I SA/Gd 1714/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1714/21 w sprawie ze skargi P. C. i T. G. – wspólników A. P. C. i T. G. s.c. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do kwietnia 2021 r. postanawia: 1. uchylić pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1714/21, 2. zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. P. C. i T. G. – wspólnicy A. P. C. i T. G. s.c. (dalej jako "Skarżący"), reprezentowani przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ" lub "ZUS") z dnia [...] 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję ZUS z dnia [...] 2021 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do kwietnia 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie. Nadto w pkt 2 postanowienia Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Organ, reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA, zaskarżając w całości pkt 2 ww. postanowienia i zarzucając naruszenie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1923 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie polegające na zasądzeniu od organu rentowego jako niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę w postaci opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa radcy prawnemu M. H. w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania przed WSA była skarga na decyzję organu rentowego w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, które to jest wolne od obowiązku uiszczania opłat skarbowych. W związku z powyższym organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że ogranicza koszty postępowania należne stronie do kwoty 480 zł oraz zasądzenie od Skarżących na rzecz organu kosztów postępowania w postępowaniu zażaleniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Stosownie do art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Według wskazanego przepisu, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą nią być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 r., sygn. II UZ 58/99, OSNP 2000, Nr 15, poz. 602). W ocenie Sądu, taki charakter ma zażalenie wniesione na postanowienie zawarte w pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1714/21. W niniejszej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości, że w pkt 2 postanowienia z dnia [...] 2022 r. Sąd zasądził od organu solidarnie na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania w wysokości 497 zł, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego przez Skarżących w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz koszty opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W związku z powyższym za zasadne należy uznać zarzuty podniesione przez pełnomocnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zażaleniu, w zakresie niewłaściwego określenia wysokości zasądzonych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając co do zasady wniosek Skarżących o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, Sąd nie znalazł jednak podstaw do uwzględnienia w kwocie tych kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o opłacie skarbowej nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawie z ubezpieczenia społecznego. Jak słusznie podkreślono w zażaleniu, niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W konsekwencji przyjąć należy, że koszty uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które z mocy ustawy nie podlega tej opłacie, nie stanowią niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a. i nie ma podstaw do zasądzenia równowartości tej opłaty od organu, który wydał zaskarżony akt. Wobec ponownego rozpoznania wniosku o zwrot kosztów postępowania Sąd korzystając z uprawnienia autokontrolnego, o którym mowa w art. 195 § 2 p.p.s.a., uchylił pkt 2 postanowienia z dnia [...] 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1714/21 i na podstawie art. 200 zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnął o kosztach poprzez zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych solidarnie na rzecz Skarżących prawidłowej kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na ustaloną kwotę składa się wynagrodzenie radcy prawnego we wspomnianej kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Sąd w pkt 3 oddalił wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego z uwagi na brak podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy przepis szczególny stanowi inaczej. Okoliczności, które zachodzą w niniejszej sprawie ustawodawca do takich wyjątków nie zaliczył. Jak wynika z art. 209 p.p.s.a., w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę oraz orzeczenie, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ustawy, sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nadto przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527). Powyższe oznacza, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 395/12; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Przedstawione stanowisko jest już ugruntowane w orzecznictwie (por. także uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 313/18; z dnia 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FZ 115/18; z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II GZ 950/17; z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, z dnia 14 lutego 2004 r., sygn. akt FZ 266/04; CBOSA). Dodatkowym argumentem, przemawiającym za brakiem możliwości zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, jest przepis art. 179a p.p.s.a. Norma ta przewidziała bowiem możliwość orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny o zwrocie kosztów postępowania w ramach postępowania autokontrolnego wywołanego skargą kasacyjną. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Tego rodzaju uprawnienie nie zostało jednak przewidziane w ramach autokontrolnych uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych wskazanych w art. 195 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 127/18; wyrok WSA z dnia 25 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1316/17; CBOSA). Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 195 § 2, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych orzekł jak w sentencji postanowienia.