I SA/Gd 559/14

Dnia 22 sierpnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy A.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości. Skarżąca zwróciła się jednocześnie o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r. referendarz sądowy przekazał Sądowi rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 t.j.) – zwanej w dalszej części p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 4 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy. referendarz sądowy może przekazać Sądowi, jeśli uzna, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 247 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 109/12 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl - zwana dalej: CBOSA), w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 320-321) przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09, LEX nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09 LEX nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, LEX nr 494352; CBOSA). Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest więc dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05, LEX 860051, postanowienie NSA z 14 lutego 2014 r., II FZ 1622/13, CBOSA). Jak wynika z dokonanych przez organ podatkowy ustaleń, skarżąca w dniu 22 czerwca 2012 r. dokonała odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w S. Prawo to strona nabyła na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności lokalu z dnia 29 kwietnia 2008 r. W dniu 27 grudnia 2013 r. pełnomocnik A.G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia, że A.G. spełnia warunki do zwolnienia od podatku z tytułu przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości położonej w S. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił podatniczce przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jakkolwiek postanowienia obu organów podatkowych zawierają odmienne w sensie procesowym rozstrzygnięcia, oparte na innych podstawach prawnych, to jednak sens obu rozstrzygnięć sprowadza się do tego, że nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości, z uwagi na jego materialnoprawny charakter. Jak wynika z przywołanych przez organy podatkowe przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, prawo do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 126 tej ustawy, uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch warunków tj. zameldowania na pobyt stały w okresie nie krótszym niż dwunastomiesięczny przed datą zbycia nieruchomości oraz terminowego złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia. Nie dochowania choćby jednego z powołanych warunków, a więc m. in. niezłożenie w/w oświadczenia w zakreślonym terminie, wywołuje skutek w postaci utraty prawa do zwolnienia podatkowego i konieczność opodatkowania dochodów osiągniętych ze sprzedaży nieruchomości. W niniejszej sprawie A.G. dokonała sprzedaży lokalu (nabytego w 2008 r.) w 2012 r., a zatem oświadczenie o spełnieniu warunków do zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych uzyskanego z tego tytułu przychodu, powinna była złożyć w terminie przewidzianym do złożenia zeznania podatkowego za 2012 r., tj. do dnia 30 kwietnia 2013 r. Tymczasem skarżąca przedmiotowe oświadczenie złożyła dopiero w dniu 27 grudnia 2013 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że termin do złożenia powyższego oświadczenia jest tzw. terminem prawa materialnego. Taki charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej ujmując, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Termin ten jest jednocześnie nieprzywracalny, a zatem nie znajduje do niego zastosowania instytucja przywrócenia terminu. Oznacza to zatem, że uchybienie terminowi do złożenia oświadczenia skutkuje tym, że strona utraciła definitywnie prawo do ulgi, a jednocześnie nie jest możliwe, aby podatniczka po raz kolejny złożyła stosowne oświadczenie skutkujące zwolnieniem przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości z opodatkowania. W świetle przywołanych okoliczności faktycznych oraz obowiązujących przepisów prawa, wniesioną przez stronę skargę należy uznać za oczywiście bezzasadną, co uzasadnia zdaniem Sądu odmowę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł w sentencji postanowienia.