I SA/Gd 194/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-04-06
Skład orzekający: Irena Wesołowska, Małgorzata Gorzeń, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota wypłacona pracownikowi w ramach Programu Dobrowolnych Odejść (PDO) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też jest zwolniona z opodatkowania jako odszkodowanie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Świadczenie wypłacone pracownikowi w ramach Programu Dobrowolnych Odejść, które wynika z dobrowolnego porozumienia stron i nie ma charakteru odszkodowawczego za szkodę, stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu. Zwolnienie podatkowe na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 updof dotyczy wyłącznie odszkodowań lub zadośćuczynień, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów prawa lub postanowień układów zbiorowych pracy, innych porozumień, regulaminów lub statutów, i które mają charakter kompensacyjny za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy.Stan faktyczny
Podatnicy złożyli korektę zeznania PIT-37 za 2014 rok, wnioskując o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadpłata miała wynikać z błędnego uwzględnienia w przychodach kwoty odszkodowania otrzymanego od pracodawcy w ramach Programu Dobrowolnych Odejść (PDO). Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że wypłacona rekompensata nie spełnia warunków zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 updof. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów updof i Ordynacji podatkowej, twierdząc, że świadczenie miało charakter odszkodowawczy i wynikało z regulaminu opartego na zakładowym układzie zbiorowym pracy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 4 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 4 grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 18 września 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 zł.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2015 r. złożonym w związku z korektą zeznania podatkowego PIT-37 za 2014 rok, Państwo K. i M. S. wystąpili o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. W pierwotnie złożonym zeznaniu PIT-37 podatnicy wykazali różnicę pomiędzy sumą zaliczek pobranych przez płatnika a podatkiem należnym (nadpłata) w wysokości 601,00 zł, natomiast w korekcie zeznania w pozycji tej została wykazana wartość 12.067,00 zł.
W uzasadnieniu przyczyn złożenia korekty zeznania podatkowego wskazano, że nadpłata powstała w związku z błędnym uwzględnieniem w przychodach podlegających opodatkowaniu kwoty odszkodowania otrzymanej przez podatnika od pracodawcy A Sp. z o.o. w ramach przeprowadzonego Programu Dobrowolnych Odejść (PDO). Jako podstawę prawną wniosku podatnik wskazał art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 roku, poz. 361 ze zm.), zwanej dalej u.p.d.f.
Do przedmiotowego wniosku podatnicy załączyli zaświadczenie wystawione przez A sp. z o.o. z którego wynika, że Pan M. S. przystąpił do Programu Dobrowolnych Odejść (przyjętego Uchwałą nr [...] Zarządu Spółki z dnia 30.12.2013r.). Z dniem 30 czerwca 2014r. został rozwiązany stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Zgodnie z Regulaminem w sprawie określenia zasad Programu Dobrowolnych Odejść pracowników zatrudnionych w A sp. z o.o. - strumień II Panu M. S. zostały wypłacone rekompensata w wysokości 63.700,00 zł oraz odprawa związana z rozwiązaniem umowy o pracę w wysokości 25.000,00 zł.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że otrzymane przez podatnika świadczenie wynikające z Programu Dobrowolnych Odejść w A Sp. z o.o. nie spełnia warunków określonych przepisami art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. uprawniających do zwolnienia z opodatkowania. W konsekwencji Naczelnik US decyzją z dnia 18 września 2015r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014.
Korzystając z przysługującego prawa podatnicy wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucili błędne przyjęcie, iż przyczyną rozwiązania umowy o pracę była samodzielna decyzja podatnika oraz że wypłacona rekompensata nie posiadała cech odszkodowawczych.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 4 grudnia 2015r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika US.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., zwolnieniem określonym w tym przepisie objęte są tylko te odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. lit. a-g tego artykułu. Ponadto, z brzmienia tego przepisu wywieść można, że ze zwolnienia korzystają wskazane w nim rodzaje świadczeń, tj. odszkodowania lub zadośćuczynienia, a zatem warunkiem uprawniającym do zwolnienia jest odszkodowawczy charakter tych świadczeń.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Regulamin w sprawie określenia zasad Programu Dobrowolnych Odejść pracowników zatrudnionych w A sp. z o.o. został utworzony jednostronnie, co oznacza, że nie był on oparty na ustawie o porozumieniach zbiorowych. Ponadto świadczenie to nie ma charakteru odszkodowania. Podatnik przystąpił bowiem do Programu Dobrowolnych Odejść w swoim zakładzie pracy z własnej woli. Sporna rekompensata zbliżona jest raczej do odprawy, która ma na celu zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które nie posiadają cechy szkody. Chodzi tu zazwyczaj o zgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy. Wypłacone świadczenie ma w takim wypadku na celu dodatkowe usatysfakcjonowanie pracownika w związku z rozwiązaniem umowy o pracę. Z uwagi na dobrowolność tego świadczenia - wniosek o przystąpienie do programu składał pracownik, a zgodę wyrażał pracodawca - nie można mówić o szkodzie takiego pracownika, a w efekcie o potraktowaniu świadczenia jako odszkodowania lub zadośćuczynienia. Ponadto trudno byłoby uznać za realizację konstytucyjnej zasady równości sytuacje, w których świadczenie niższej wartości (odprawa) jest opodatkowane, zaś świadczenie dużo wyższej wartości (rekompensata) nie wiąże się z obowiązkiem uiszczenia podatku.
