I SA/Gd 729/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. L. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 11 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2011 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. B. L., dalej "Skarżący", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na w/w decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], dalej "Dyrektor IAS", z dnia 11 czerwca 2018 r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2011 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2018 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od w/w skargi, w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wobec nieobecności adresata, była dwukrotnie awizowana (pierwszy raz w dniu 3 sierpnia 2018 r.) i została uznana za doręczoną w sposób zastępczy w dniu 17 sierpnia 2018 r. (k. 20 akt sądowych). Do dnia 10 września 2018 r. nie uiszczono wpisu sądowego w wysokości 200 zł (notatka urzędowa z dnia 11 września 2018 r. k. 22 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 17 września 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 729/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, wniesioną przez Skarżącego, na w/w decyzję Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2018 r. z powodu nieuiszczenia w zakreślonym terminie wpisu sądowego od w/w skargi. Powyższe postanowienie doręczono w dniu 28 września 2018 r. (k. 31 akt sądowych). Pismem z dnia 2 października 2018 r. (data stempla pocztowego) Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na w/w decyzję Dyrektora IAS z dnia 11 czerwca 2018 r., wnosząc o wstrzymanie wykonania wszystkich zapadłych w sprawie decyzji organów podatkowych na podstawie art. 89 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez jego winy, bowiem Skarżący nie otrzymał wezwania. Poczta dopuściła się błędu poprzez nieprawidłowe awizowanie i przechowywanie przesyłki przez okres dłuższy niż 14 dni. Stan zdrowia Skarżącego uniemożliwiał mu zajmowanie się własnymi sprawami, nie mógł skorzystać z pomocy innych osób, przez długi czas był tymczasowo aresztowany, w okresie awizowania przesyłki Skarżący nie mógł chodzić. Nawet gdyby przesyłka była awizowana, to Skarżący nie byłby w stanie jej odebrać. Skarżący był hospitalizowany, przedłożył również zwolnienie lekarskie, kartę informacyjną ze szpitala oraz zaświadczenie lekarza sądowego. Do wniosku załączono potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł w dniu 2 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Sąd wskazuje, iż w pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, należy ustalić, czy doszło do uchybienia terminowi do jego uiszczenia, a zatem konieczne jest wskazanie, czy i kiedy doszło do doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 73 p.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres 14 dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w trybie zastępczym uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od tej daty należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka odwoławczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1055/12, 14 lutego 2013 r. sygn. akt II FZ 36/13, 5 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 40/13, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że nawet odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 103/04). Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, art. 73 p.p.s.a. w dalszym ciągu będzie miał zastosowanie, a wynikające z tego przepisu domniemanie nie przestanie odnosić skutków prawnych (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I FZ 188/10). Innymi słowy, późniejsze wydanie pisma stronie na jej żądanie, mimo upływu terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a. (a zatem bezpodstawnie przetrzymywanego przez operatora pocztowego), nie obala doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 73, teza 2, LEX 2013). Dlatego też fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego przez stronę już po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki zawierającej m.in. wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego (zwróconej w całości nadawcy – tut. Sądowi), wynika, że pierwszego awizowania dokonano w dniu 3 sierpnia 2018 r., zatem od tej daty biegł 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a., z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego (tj. 17 sierpnia 2018 r.). Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie podnoszona we wniosku okoliczność, że przesyłka była nieprawidłowo awizowana (fakt pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pierwszego oraz powtórnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki do odbioru w placówce pocztowej wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz opieczętowania koperty). Natomiast okoliczność przechowywania przesyłki przez placówkę pocztową przez okres dłuższy niż 14 dni pozostaje bez wpływu na przyjęcie daty doręczenia zastępczego, jako ostatniego dnia 14-dniowego okresu od dnia pierwszego awizowania. Co więcej, zarzuty Skarżącego są gołosłowne, nie poparte żadnymi argumentami, a Skarżący nie wystąpił do poczty z reklamacją przedmiotowej przesyłki. Wobec prawidłowości dokonanego w sprawie doręczenia zastępczego, w tym opisów i opieczętowania uwidocznionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz kopercie, zawierającej przedmiotową przesyłkę, Sąd uznał, że doręczenie to było prawnie skuteczne. W