I SA/Gd 866/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-03
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Marek Kraus, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przy odmowie umorzenia zaległości podatkowej, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną podatnika?Ratio decidendi
Organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 67a § 1 pkt 3, poprzez brak rzetelnej, kompleksowej oceny całokształtu sytuacji majątkowej i osobistej strony oraz analizy przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Uzasadnienia decyzji nie zawierały analizy tego, co byłoby korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego, a także nie oceniły dowodów dotyczących sytuacji zdrowotnej i materialnej strony w kontekście istnienia przesłanek wnioskowanej ulgi.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2024 r. z powodu trudnej sytuacji finansowej, spowodowanej niskim dochodem z zasiłku stałego i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja strony nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać ulgę, a podatnik wielokrotnie korzystał już z umorzeń. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że jego dochody są niewystarczające na pokrycie podstawowych potrzeb, a stan zdrowia uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 17 września 2025 r. nr SKO.410.116.2025 w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 26 marca 2025 r. nr PZN.RP.3120.32.2025
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej jako: "SKO", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r.
o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 879 ze zm., dalej jako: "O.p."), po rozpatrzeniu odwołania M. T. (dalej jako: "Skarżący", "strona") od decyzji Prezydenta Miasta Słupska (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia 26 marca 2025 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w wysokości 367 zł oraz odsetek w kwocie 10 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy.
2.1. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o umorzenie podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie 367,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 10,00 zł. Podatek dotyczy nieruchomości położonej w S. przy ul. [...].
Wniosek uzasadniono brakiem możliwości finansowych do spłaty zobowiązania z powodu wzrostu kosztów utrzymania. Strona przedstawiła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane do dnia 30 września 2026 r. Z orzeczenia wynika, że Skarżący jest osobą o naruszonej sprawności organizmu powodującej konieczność czasowej i częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. Źródłem utrzymania strony jest zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie, który przyznany został do dnia 31 marca 2025 r.
Z załączonego oświadczenia wynika, że Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 59,86 m² położonego w S. przy ul. [...]. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Według załączonych dokumentów wydatki związane z eksploatacją powyższego lokalu mieszkalnego obejmowały opłatę za czynsz w kwocie 312,61 zł miesięcznie, opłatę za gaz w wysokości 78,33 zł oraz za energię elektryczną w wysokości 204,61 zł. Strona ponosi również miesięczne koszty, takie jak opłata za telewizję i Internet w wysokości 94 zł, za telefon w kwocie 30,00 zł i za ubezpieczenie 36,00 zł. Dodatkowo wydatki związane z zakupem leków i leczeniem wynoszą 50,00 zł miesięcznie. Na wyżywienie i inne wydatki pozostaje kwota 194,45 zł.
2.2. Decyzją z dnia 26 marca 2025 r. organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego w sprawie umorzenia podatku od nieruchomości za 2024 r. odmówił umorzenia ww. należności w kwocie 367,00 zł wraz z odsetkami w wysokości
10,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wykazana sytuacja majątkowa i zdrowotna potwierdza trudności finansowe strony. Organ uznał jednak, że pomimo uznania, że jest to sytuacja trudna, nie jest to sytuacja, która uzasadniałaby udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych i spełnia przesłankę ważnego interesu podatnika. Zaznaczono, że strona uzyskała pomoc w spłacie zaległości podatkowych, a zatem wyjątkowość jej sytuacji została już przez organ podatkowy uwzględniona. Skarżący dwukrotnie uzyskał ulgę w postaci umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, tj. umorzenie III raty podatku za 2021 r. decyzją z dnia 25 października 2021 r. oraz umorzenie I raty za 2022 r. decyzją z dnia 4 maja 2022 r.