Podsumowując organ stwierdził, że sporne świadczenie wypłacone na podstawie regulaminu nieznajdującego oparcia w ustawie o porozumieniach zbiorowych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron w ramach Programu Dobrowolnych Odejść, stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 12 ust. 1 u.p.d.f., gdyż podstawą jego wypłaty był stosunek pracy uprzednio łączący stronę z pracodawcą.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie: art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.f. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dochód uzyskany przez podatnika z tytułu rekompensaty za dobrowolne odejście z pracy nie podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych; art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej O.p., poprzez niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkujące błędnym uznaniem, że zasady ustalenia wypłaconych skarżącym świadczeń nie wynikały z postanowień układów zbiorowych pracy czy innych opartych na ustawie porozumień, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 kodeksu pracy, pomimo iż z materiału dowodowego wynika, że regulacja zasad wypłacenia określonych wyżej świadczeń wynikała z Regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały zarządu Spółki, który to regulamin znajdował podstawę prawną w obowiązującym w zakładzie pracy zakładowym układzie zbiorowym pracy i w istocie był realizacją i rozwinięciem tego układu; art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków celem dokładnego wyjaśnienia sprawy skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego i błędnym stwierdzeniem, że świadczenia wypłacone stronie skarżącej nie zawierały w sobie elementu odszkodowawczego i nie wynikały wprost z wydanych na podstawie ustaw i porozumień zbiorowych regulaminów.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że rozwiązanie stosunku pracy nie miało charakteru dobrowolnego, przeciwnie, miało charakter przymusu pośredniego. Inicjatorem rozwiązania stosunku pracy był pracodawca uchwalając Regulamin w sprawie określenia zasad Programu Dobrowolnych Odejść pracowniczych. Skarżący opisał okoliczności towarzyszące uchwaleniu tego programu i podkreślił świadomość pracowników co do planów pracodawcy związanych z redukcją zatrudnienia. Nie można uznać złożenia przez skarżącego wniosku o objęcie programem zwolnień za dobrowolne oświadczenie woli w przypadku, gdy rozwiązanie stosunku pracy wydawało się być i tak nieuchronne. Poza tym, cecha dobrowolności nie może dyskredytować odszkodowawczego charakteru otrzymanych świadczeń z uwagi na specyficzny charakter źródeł prawa pracy, jako podstawy do otrzymania odszkodowania lub zadośćuczynienia ze względu na ich konsensualny charakter. Na gruncie prawa pracy można wyróżnić przypadki, w których mianem odszkodowania obejmowane są rekompensaty za ujemne następstwa zdarzeń, nawet jeśli zdarzenia te nie są ani bezprawne ani sprzeczne z wolą poszkodowanego (np. odszkodowanie za powstrzymanie się przez pracownika od działalności konkurencyjnej, art. 1011-1014 kodeksu pracy). Skarżący wskazał także na analogię do instytucji kary umownej z art. 483-484 kodeksu cywilnego.
Skarżący powołali się także na interpretację nr [...], dotyczącą wypłat z tytułu odejścia z pracy u tego samego pracodawcy u którego pracował skarżący i na podstawie tego samego regulaminu, w której Minister Finansów potwierdził, że rekompensata wypłacona pracownicy jest zwolniona od podatku dochodowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Przedmiotem sporu jest natomiast prawnopodatkowa ocena, czy kwota wypłaconego podatnikowi przez pracodawcę świadczenia w ramach Programu Dobrowolnych Odejść (PDO) jest zwolniona od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.
Zgodnie z powołanym przepisem w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 sierpnia 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1478) i obowiązującym od 4 października 2014r. - wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Nowe brzmienie przepisu - zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 29 października 2014r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw - ma zastosowanie do dochodów uzyskanych od dnia 1 stycznia 2014r.
Według natomiast art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2014r., poz. 1502) ilekroć w Kodeksie pracy jest mowa o prawie pracy, rozumie się przez to przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy innych ustaw i aktów wykonawczych, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, a także postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.
