I SA/Gd 406/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do września 2015 r. oraz zabezpieczenia zobowiązania na majątku spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPPr i dołączonym do skargi, skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku dołączono wyciągi z rachunku bankowego spółki za okres od 1 marca 2017 r. do 30 marca 2018 r., którego saldo końcowe wynosiło 523,98 zł. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 200.000 zł, wartość jej środków trwałych to 4.955,85 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości 81.580,25 zł, na dzień 31 grudnia 2016 r. spółka posiadała zobowiązania w wysokości 11.253.370,02 zł, na koniec marca 2018 r. dysponowała środkami pieniężnymi na rachunku bankowym i w kasie w łącznej kwocie 1.176,35 zł. Spółka wyjaśniła, że nie może swobodnie dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, który jest jej jedynym kontem, gdyż został on zajęty. Nie ma także możliwości zbycia posiadanego samochodu (środka trwałego), z uwagi na krótki termin do wniesienia skargi, wskazując przy tym, iż samochód jest niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej, z której zysk może zostać przeznaczony na zaspokojenie przyszłych zobowiązań podatkowych. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2018 r. pełnomocnik spółki nadesłał: odpis zeznania podatkowego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. CIT-8 wraz z informacją CIT-8/O; odpis sprawozdania finansowego za rok 2017; rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2018 r.; zestawienie obrotów i sald za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2018 r.; odpisy JPK VAT za miesiące od lutego 2018 r.; wykaz środków trwałych na dzień 30 kwietnia 2018 r.; raporty kasowe za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2018 r.; stan zaległości oraz zobowiązań spółki na dzień 30 kwietnia 2018 r.; dodatkowe oświadczenie z dnia 18 maja 2018 r. w przedmiocie posiadanych rachunków bankowych, rodzaju, wysokości oraz sposobu regulowania stałych przez spółkę wydatków związanych z bieżącą działalnością. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Sytuacja finansowa spółki ustalona na podstawie przedłożonych oświadczeń i dokumentów nie uzasadnia przyznania spółce prawa pomocy. Rozpoznając przedmiotowe żądanie należy mieć na uwadze rozmiar kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, od których zwolnienia ubiega się skarżąca spółka, a które kształtuje: 1/ wpis od skargi, który – zgodnie z (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie) – wynosi 500 zł; 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 250 zł (§ 3 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Za odmową przyznania spółce prawa pomocy przemawia fakt, iż na dzień sporządzenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. 11 kwietnia 2018 r. dysponowała ona środkami pieniężnymi w kwocie przewyższającej wysokość wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych, które mogą powstać w przyszłości, które – w ocenie referendarza sądowego – mogła i powinna była zabezpieczyć na ten cel. Z przedstawionego zestawienia obrotów i sald oraz raportów kasowych wynika, iż w dniu 3 kwietnia 2018 r. spółka otrzymała tytułem częściowego zwrotu pożyczki (udzielonej pracownikowi w łącznej kwocie 80.000 zł) kwotę 60.000 zł – na ten dzień spółka dysponowała gotówką w kasie w łącznej kwocie 60.228,33 zł. Po uwzględnieniu wydatków dokonanych przez spółkę w dniach 3 i 11 kwietnia 2018 r. w łącznej kwocie 53.150 zł do jej dyspozycji pozostawała kwota 7.078,33 zł. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w dniu 3 kwietnia 2018 r. z ww. kwoty spółka przeznaczyła środki w wysokości 53.000 zł na zakup samochodu ciężarowego marki [...], którego cena brutto zakupu, co wynika z nadesłanej listy środków trwałych, wyniosła 78.144,21 zł, zaś w dniu 30 marca 2018 r. spółka uiściła kwotę 25.000 zł tytułem zaliczki na ten cel. Nie można przy tym pominąć, iż wobec pracownika, który jednocześnie jest jej udziałowcem i posiada 3.680 udziałów o wartości 184.000 zł, spółka nadal posiada należności w kwocie 20.000 zł z tytułu udzielonej mu pożyczki. Zdaniem referendarza sądowego spółka ma możliwość wyegzekwowania choćby części pozostałej pracownikowi do spłaty pożyczki, z której to spłaty spółka miałaby środki na uiszczenia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Referendarz sądowy zauważa także, iż na koniec kwietnia 2018 r. spółka nadal dysponowała środkami, z których mogła ponieść wpis sądowy od wniesionej skargi. Spółka bowiem posiadała kwotę 1.310,71 zł. Co więcej, jak wynika z dodatkowego oświadczenia, spółka z osiąganych przychodów, które w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia 2018 r. wyniosły łącznie 28.759,04 zł, nie ponosi wydatków na regulowanie swoich zobowiązań z dotychczas zawartych umów, nie uiszcza należnych zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń oraz składek do ZUS, gdyż uiszczane są one ze środków prywatnych pracownika spółki. Jednocześnie spółka do swoich stałych kosztów działalności zaliczyła opłaty za czynsze, media, telefony, na zakup paliwa i materiałów, na ubezpieczenia, wynagrodzenia i składki do ZUS, które wynoszą 7.710 zł miesięcznie. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale – jak wskazano powyżej – musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. W ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, iż brak jest podstaw, aby przyjąć, że spółka nie posiada, czy też nie jest w stanie zabezpieczyć środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Końcowo, referendarz sądowy wyjaśnia, iż podjętej oceny nie zmienia stan zobowiązań spółki wobec kontrahentów. Brak jest informacji, że kontrahenci wystąpili na drogę sądową celem przymuszenia spółki do uiszczenia przez nią zaległości z tytułu dostaw. Wskazać przy tym należy, że zobowiązania cywilnoprawne spółki nie korzystają z pierwszeństwa względem kosztów sądowych powstałych w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.