I SA/Gd 26/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. S.-C. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić radcy prawnemu A. S.-C. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego A. S.-C. Pełnomocnik w dniu 9 maja 2018 r. złożyła pismo procesowe, w którym przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oraz zawarła wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Stawiła się także na rozprawach w dniach 16 maja oraz 12 czerwca 2018 r. Na ostatniej rozprawie złożyła do akt załącznik do protokołu, zawierający wystąpienie w sprawie oraz poparła skargę wniesioną przez skarżącą, wnioski w niej zawarte oraz swoje stanowisko wyrażone w pismach procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 r. oddalił skargę. Na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715, dalej jako: rozporządzenie). Zgodnie z § 3 rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W tym miejscu należy wskazać, że przepis § 3 rozporządzenia statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem koniecznym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Tym samym aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Sformułowanie § 3 rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienie SN z 22 października 2015 r., II UZ 28/15, LEX nr 1827133, postanowienia NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., II OZ 759/14; z dnia 25 marca 2014 r., I FZ 40/14; z dnia 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09, z dnia 25 marca 2009 r., II FZ 90/09, z dnia 28 sierpnia 2008 r., I OZ 615/08, z dnia 18 czerwca 2008 r., I OZ 390/08, wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oświadczenie powyższe jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09, LEX 582846, postanowienie WSA w Warszawie z 15 grudnia 2008 r., II SA/Wa 613/08, LEX nr 964295). Zaaprobować należy pogląd wyrażony w postanowieniu WSA w Gliwicach z 28 lipca 2016 r., IV SA/Gl 1062/15 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nietrafne jest niekiedy prezentowane rozumowanie, iż samo sformułowanie wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" jest już jednoznaczne ze złożeniem stosownego oświadczenia, skoro w samym wniosku użyto sformułowania "nieopłaconej". Taka treść wniosku odpowiada bowiem jedynie ustawowej nomenklaturze w tym przedmiocie, na gruncie zaś komentowanego § 3 rozporządzenia nie powinno budzić wątpliwości, że konieczne jest wyraźne oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, a oświadczenie to zawarte ma być właśnie we wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". W przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia 9 maja 2018 r. wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, a pomoc ta faktycznie została skarżącej udzielona, jednakże nie złożyła oświadczenia, iż koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części (k. 92). Wyznaczona pełnomocnik na żadnej z rozpraw nie ponawiała swojego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za prowadzenie sprawy w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji, który zawierałby takie oświadczenie, co wynika z treści protokołów rozpraw (k. 108, 119-120). Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.