Mając na uwadze ww. regulacje i stanowisko skarżących, należy następnie wyjaśnić, jakie cechy istotne charakteryzuje odszkodowanie, w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 u.o.p.d.f., bowiem ustawodawca podatkowy ani w u.o.p.d.f., ani w innych regulacjach podatkowych, nie zdefiniował terminu "odszkodowanie". Termin ten funkcjonuje w dorobku prawnym systemu prawa prywatnego, w szczególności prawa cywilnego i prawa pracy. W doktrynie i orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego przyjmuje się, że na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie może wynikać z tytułu odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c i następne) lub też z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c. i następne). Przepisy art. 361 i art. 363 k.c. określają istotę szkody, zasady i sposoby jej naprawienia. Szkoda obejmuje rzeczywiście poniesioną stratę (damnum emergens) oraz utracone korzyści (lucrum cessans). Pełne przenoszenie tych regulacji wprost na grunt prawa pracy nie znajduje jednak uzasadnienia, bowiem, np. w Kodeksie pracy, m.in. w art. 45 § 1 i art. 56 § 1, ustawodawca posłużył się terminem odszkodowanie należne z tytułu rozwiązania umowy o pracę, ale określił je jako świadczenie majątkowe w zryczałtowanej wysokości, stanowiące odpłatę za naruszenie prawa przez jedną ze stron stosunku pracy. Przysługuje ono niezależnie od tego, czy szkoda w ogóle powstała. Jej wysokość ustalana jest poprzez odniesienie do wysokości wynagrodzenia, np. za okres wypowiedzenia. Tak określone odszkodowanie spełnia zarówno funkcje odszkodowawczą, jak i represyjną (vide: uchwała SN z dnia 13.12.1990 r., sygn. akt III CZP 22/90, OSNCP 1991/5-6/64; wyrok SN z dnia 22.01.2004 r., sygn. akt I PK 252/03, Lex nr 1646086). Niekiedy wyrażane są także poglądy, że odszkodowanie w prawie pracy spełnia funkcję socjalną (vide: Ł. Pisarczyk, Odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę, PiZS Nr 8/2002, s. 18).
Charakterem odszkodowań z tytułu rozwiązania umowy o pracę zajmował się także Trybunał Konstytucyjny, który wyraził pogląd, że odszkodowanie takie nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie, a w pewnych tylko sytuacjach pełni funkcję odszkodowania lub zadośćuczynienia (vide: wyrok TK z dnia 27.11.2007 r., sygn. akt SK18/05, OTK-A 2007/10/128).
Co do rozwiązania umów o pracę, odszkodowanie na gruncie prawa - Rozdziału II Działu 6 i 6a K.p. należne jest za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia i maksymalna jego wysokość określona jest za okres nie dłuższy niż okres wypowiedzenia. W art. 58 K.p., w brzmieniu obowiązującym w 2014 r., przewidziano, że odszkodowanie, o którym mowa jest w art. 56, tj. za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia; jeżeli rozwiązano umowę o pracę, zawartą na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące. Obecne brzmienie tego przepisu nieco różni się od przywołanego, jednak jego znaczenie jest analogiczne: odszkodowanie należne jest za okres nie dłuższy niż okres wypowiedzenia, z reguły za okres 1, 2 lub 3 miesięcy.
Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą pełni wyłącznie zryczałtowane odszkodowanie przysługujące pracownikowi na podstawie art. 58 K.p. Taka regulacja znajduje bowiem racjonalne uzasadnienie w twierdzeniu, że gdyby nie rozwiązano stosunku pracy niezgodnie z prawem, to uległby on rozwiązaniu na skutek wypowiedzenia, wynoszącego z reguły 1, 2 lub 3 miesiące. W tej argumentacji tkwi także założenie, że skoro stosunek pracy nie trwa wiecznie, to wypowiedzenie jest normalnym sposobem jego rozwiązania dla obu stron tego stosunku, a przewidziany ustawowo okres wypowiedzenia jest wystarczający dla umożliwienia uzyskania przez pracownika innego zatrudnienia, a dla pracodawcy przeorganizowania zatrudnienia (vide: prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.07.2013 r., sygn. akt III SA/Wa 567/13).
Reasumując, przewidziane w art. 21 ust.1 pkt 3 u.o.p.d.f. zwolnienie dotyczy tylko takiego odszkodowania, które na gruncie Kodeksu pracy ma charakter odszkodowawczy (kompensacyjny) za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy, z wyjątkiem świadczeń majątkowych z zakresu prawa pracy określanych w pkt a-e.
