II GSK 767/16, 4 listopada 2016 r., I OSK 1556/16, 18 listopada 2016 r., I OSK 1978/16, uchwała SN z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 88/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 grudnia 2016 r., II SA/Bd 1013/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 stycznia 2020 r., III SA/Kr 1158/19, CBOSA). To organ egzekucyjny jest więc zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy zastosowaniu regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem, kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony swoich praw przez dłużnika. Dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego niezbędne jest ustalenie istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, oczywiście w sytuacji, gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku. Swoista konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, natomiast ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowień, wydanych w tym postępowaniu. Możliwość obrony swych interesów przez zobowiązanego powstaje więc dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Z ustalonego w rozpatrywanej sprawie stanu faktycznego, niekwestionowanego zresztą przez wnoszącego skargę wynika, że K.W., w dniu 2 stycznia 2022 r., przy ul. [...] w G., która objęta jest strefą płatnego parkowania, parkował swój pojazd. Zobowiązany opłacił parkowanie pojazdu do godziny 12.48, natomiast o godzinie 13.24 pojazd nadal znajdował się na miejscu parkingowym. W związku z brakiem opłaty wystawione zostało zawiadomienie o nałożeniu opłaty dodatkowej w wysokości 200 zł, albo 150 zł w przypadku uiszczenia jej w terminie 7 dni od dnia wystawienia zawiadomienia. Zobowiązany nie wniósł opłaty dodatkowej, a w dniu 23 stycznia 2023 r. wierzyciel wystawił upomnienie na kwotę 216 zł (opłata dodatkowa oraz koszty upomnienia w wysokości 16 zł). Upomnienie doręczono zobowiązanemu w dniu 2 lutego 2023 r. W dniu 13 marca 2023 r. zobowiązany wpłacił na konto wierzyciela kwotę 150 zł tytułem zaległej opłaty dodatkowej natomiast w dniu 28 marca 2023 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy na kwotę 66 zł i zwrócił się do właściwego organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji wobec zobowiązanego. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – dalej w skrócie u.d.p., korzystający z drogi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, którą pobiera się z tytułu zajęcia miejsca parkingowego w celu postoju pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania, w określone dni oraz godziny lub całodobowo (art. 13b ust. 1 u.d.p.). Z kolei art. 13f ust. 1 u.d.p. stanowi, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową, a rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania. Zastosowanie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej przepisach formuły "pobiera się" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania i opłaty dodatkowej, powstaje z chwilą zajścia zdarzeń wskazanych w przepisach cyt. ustawy o drogach publicznych, wynika on wprost z tych przepisów, a więc powstaje z mocy samego prawa. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne oraz wskazane regulacje prawne należy stwierdzić, że po stronie skarżącego powstał obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z nieuiszczeniem opłaty za cały czas postoju samochodu w płatnej strefie parkowania. Sąd stoi na stanowisku, że wprowadzenie stref płatnego parkowania, na co zezwala ustawa o drogach publicznych, oznacza przyjęcie określonych ograniczeń i zasad, związanych z ponoszeniem opłat za parkowanie. Osoba zainteresowana, poprzez fakt korzystania ze strefy płatnego parkowania, ma obowiązek poddać się rygorom w niej obowiązującym. Powyższe oznacza, że parkowanie pojazdu w oznaczonym miejscu wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty, o ile w odniesieniu do określonej osoby nie znajduje zastosowania zwolnienie z tego obowiązku. Jednocześnie w sytuacji przekroczenia opłaconego czasu parkowania i nie uiszczenia stosownej opłaty, powstaje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Obowiązek ten istnieje bez względu na czas tego przekroczenia, jak również jest niezależny od okoliczności, które spowodowały przekroczenie opłaconego czasu postoju i nieuiszczenie należnej opłaty. Zatem bez wpływu na powstanie obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej, jak trafnie zwrócono na to uwagę w zaskarżonej decyzji, pozostawały wskazywane przez stronę okoliczności związane z przedłużeniem pobytu w A. czy obostrzenia związane z ogłoszonym stanem zagrożenia epidemicznego. Bez wpływu na istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej pozostawało również złożenie wniosku o umorzenie opłaty. Skutek w postaci wygaśnięcia obowiązku zapłaty zaistniałby dopiero w sytuacji wydania przez organ decyzji o umorzeniu zobowiązania do uiszczenia opłaty dodatkowej, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Odnosząc się natomiast do formułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 76a k.p.a. Sąd wskazuje, że chybione jest stanowisko strony co do wadliwości wydanego postanowienia z uwagi na oparcie się na pismach stanowiących kserokopię, a nie odpisach dokumentów poświadczonych w sposób wskazany w powołanym przepisie. Twierdząc, że znajdujące się w aktach kserokopie wymienionych dokumentów nie mogą stanowić dowodu w rozumieniu k.p.a. skarżący nie dostrzega, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśniania sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, że mogą to być m.in. dokumenty, zeznania świadków, oględziny czy też opinie biegłych, a więc także dowody wytworzone poza prowadzonym danym postępowaniem administracyjnym, jak i że nie ma obowiązku przeprowadzenia określonego rodzaju dowodu. W tym zakresie obowiązuje w k.p.a. tzw. swobodna ocena dowodów w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w rozumieniu art. 7 k.p.a. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że właściwy w sprawie organ administracji publicznej powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały dostępny materiał dowodowy. Natomiast art. 80 k.p.a. stanowi, że właściwy organ prowadzący postępowanie powinien ustalić, lecz na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie niejednokrotnie wskazywał, że brak w aktach sprawy oryginału lub urzędowo uwierzytelnionego odpisu dokumentu nie oznacza, że taki dokument nie istnieje, zaś brak właściwego uwierzytelnienia dokumentu urzędowego nie pozbawia nieuwierzytelnionej kopii charakteru dowodu w postępowaniu administracyjnym, a jedynie wpływa na jego moc dowodową. O ile bowiem kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, to brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że dokument taki musi być oceniony w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2021 r. II GSK 744/20). Stanowisko to Sąd w obecnym składzie aprobuje. Z omówionych względów to, że kopie wskazywanych dokumentów nie mają mocy dokumentu urzędowego i zostały w taki, a nie inny sposób uwierzytelnione, nie pozbawia ich mocy dowodowej. Wypada również zaznaczyć, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, może okazać się skuteczny wyłącznie w przypadku wykazania, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie, skarżący wskazując na wadliwość dokumentów nie potwierdzonych za zgodność z oryginałem nie podważa jednocześnie ich autentyczności i nie podnosi, że znajdujące się w aktach sprawy kopie dokumentów nie są zgodne treścią z oryginałem, bądź że oryginały tych dokumentów nie istnieją. Podnoszony przez stronę zarzut wadliwości zgromadzonego materiału dowodowego, stanowiącego podstawę wydania postanowienia Kolegium, Sąd uznaje zatem za niemający znaczenia dla legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.