I SA/Gd 599/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze, złożonym na formularzu PPPr w dniu 21 kwietnia 2017 r., którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 19 maja 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł, wartość jej środków trwałych to 0 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości 206.674,96 zł, na dzień złożenia wniosku spółka nie posiadała środków pieniężnych w kasie ani też na rachunku w [...], którego saldo jest ujemne i wynosi 420.000 zł. Spółka wyjaśniła, że na skutek postępowań egzekucyjnych naruszyła postanowienia umowy kredytu bankowego udzielonego w dniu 14 stycznia 2015 r., co skutkowało koniecznością jego natychmiastowej spłaty. Z tej przyczyny spółka znalazła się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej i nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 24 maja 2017 r. pełnomocnik spółki nadesłała: - odpis zeznania podatkowego za rok 2016 (CIT-8) wraz z załącznikiem CIT-8/O, w którym spółka wykazała nadpłatę w kwocie 196 zł, deklarując przychody w kwocie 993.889,13 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 992.747,48 zł oraz odliczenia w kwocie 1.141,65 zł z tytułu strat z lat ubiegłych; - odpis sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2016; - odpisu rachunku zysków i strat sporządzonego na koniec stycznia, lutego, marca i maja 2017 r., z którego wynika, że przychody netto spółki ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów ww. miesiącach wyniosły odpowiednio 15.576,60 zł, 57.175,14 zł, 50.605,94 zł i 208.276,40 zł, jednocześnie spółka w styczniu br. osiągnęła zysk netto w wysokości 5.322,55 zł, zaś w pozostałych miesiącach poniosła stratę o wartości netto 2.197,96 zł, 30.478,76 zł i 28.532,88 zł; - odpisów deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2016 r. oraz I kwartał 2017 r., w których zadeklarowała dostawę towarów odpowiednio o wartości 228.241 zł i 50.606 zł; - kopie wyciągów z rachunków bankowych w [...] oraz w [...] za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2017 r., których salda końcowe wynosiły odpowiednio -1.224,96 zł i 0 zł; - raporty kasowe z dnia 19 stycznia, 10 lutego, 31 marca oraz 30 kwietnia 2017 r., z których wynika, że ww. dniach spółka posiadała środki w kwocie 1.345,49 zł, 32,61 zł, 124,77 zł oraz 44,51 zł; - odpis aneksu do umowy leasingu samochodu osobowego marki [...] z 2014 r. o przejęciu jej praw i obowiązków przez "B" Sp. z o.o. [...] wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym tego pojazdu; - odpis aneksu do umowy leasingu o jej rozwiązaniu wraz z odpisem umowy sprzedaży z dnia 1 września 2016 r. na rzecz spółki przedmiotu leasingu –samochodu osobowego marki [...] z 2013 r. za cenę 103.781,05 zł, odpisem faktury VAT i protokołem jego przekazania; - dodatkowe oświadczenie, w którym pełnomocnik spółki podała, że spółka nie otrzymała zaświadczenia z [...] o stanie salda kredytu, spółka nie użytkuje na podstawie umowy leasingu samochodów osobowych marki [...] i [...], zaś bieżące wydatki spółki to koszty usług księgowych prowadzonych przez zewnętrzne biuro rachunkowe, przy czym – pomimo wezwania – nie podała ich wysokości, nie wskazała też źródła ich finansowania. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca spółka podnosi, że znalazła się w trudnej sytuacji finansowej ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne oraz konieczność natychmiastowej spłaty kredytu zaciągniętego w dniu 14 stycznia 2015 r. W tym miejscu referendarz sądowy zwraca uwagę, że na tożsame okoliczności spółka powoływała się w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 613/16, w której również ubiegała się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jej wniosek został rozpoznany odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2016 r., którym Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 września 2016 r. Referendarz sądowy zauważa, że powoływane przez spółkę okoliczności zaistniały już w roku 2015, a mimo to na koniec tego roku podjęła ona decyzję o kontynuacji działalności gospodarczej w dotychczasowym rozmiarze, bez konieczności jej ograniczania (pkt 2 ppkt 4 dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego za rok 2015, który to dokument został przedłożony przez spółkę przy sprawie o sygn. akt I SA/Gd 613/16), zaś na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego za rok 2016, tj. na 31 marca 2017 r. spółce nie były znane zdarzenia zagrażające kontynuowaniu przez nią działalności, w związku z czym przyjęto założenie, że działalność ta będzie kontynuowana w okresie nie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego (pkt 5 wprowadzenia do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2016). Co więcej, z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego spółki za rok obrotowy 2016 wynika, że Zarząd spółki przewidywał, że w przyszłych okresach spółka osiągnie zyski, z których pokryje powstałą stratę netto w kwocie 169.004,91 (a nie jak podano we wniosku 206.674,96) zł (pkt 1 ppkt 10) oraz nie przewidywał zaniechania żadnego rodzaju działalności dotychczas prowadzonej przez spółkę (pkt 2 ppkt 5). W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że w ocenie władz spółki wypowiedzenie jej w trybie natychmiastowym kredytu bankowego w roku 2015 nie stanowiło przeszkody w dalszym prowadzeniu działalności gospodarczej ani też nie było podstawą do ograniczenia tej działalności. Zdaniem referendarza sądowego orzekającego w niniejszej sprawie ocena sytuacji finansowej spółki, podjęta na podstawie przedstawionych dokumentów, nie uzasadnia przyznania spółce prawa pomocy. Wprawdzie w porównaniu z rokiem 2015 przychody spółki ze sprzedaży uległy znacznemu zmniejszeniu z kwoty 7.738.539,88 zł do kwoty 977.239,24 zł, spółka nie osiągnęła także zysku netto, jak miało to miejsce w 2015 r. a poniosła stratę, to jednak – pomimo podnoszonych trudności – spółka nadal prowadzi działalność zarobkową osiągając z tego tytułu przychody ze sprzedaży, które w okresie od stycznia do marca oraz w maju br. wyniosły łącznie 331.634,08 zł. Spółka, pomimo braku środków w kasie i na rachunkach bankowych, z których wyciągi przedłożyła, posiada środki finansowe na pokrycie kosztów prowadzonej działalności, w tym stałych wydatków związanych z obsługą księgową, czy używaniem samochodu osobowego, który zakupiła po zakończeniu umowy leasingu (tj. we wrześniu 2016 r., czyli w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 613/16) za cenę ponad 100.000 zł. Z przedstawionych raportów kasowych wynika też, że spółka wypłaca wynagrodzenia oraz reguluje należności za wystawiane na jej rzecz faktury, przeznaczając na te cele kwoty od 1.912,88 zł do 14.883 zł. Brak jest przy tym dowodów, że spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań względem pracowników, czy kontrahentów. Warto również odnotować, że w lutym, marcu i maju br. koszty działalności operacyjnej, które spółka poniosła przewyższyły jej przychody o kwotę 2.186,93 zł, 30.461,30 zł i 28.508,95 zł. Z powyższego wynika, że zarówno przychody, jak i wydatki spółki, jakie przeznacza ona na pokrycie kosztów swojej działalności to kwoty wielokrotnie przewyższające koszty sądowe w niniejszej sprawie, które kształtuje: 1/ wpis od skargi, który wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia); 3/ ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia oraz 4/ ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Podkreślić przy tym należy, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad osiągniętym przychodem, a to oznacza jedynie brak dochodu do opodatkowania (brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Wykazanie straty nie jest natomiast równoznaczne z brakiem środków finansowych, co zresztą potwierdza fakt, że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, a stałe wydatki związane z jej wykonywaniem (przy czym nie podała ich pełnej wysokości) finansuje z osiąganych bieżących przychodów. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale – jak wskazano powyżej – musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia. Należy także zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat (art. 177-179 Kodeksu spółek handlowych). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca. Dopłaty mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które powstały i które mogą powstać w przyszłości, to dopłata, do której zobowiązaliby się wspólnicy skarżącej spółki na ich pokrycie, stanowiłaby relatywnie niewielkie jej dofinansowanie. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.