tej sytuacji należało przyjąć, że skutek doręczenia zastępczego nastąpił z mocy prawa w dniu 17 sierpnia 2018 r. Od tej więc daty rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego, który upłynął bezskutecznie z dniem 24 sierpnia 2018 r. (jak wynika z notatki urzędowej z dnia 11 września 2018 r. w tym terminie nie została uiszczona kwota 200 zł tytułem wpisu od wniesionej skargi). Skarżący uiścił należny wpis dopiero w dniu 2 października, a zatem po upływie ww. terminu. W związku ze stwierdzeniem uchybienia przez Skarżącego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, Sąd stwierdza, iż Skarżący zachował w/w termin, bowiem przyczyną uchybienia temu terminowi był brak wiedzy Skarżącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, z uwagi na nieodebranie przez Skarżącego przesyłki zawierającej w/w wezwanie. Przyjąć zatem należy, iż w związku z odbiorem w dniu 28 września 2018 r. postanowienia Sądu z dnia 17 września 2018 r. o odrzuceniu skargi, z tym dniem (28 września 2018 r.) Skarżący powziął wiadomość o nieuiszczeniu wpisu sądowego w terminie. Zatem nadanie w dniu 2 października 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu. Skarżący dokonał również czynności, której terminowi uchybiono poprzez uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi w dniu 2 października 2018 r. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, Sąd stwierdza, iż nie doszło do jej ziszczenia się. Skarżący, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na okoliczność nie otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu wskutek błędnego awizowania przesyłki, co jak wskazano powyżej nie znalazło potwierdzenia. Skarżący podniósł również, że jego stan zdrowia, w tym hospitalizacja oraz pogorszenie stanu psychicznego, brak pomocy innych osób oraz fakt tymczasowego aresztowania uniemożliwiły mu podjęcie awiza, odebranie przesyłki oraz uiszczenie wpisu. W ocenie Sądu, podniesione okoliczności nie świadczą o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, LEX nr 1640552). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, LEX nr 1480920). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że nie świadczy o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu: - okoliczność jego tymczasowego aresztowania, bowiem nie wskazano, w jakim okresie Skarżący był tymczasowo aresztowany; - okoliczność niezdolności do wykonywania pracy przez Skarżącego w dniach od 23 sierpnia do 5 października 2018 r., wynikająca ze zwolnienia lekarskiego z dnia 24 sierpnia 2018 r., bowiem okres ten przypadał 3 tygodnie po otrzymaniu przez Skarżącego pierwszego awiza dotyczącego przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, a zatem w okresie poprzedzającym zwolnienie możliwe było odebranie przez Skarżącego przedmiotowej przesyłki i uiszczenie wpisu sądowego z zachowaniem terminu, bowiem nawet przyjąwszy odebranie przedmiotowej przesyłki w ostatnim dniu 14-dniowego terminu (czyli w dniu 17 sierpnia 2018 r.) Skarżącemu nadal pozostawałoby 5 dni na dokonanie powyższej czynności w terminie; - okoliczność hospitalizacji Skarżącego w dniach od 23 do 24 sierpnia 2018 r., z tożsamych przyczyn, co wskazane powyżej; - okoliczność orzeczenia przez lekarza sądowego w dniu 29 sierpnia 2018 r. o niemożności stawiennictwa w dniu 25 września 2018 r. przed Sądem Okręgowym pozostaje irrelewantna w niniejszej sprawie, zdarzenia tak odległe w czasie od omawianego okresu (możności podjęcia awizowanej przesyłki wraz z siedmiodniowym terminem na dokonanie czynności, do której wezwano Skarżącego) nie mogą mieć żadnego wpływu i znaczenia w rozpatrywanej sprawie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący nie wykazał przy tym, poza gołosłownym twierdzeniem o pogorszonym stanie psychicznym, żadnych okoliczność faktycznych, które uniemożliwiłyby mu podjęcie awizowanej przesyłki i wykonanie zobowiązania Sądu w terminie. Wskazać należy, że Skarżący, świadomy ciążących na nim obowiązków związanych z wniesioną do sądu administracyjnego skargą, dbając o własne sprawy, winien był zapewnić sobie możliwość terminowego odbioru przesyłek do niego kierowanych, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji do niego kierowanej. Uznać zatem należy, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Skutki zaniedbania, polegającego na zaniechaniu prowadzenia własnych spraw z uwagi na rzekomo pogorszony stan psychiczny, obciążają Skarżącego, jako adresata przesyłki. Zaznaczyć należy, że należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymaga, aby podjąć odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 360/11, z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II GZ 882/15). Skarżący powinien był podjąć działania mające na celu zabezpieczenie się przed niedochowaniem terminów sądowych, czego nie uczynił. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W tym miejscu Sąd wskazuje, że określona w art. 89 p.p.s.a. możność wstrzymania przez sąd administracyjny wykonania orzeczenia dotyczy wyłącznie orzeczeń (wyroków i postanowień) sądu administracyjnego, a nie orzeczeń organów podatkowych (por. B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, publ. WKP 2018). Takiego wniosku Skarżący jednakże nie złożył, bowiem we wniosku o przywrócenie terminu zawarł jedynie wniosek o wstrzymanie wykonania zapadłych w sprawie decyzji organów podatkowych, a zatem wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.