Charakter wypłaconej skarżącemu rekompensaty powyższych kryteriów nie spełnia. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego przyjąć należy, że skarżący przystąpił do Programu Dobrowolnych Odejść pracowników z własnej woli i z własnej inicjatywy. Nie zmienia tego fakt, że decyzję tę skarżący podjął będąc świadomym planowanej przez pracodawcę redukcji zatrudnienia. Należy zauważyć, że zgodnie z regulaminem w sprawie określenia zasad Programu Dobrowolnych Odejść pracowników zatrudnionych w A sp. z o.o., pracodawca mógł wniosku pracownika o objęcie go tym programem nie uwzględnić. Niemniej jednak w sprawie tej wniosek skarżącego został przez pracodawcę uwzględniony, a umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Słusznie więc organ stwierdził, że wypłacona skarżącemu rekompensata nie ma charakteru odszkodowawczego z uwagi na dobrowolność rozwiązania stosunku pracy. Jej istota zbliżona jest raczej do odprawy, która ma na celu zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które nie posiadają cech szkody. Chodzi tu zazwyczaj o zgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy. Wypłacone świadczenie ma w takim przypadku na celu dodatkowe usatysfakcjonowanie pracownika w związku z rozwiązaniem umowy o pracę. Odprawy otrzymywane przez pracowników jako ekwiwalent za zgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy objęte są wyłączeniem ze zwolnienia od opodatkowania (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. a-c u.p.d.f.).
Przypomnieć należy, że zasadą jest opodatkowanie przychodów ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1 u.p.d.f.), a wszelkie przepisy dotyczące ulg i zwolnień podatkowych, jako odstępstwo od zasady powszechnego podatkowania, należy interpretować w sposób ścisły, przede wszystkim przy pomocy reguł wykładni językowej. Ten rodzaj wykładni pozwala bowiem na zrozumienie interpretowanej normy w taki sposób, aby ustalona w niej ulga podatkowa miała zastosowanie wyłącznie w sytuacjach w niej przewidzianych. Zwolnieniem podatkowym objęto tylko te otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych lub z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy. Nie ma więc znaczenia nazwa, jaką strony nadadzą danemu świadczeniu, ale jego rzeczywisty charakter prawny.
Należy też zauważyć, że specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych strat (damnum emergens) i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku (lucrum cessans). To pierwsze służy przywróceniu stanu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody. Chodzi zatem o majątek obejmujący dochód z reguły opodatkowany. Aby szkoda została wyrównana, do rąk poszkodowanego trafić powinna równowartość uszczerbku w majątku. Opodatkowanie odszkodowania uniemożliwiłoby osiągnięcie wspomnianego celu. W praktyce oznaczałoby też kolejne opodatkowanie tego samego dochodu. Przedstawiona wyżej ratio legis nie zachodzi w odniesieniu do odszkodowań z tytułu utraconego zysku (lucrum cessans). Gdyby podatnik osiągnął spodziewany zysk, zysk ten podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Odszkodowanie z tytułu utraconego zysku powinno być więc opodatkowane. W przeciwnym razie podatnik, który korzyść utracił, znalazłby się w sytuacji korzystniejszej, niż podatnik, który korzyść osiągnął (por. wyrok NSA z 12 maja 2000 r., III SA 1016/99). Otrzymana przez skarżącego rekompensata stanowiła dziesięciokrotność jego średniego wynagrodzenia. Gdyby skarżący nie skorzystał z Programu Dobrowolnych Odejść i kontynuował zatrudnienie, otrzymałby wynagrodzenie, które podlegałoby opodatkowaniu. Brak jest racjonalnych podstaw do zwolnienia od opodatkowania tej samej kwoty tylko dlatego, że została ona przyznana skarżącemu w zamian za rezygnację przez niego z kontynuowania zatrudnienia.
Rozważania dotyczące tego, czy uregulowania Regulaminu czy też zawartego porozumienia są zaliczane do źródeł prawa w rozumieniu art. 9 § 1 K.p., o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., pozostają bez wpływu na prawnopodatkową ocenę otrzymanego przez skarżącego świadczenia - albowiem nie jest spełniona jedna z dwóch przesłanek warunkujących zwolnienie podatkowe, tj. otrzymane świadczenie nie ma charakteru odszkodowania.
W tej sytuacji, przyznane skarżącemu świadczenie pieniężne, wypłacone na podstawie porozumienia z pracodawcą w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron w ramach PDO, stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 u.p.d.f., gdyż podstawą jego wypłaty był stosunek pracy łączący skarżącego z pracodawcą. Prawidłowo zatem organ odwoławczy odmówił stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.).
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło