I SA/Gd 414/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 kwietnia 2025 r., nr 0115-KDIT1.4011.88.2025.2.MN w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 30 stycznia 2025 r. M.S. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia 24 marca 2025 r. Wnioskodawca wskazał, że jest obywatelem polskim i rezydentem podatkowym w Polsce. Wnioskodawca jest jedynym wspólnikiem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: "Spółka"), która w sierpniu 2023 r. zawarła z amerykańską spółką, zarejestrowaną zgodnie z prawem stanu Delaware, działającąw formie prawnej korporacji (ang. "Corporation" skrót "Inc.") - dalej Spółka USA, umowę o współpracy (ze skutkiem od 1 lipca 2023 r.) na dostarczanie usług informatycznych ("software design consulting"). Z zawartej umowy wynika, że Spółka w zamian za świadczenie usług opisanych w umowie otrzymywać ma wynagrodzenie w wysokości ustalonej między stronami. Dodatkowo Wnioskodawcy (jako jedynemu wspólnikowi Spółki, niezwiązanemu węzłem obligacyjnym ze Spółką USA) przyznane zostało prawo opcji na objęcie (nabycie) udziałów Spółki USA po z góry określonej cenie. Opcje na udziały zostały przyznane Wnioskodawcy na podstawie stworzonego przez Spółkę USA programu motywacyjnego pod nazwą "[...]" (dalej: "Plan" lub "Program"). Plan został przyjęty przez Spółkę USA w celu zapewnienia jej pracownikom, dyrektorom oraz konsultantom możliwości nabycia udziału w Spółce poprzez posiadanie udziałów zwykłych Spółki, co ma wpłynąć na ściślejsze związanie ww. osób ze Spółką USA oraz zwiększenie ich motywacji i efektywności w świadczeniu pracy/usług na rzecz Spółki USA. Jednym z elementów Planu jest nieodpłatne przyznawanie jego uczestnikom opcji (dalej: Opcje) dających prawo do objęcia udziałów w Spółce USA (dalej: "Udziały") na zasadach określonych w Planie, po cenie ustalonej na moment otrzymania Opcji (ang. Exercise Price, dalej: Cena Wykonania). Każdy uczestnik Programu, który posiada opcje i zdecyduje się (po spełnieniu dodatkowych warunków) je zrealizować, a tym samym objąć (nabyć) udziały Spółki USA, może to zrobić płacąc Cenę Wykonania. W związku z tym, że celem Programu jest m.in. wzrost wartości Spółki USA Cena Wykonania jest z założenia niższa niż wartość rynkowa Udziałów na moment ich objęcia. Opcje nie są zbywalne, tj. Wnioskodawca nie ma możliwości zbycia Opcji na rzecz podmiotu trzeciego (z zastrzeżeniem regulacji dotyczących wykonania Opcji). Ich posiadanie jest nierozerwalnie związane z uczestnictwem w Planie. Opcje nie są związane z prawem do dywidend, prawami głosu w organach stanowiących, ani innymi prawami korporacyjnymi wobec Spółki. 1/2 przypisanych Wnioskodawcy opcji na Udziały "uwolniła się" (options vesting) w październiku 2023 r., a w marcu 2024 roku Wnioskodawca zrealizował te opcje (options exercising) płacąc Cenę Wykonania, stając się tym samym właścicielem części udziałów Spółki USA. Zgodnie z otrzymanym Certyfikatem potwierdzającym prawo własności udziałów (dalej jako: "Certyfikat") możliwość rozporządzenia przez Wnioskodawcę udziałami jest ograniczona poprzez zagwarantowanie Spółce USA pewnych praw pierwszeństwa nabycia przedmiotowych udziałów w przypadku zamiaru ich sprzedaży, a ponadto prawa wykupu w przypadku zakończenia świadczenia przez Spółkę usług na jej rzecz. Ponadto z Certyfikatu wynika, że Udziały nie zostały zarejestrowane zgodnie z amerykańską ustawą o papierach wartościowych z 1933 r. wraz z jej poprawkami, ani przepisami stanowymi, i - co do zasady - nie mogą być zbywane (ani obciążane) bez tej rejestracji. Ponadto, zgodnie z warunkami opcji określonymi w Planie, Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do wypłaty dywidendy, ani też prawo głosu w związku z posiadanymi udziałami. Ponadto Wnioskodawca otrzymał zestaw dodatkowych informacji (Q&A Summary), z których wynika, że do czasu IPO (czyli do czasu, w którym Spółka USA nie stanie się spółką publiczną, czyli w praktyce dopóki nie wejdzie na giełdę) Wnioskodawca - co do zasady - nie może sprzedać tych udziałów, gdyż nie ma rynku na te Udziały.  Tym samym Wnioskodawca nie ma możliwości realizacji żadnych zysków lub uzyskania realnego przychodu z tytułu posiadanych Udziałów. Na ten moment posiadane Udziały nie przedstawiają zatem dla Wnioskodawcy wymiernej wartości. Niemniej zaznaczyć należy, że z Certyfikatu wynika, że wartość rynkowa udziałów na moment wykonania opcji ("Fair Market Value" - dalej FMV) jest wyższa od ceny zapłaconej przez Wnioskodawcę w momencie wykonania opcji. Wnioskodawca nabył (objął) 88.123 udziałów po Cenie Wykonania 0,01 USD za udział, natomiast z Certyfikatu wynika, że wartość rynkowa 1 udziału na moment wykonania opcji (określona w sposób dyskrecjonalny przez zarząd Spółki) wynosi 0,86 USD. W wyniku nabycia przez Wnioskodawcę udziałów w spółce amerykańskiej Wnioskodawca stał się formalnie udziałowcem tej spółki, niemniej jego status jako udziałowca doznaje licznych ograniczeń. Udziały nie zostały zarejestrowane zgodnie z amerykańską ustawą o papierach wartościowych z 1933 r. wraz z jej poprawkami, ani przepisami stanowymi, i - co do zasady - nie mogą być zbywane (ani obciążane) bez tej rejestracji. Wnioskodawcy nie przysługuje prawo do wypłaty dywidendy, ani też prawo głosu w związku z posiadanymi udziałami. Ponadto Wnioskodawca - wg jego najlepszej wiedzy - nie ma na ten moment możliwości realizacji żadnych zysków lub uzyskania realnego przychodu z tytułu posiadanych Udziałów, w tym poprzez udział w majątku spółki amerykańskiej lub prawo do uzyskania majątku likwidacyjnego tej spółki. Wnioskodawca wyjaśnił, że otrzymane udziały nie stanowią papierów wartościowych, ani pochodnych instrumentów finansowych. Stanowią inne prawa majątkowe. W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie: Czy objęcie przez Wnioskodawcę udziałów w ramach przyznanych opcji w Spółce USA po cenie niższej niż wartość rynkowa tych udziałów na moment wykonania opcji skutkuje powstaniem po stronie Wnioskodawcy będącego polskim rezydentem podatkowym przychodu podatkowego już w momencie objęcia (nabycia) tych udziałów? Zdaniem Wnioskodawcy, objęcie przez niego udziałów w Spółce USA - w wykonaniu przyznanych wcześniej opcji nabycia tych udziałów - za Cenę Wykonania niższą niż wartość rynkowa tych udziałów na moment wykonania opcji nie skutkuje dla niego powstaniem przychodu podatkowego już w momencie objęcia (nabycia) tych udziałów. Ewentualny przychód może powstać dla niego dopiero w momencie, w którym dojdzie do zbycia tych udziałów. Wnioskodawca objął (nabył) Udziały po cenie niższej niż określona przez zarząd Spółki USA cena rynkowa (FMV), w ramach przyznanego prawa opcji. Udziały te jednak podlegają szeregu ograniczeniom na moment ich objęcia (nabycia): • brak możliwości zbycia udziałów; • brak prawa do wypłaty dywidendy; • brak prawa głosu. W konsekwencji Udziały nie przedstawiają realnej i wymiernej wartości rynkowej na moment ich objęcia, jak również nie zwiększają majątku Wnioskodawcy. Udziały mają jedynie potencjalną wartość w przyszłości, bez jednakże gwarancji jej realnego uzyskania (zwiększenia majątku Wnioskodawcy). Wnioskodawca zwrócił także uwagę, że w jego sytuacji nie będzie miała zastosowania norma art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 163, dalej: u.p.d.o.f.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) w interpretacji indywidualnej z 2 kwietnia 2025 r. uznał stanowisko Wnioskodawcy za prawidłowe w zakresie twierdzenia, że przepis art. 10 ust. 4 u.p.d.o.f. nie ma w tej sprawie zastosowania, w pozostałym uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe. Dyrektor po przytoczeniu treści przepisów art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 2, 2a i 2b u.p.d.o.f. zauważył, że o uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Zdaniem Dyrektora nabycie udziałów będących prawami majątkowymi po cenie niższej niż ich wartość rynkowa niewątpliwie jest dla Wnioskodawcy przysporzeniem majątkowym skutkującym powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Wnioskodawca osiąga bowiem korzyść majątkową w postaci nabycia statusu udziałowca w spółce amerykańskiej - chcąc nabyć taki status poza organizowanym programem motywacyjnym byłby zobowiązany do poniesienia pełnego kosztu nabycia udziałów według ich wartości rynkowej. Zatem przychodem Wnioskodawcy jest różnica między ceną wykonania, którą uiścił, a ceną rynkową udziałów, które nabył. Ponieważ nabycie tych udziałów nie wynika z jakichkolwiek relacji łączących bezpośrednio Wnioskodawcę ze spółką amerykańską, to uzyskany przychód, należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Jednocześnie Dyrektor stwierdził, że skoro zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym udziały nabyte przez Wnioskodawcę nie są papierami wartościowymi w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ani też nie stanowią papierów wartościowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) tej ustawy, nie stanowią także instrumentów finansowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c)-i) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, w opisanej sprawie art. 10 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma zastosowania. Ze stanowiskiem organu interpretacyjnego nie zgodził się Skarżący, który skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. indywidualną interpretację podatkową. Zaskarżonej interpretacji Skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 14c § 2 w zw. z art. 120 i 121 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.) poprzez brak wszechstronnego uzasadnienia stanowiska zajętego w interpretacji indywidualnej przez Organ, co wyraża się w: - dowolnym przyjęciu, że nabycie udziałów będących prawami majątkowymi po cenie niższej niż ich wartość rynkowa przez Skarżącego jest "niewątpliwie" przysporzeniem majątkowym skutkującym powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, - brakiem odniesienia się do okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności faktu, że nabyte udziały na moment ich nabycia (objęcia) nie przedstawiają dla Skarżącego żadnej realnej wartości, podlegając licznym ograniczeniom tak w zakresie wykonywania praw korporacyjnych i majątkowych, jak i brakiem faktycznej możliwości rozporządzenia udziałami, - zawarciem ogólnej odpowiedzi bez przedstawienia argumentacji dla przyjętej wykładni przepisów prawa przez Organ. 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 oraz w zw. z art. 11 ust. 1 i 2b u.p.d.o.f. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że nabycie udziałów przez Skarżącego w wyniku realizacji opcji po cenie niższej, niż ustalona dyskrecjonalnie przez zarząd Spółki USA cena rynkowa tych udziałów, stanowi przysporzenie majątkowe skutkujące powstaniem przychodu z tytułu otrzymania częściowo odpłatnego świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł. W oparciu o podniesione zarzuty Skarżący wniósł ouchylenie zaskarżonej interpretacji w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoją argumentację zawartą w interpretacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla taką interpretację (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej w oparciu o przedstawione wyżej kryteria, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, kiedy w stanie faktycznym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie Skarżącego, realizacja praw z opcji do objęcia udziałów poprzez objęcie udziałów w Spółce USA będzie neutralna podatkowo, zaś do powstania przychodu dojdzie dopiero w momencie zbycia tych udziałów. Zdaniem organu, przychód powstanie już w momencie nabycia przez Skarżącego udziałów po preferencyjnej cenie. Podobny problem był już rozpoznawany przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie (wyroki z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2344/24, z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 2339/24 i III SA/Wa 2340/24 oraz z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 2341/24). Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela i przyjmuje za swoje stanowisko zaprezentowane w tych orzeczeniach, zaś w dalszej części uzasadnienia posłuży się zawartą w nich argumentacją. W zaskarżonej interpretacji wskazano, że w sytuacji nabycia Udziałów po preferencyjnej cenie - niższej od wartości rynkowej w wyniku realizacji Opcji, operacja ta wywołuje skutek podatkowy w postaci uzyskania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 2b u.p.d.o.f. Po stronie Wnioskodawcy powstanie przychód w momencie realizacji Opcji zgodnie z art. 11 ust. 2b ustawy w wysokości różnicy pomiędzy ceną wykonania a ceną rynkową udziałów, które Wnioskodawca nabył. W ocenie Sądu, stanowisko organu interpretacyjnego nie jest prawidłowe. Wskazać na wstępie należy, że stosownie do art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez: 1) spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której podatnik uzyskuje świadczenia oraz inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Zgodnie z ust. 11b tego przepisu, przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez: 1) spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo 2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania uzyskują świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 - w wyniku którego osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2. Z przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji, stanu faktycznego wynika, że Skarżący nie jest uczestnikiem programu motywacyjnego w rozumieniu przywołanych przepisów. Stanowisko w powyższym zakresie nie było między stronami sporne. Jeśli chodzi natomiast o istotę sporu (w granicach wyznaczonych zarzutami skargi), wskazać należy, że problem przysporzenia uzyskanego przez podatnika w związku z nieodpłatnym (częściowo nieodpłatnym) przyznaniem opcji, w wyniku którego dochodzi następnie do nieodpłatnego (częściowo nieodpłatnego) nabycia akcji, w kontekście zakazu podwójnego opodatkowania, był już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który doszedł do wniosku, że nieodpłatne nabycie akcji nie skutkuje powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. W ocenie Sądu, nie istnieją żadne argumenty natury prawnej, by odmienne oceny formułować w odniesieniu do udziałów, zaś organ interpretacyjny takich argumentów nie przedstawił. W wydanych orzeczeniach przeważa pogląd, iż rozpoznanie przychodu w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (objęcia akcji/udziałów), prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania akcji/udziałów nie osiągnął. Otrzymanie akcji/udziałów nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia, w momencie faktycznego rozliczenia pieniężnego (tak np. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12, wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 601/12, wyrok NSA 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1716/15, wyrok NSA z 8 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1610/18). Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela tę ocenę. Udziały inkorporują bowiem jedynie wiązkę pewnych uprawnień majątkowych i niemajątkowych, które dopiero w przyszłości (tj. w momencie odpłatnego zbycia udziałów) mogą wiązać się z realnym i definitywnym przysporzeniem. W szczególności takim przysporzeniem majątkowym będzie dochód z odpłatnego zbycia udziałów. Natomiast na moment objęcia udziałów nie można określić przysporzenia majątkowego o konkretnym wymiarze finansowym. Nawet w przypadku objęcia udziałów poniżej wartości rynkowej przysporzenie jest jedynie potencjalne. Podkreślić należy, że w szczególności w tej sprawie wadliwość stanowiska organu interpretacyjnego jest widoczna. Jak bowiem wynika z opisu stanu faktycznego, udziały, których dotyczą wątpliwości Skarżącego, nie inkorporują praw takich jak prawo głosu czy prawo do udziału w zysku i zasadniczo ograniczona jest możliwość ich zbywania. Nie sposób więc podzielić stanowiska organu, że po stronie Skarżącego z chwilą nabycia udziałów powstanie przychód w wysokości różnicy między wartością opcji ustaloną zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.d.o.f., a poniesiona odpłatnością. Nie wiadomo, w czym organ upatruje przysporzenia w przypadku nabycia udziałów, które nie inkorporują dwóch podstawowych praw korporacyjnych, tj. prawa głosu i prawa do udziału w zysku. W przekonaniu Sądu, w stanie faktycznym opisanym we wniosku na etapie objęcia udziałów nie występuje żadne realne przysporzenie. Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52 i 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych rozróżnia się źródła przychodów. Zostały one wymienione w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i może być, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów. Jeżeli ustawodawca chce zaliczyć dany rodzaj przychodów do innego źródła niż to, na które wskazywałby charakter przychodu, stanowi o tym wyraźnie w przepisie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Pojęcie przychodów z kapitałów pieniężnych doprecyzowano w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f., wymieniając w nim enumeratywnie, co uważa się za przychody z tego źródła. Jak stanowi natomiast art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby powstał przychód (opodatkowanie) muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: 1) świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz 2) podatnik musi tę korzyść (świadczenie) "otrzymać". W wyroku z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1792/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd orzekający obecnie podziela, że wymierna korzyść, którą uzyskuje podatnik w postaci objęcia udziałów po wartości niższej niż ich wartość rynkowa, zostanie uwzględniona przy opodatkowaniu w momencie "realizacji (otrzymania) dochodu)", czyli przy sprzedaży objętych w ten sposób udziałów, stosownie do art.17 ust.1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. (Lex nr 2354919). Rzeczywistym otrzymaniem korzyści przez podatnika będzie zatem dopiero wystąpienie takich okoliczności, w których uzyska on możliwość faktycznego skorzystania z przysługujących mu należności. Przysporzenie to musi być zatem rzeczywiste, a nie tylko potencjalne (por. wyroki NSA z 13 lutego 2014r. sygn. akt II FSK 640/12, z 19 grudnia 2017 r. II FSK 3421/15, wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1472/14, wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1096/17 – publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. W przekonaniu Sądu, w momencie otrzymania udziałów opisanych we wniosku przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje Skarżący, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne. Co ważne, nie powstało prawo do dochodzenia go od spółki. Zatem, moment uzyskania dochodu z tytułu udziałów nie jest tożsamy z momentem ich nabycia, bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku w wyniku częściowo odpłatnego przekazania udziałów w ramach programu motywacyjnego). Skład orzekający podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że co do zasady, uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego (częściowo nieodpłatnego) nabycia udziałów w ramach programu motywacyjnego, prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania udziałów nie osiągnął. Otrzymanie udziałów nie daje żadnych korzyści, ponieważ udziały opisane we wniosku są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży lub zamiany, ewentualnie innych czynności. Nabycie udziałów samo przez się nie daje żadnego przychodu. Dopiero ich zbycie pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył udziały w drodze programu motywacyjnego, a następnie je zbył. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także pogląd i argumentację zaprezentowane m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 819/20, wyroku WSA w Warszawie z 2 marca 2022 r., III SA/Wa 2409/21, czy w Krakowie z 19 czerwca 2024 r., I SA/Kr 402/24, że podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach niniejszej sprawy narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP oraz demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i w dalszej części uzasadnienia będzie posiłkować się tą argumentacją. W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa konstytucyjna zasada równości wobec prawa oznacza, iż wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 490/10, LEX nr 992399). Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 525/10, LEX nr 811878). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok z dnia 22 maja 2002 r., sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 972/09, LEX nr 607599) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. W wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12 (LEX nr 1500732) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie, iż przychód powstaje już w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Nabycie akcji nieodpłatnie oznacza bowiem niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. W analizowanej sprawie ma dojść do nabycia udziałów w sposób częściowo odpłatny, a więc ryzyko podwójnego opodatkowania części dochodu pozostaje aktualne. Wynika to z faktu, iż ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia udziałów (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.); nie jest natomiast możliwe uznanie za koszt wartości przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f., do którego to przepisu ani art. 30b ust. 2, ani art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. nie odsyłają. Artykuł 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. pozwala na odliczenie jedynie wydatków poniesionych na nabycie udziałów. Skoro ustawodawca używa w tym przypadku określenia "wydatki", a nie koszty, to uznać należy, że pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodów jedynie rozchodu środków pieniężnych, stanowiącego faktyczne zmniejszenie aktywów podatnika. Podobne stanowisko zaprezentował NSA np. w wyroku z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 3310/16. Niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania w zbliżonej sytuacji zauważył zresztą ustawodawca, wprowadzając wyraźną regulację dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji (art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f.) i stwierdzając w uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1955 Sejmu III kadencji), że przepis ten ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji. Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia, powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje/udziały nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. z chwilą zbycia udziałów powstaje obowiązek opodatkowania przychodu z kapitałów pieniężnych, co w konsekwencji spowoduje opodatkowanie ostatecznego przysporzenia. Kwestia opodatkowania dochodu z realizacji tzw. akcyjnych planów motywacyjnych była przedmiotem szeregu wcześniejszych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach z dnia 22 czerwca 2022 r., II FSK 2701/19, z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1268/11 (LEX nr 1286298), z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1410/10 (LEX nr 818624) czy z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II FSK 517/10 (LEX nr 949036). W tym ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby uczestniczące w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji, uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży a kwotą, po jakiej te akcje zostały nabyte. Aprobata wykładni dokonanej przez organ skutkowałaby tym, że przychód z tytułu nabycia udziałów w ramach programu motywacyjnego byłby opodatkowany dwukrotnie: po raz pierwszy w momencie ich nabycia, po raz drugi z momentem odpłatnego zbycia. W konsekwencji uznać należy, że nabycie udziałów opisanych we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej jest neutralne podatkowo w dacie tego zdarzenia, podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. Dopiero w tym momencie ujawnia się rzeczywisty przychód z nabycia udziałów. Zatem, w ocenie Sądu, dopiero zbycie udziałów pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył udziały w drodze programu motywacyjnego, a następnie je zbył. Nabycie udziałów samo przez się nie daje żadnego przychodu. Jak to zostało już wcześniej wskazane, podwójne opodatkowanie tego samego dochodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych naruszałoby przepisy Konstytucji RP. Z powyższych względów zaskarżona interpretacja podlegała uchyleniu w części, w której stanowisko wnioskodawcy organ uznał za nieprawidłowe, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ interpretacyjny zobowiązany będzie do uwzględnienia zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.