I SA/Gd 737/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2.151.2024.2.AK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji), będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W.N. na podstawie tytułu wykonawczego z 4 marca 2024 roku, obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2023 roku, w wysokości należności głównej 449,00 zł. Naczelnik zawiadomieniem z 5 marca 2024 roku dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy tj. B. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako Spółka). Zawiadomienie wraz z tytułem wykonawczym sporządzonym w formacie pdf doręczono W.N. drogą elektroniczną 19 marca 2024 roku. Zawiadomienie doręczono Spółce 11 marca 2024 roku. Pismem z 25 marca 2024 roku W.N. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, skargę na czynność egzekucyjną oraz wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 26 kwietnia 2024 roku Naczelnik oddalił skargę strony na czynność dokonaną zawiadomieniem z 5 marca 2024 roku. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia, postanowieniem z 27 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, a organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505) – dalej w skrócie zwana u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora, z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w przepisach u.p.e.a. Organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie oraz przesyłając je do pracodawcy i samego zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a. Zawiadomienie z 5 marca 2024 roku zawiera również wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Organ odwoławczy wyraził przekonanie, że z uwagi na brzmienie art. 54 u.p.e.a., proces badania w niniejszym postępowaniu obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ocenie organu, nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. W postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zatem w ocenie Dyrektora, Naczelnik słusznie wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a., kwestie zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, istnienia zaległości podatkowych, zaliczenia wpłat podatków, czy też przedawnienia zaległości, na które została rozliczona wpłata podatku VAT za 12/2023 nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Od powyższego postanowienia W.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Formułując swoje żądanie strona wskazała, że podtrzymuje w całości swoje zarzuty przedstawione w zażaleniu z 16 maja 2024 r. W odpowiedzi Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA: z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2843/16; z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3867/14; z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11; CBOSA). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyroki NSA: z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 48/18; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, CBOSA). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonanej zawiadomieniem z 5 marca 2024 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności egzekucyjnej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę przysługuje skarga przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. Jak wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) u.p.e.a., a jego zastosowanie regulują przepisy wskazane w art. 72 i art. 75 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 72 § 4 jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób; 2) wzywa pracodawcę, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a. Organ egzekucyjny, wystawiając w dniu 5 marca 2024 r. zawiadomienie oraz przesyłając je do pracodawcy, a jego wydruk do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z 5 marca 2024 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy, określone wart. 67 § 2 ustawy u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę kosztów egzekucyjnych. W zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia za pracę wskazano kwotę egzekwowanych odsetek oraz ich stawkę, obowiązującą w dniu sporządzenia tego dokumentu. Przy czym zaznaczyć należy, że w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanych obowiązków. Jak już wyżej podniesiono, w postępowaniu skargowym dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma zatem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Organ nie może, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., badać zasadności zaliczenia wpłat podatków, o których wspomina Strona, czy też kwestii przedawnienia zaległości, na które została rozliczona wpłata podatku VAT za grudzień 2023 roku. Ww. zarzuty są podstawą do wniesienia odrębnych środków zaskarżenia i wymykają się spod zakresu kognicji Sądu sprawowanej w ramach niniejszej sprawy. Odnosząc się do zarzutu formułowanego na etapie wnoszenia zażalenia na postanowieni organu pierwszej instancji Sąd wskazuje, że egzekucja administracyjna została wobec skarżącego wszczęta, stosownie do treści art 26 § 1 u.p.e.a., na podstawie oryginału tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru w formie dokumentu elektronicznego i skierowanego do organu egzekucyjnego w formie elektronicznej. Z kolei odpis tytułu wykonawczego był przeznaczony dla zobowiązanego i został skarżącemu prawidłowo doręczony. W tym miejscu należy wskazać na treść art. 26 § 5c u.p.e.a., zgodnie z którym za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego otrzymanego przez organ egzekucyjny przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej uznaje się doręczenie tytułu wykonawczego w postaci elektronicznej, jeżeli takie doręczenie umożliwia zapoznanie się z treścią tytułu wykonawczego, a gdy nie jest to możliwe – w postaci papierowej. Dyspozycja ww. przepisu została w niniejszej sprawie spełniona, ponieważ wraz z zawiadomieniem o zajęciu, W.N. doręczono drogą elektroniczną tytuł wykonawczy sporządzony w formacie pdf, w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią. Sąd stoi jednocześnie na stanowisku, że postanowienia, których uchylenia domaga się skarżący nie zawierają wad prawnych mogących skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy administracyjne. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.