Prezydent podkreślił, że Skarżący zwracał się również o: umorzenie II raty podatku od nieruchomości za 2022 r. w kwocie 73,00 zł, umorzenie III raty podatku od nieruchomości za 2022 r. w kwocie 73,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę, umorzenie IV raty podatku od nieruchomości za 2022 r. w wysokości 71,00 zł, umorzenie I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r. w kwocie 162,00 zł, umorzenie III i IV raty podatku od nieruchomości za 2023 r. w wysokości 160,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że strona upatruje w uldze w postaci umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości stałego środka prowadzącego do niepłacenia swojego zobowiązania.
Następnie organ I instancji zwrócił uwagę, że ulgi w spłacie zaległości podatkowych nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego bądź poprawy sytuacji finansowej. Z ich nadzwyczajnego charakteru wynika, że stanowić mogą incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej. Sytuacja finansowa Skarżącego, na którą powoływał się w swoim wniosku, podnosząc brak środków finansowych na zapłatę zaległości podatkowych, nie jest sytuacją, która ze względu na swoją wyjątkowość uzasadniałaby udzielenie wnioskowanej ulgi. Okoliczności przemawiające za zastosowaniem ulgi powinny mieć charakter nadzwyczajny, wyjątkowy, w zasadzie niezależny od podatnika. Zastosowanie ulgi jest odstępstwem, wyjątkiem od sytuacji normalnej i powszechnej, a sprowadzającej się do płacenia należnych podatków.
W ocenie organu I instancji z poczynionych w sprawie ustaleń nie wynika, aby przyczyną powstania, ale przede wszystkim niepłacenia zaległości w podatku od nieruchomości, były jakieś niemożliwe lub trudne do przewidzenia zdarzenia.
2.3. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, SKO decyzją z dnia 17 września 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Po przytoczeniu treści art. 67a O.p., SKO wskazało, że użyte w tym uregulowaniu "może w całości lub w części umorzyć" wskazuje, że decyzje wydawane w oparciu o ten artykuł są decyzjami uznaniowymi. Oznacza to, że podatnik nie może mieć roszczenia o wydanie decyzji pozytywnej nawet w sytuacji, gdyby wykazał istnienie ważnego interesu własnego lub publicznego.
SKO wskazało, że to na podatniku jako ubiegającym się o ulgę spoczywa obowiązek wykazania, że w jego sytuacji wystąpiły przesłanki przemawiające za zastosowaniem ulgi. Natomiast na organie podatkowym spoczywa obowiązek – jako że udzielenie ulgi aczkolwiek uznaniowe, nie jest jednak dowolne – dokonania szczegółowej analizy wniosku podatnika w oparciu o dostępne materiały, która to analiza winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Organ podatkowy obowiązany jest do wskazania, jakie fakty przedstawione przez zobowiązanego przyjął, a jakie odrzucił rozstrzygając sprawę.
Następnie organ odwoławczy zauważył, że analizując sytuację materialną strony należy stwierdzić, że uzyskuje ona miesięczny dochód netto w postaci zasiłku stałego w wysokości 1.000,00 zł oraz posiadała orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wskazano również miesięczne wydatki strony.
W ocenie organu II instancji, nie bez znaczenia jest okoliczność, że Skarżący jest w wieku produkcyjnym, a orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej, co niewątpliwie poprawiłoby jej sytuację materialną. Również nie bez znaczenia jest fakt braku zainteresowania strony podjęciem pracy zarobkowej, co wpłynęłoby na zdecydowaną poprawę jego sytuacji materialnej oraz wnioskowanie o umorzenie wszystkich kolejnych rat podatku, co wskazuje na próbę uniknięcia realizacji obowiązku podatkowego.
SKO uznało, że Skarżący przedstawił organom podatkowym swoją sytuację finansową i niewątpliwie jest ona trudna, ale organ podatkowy miał prawo uznać, że nie wynika z niej, aby uzasadniała ona zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto wyłączenie zasiłków spod egzekucji nie powoduje, iż egzekucja nie jest możliwa z innych składników majątkowych dłużnika.
3. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie decyzji SKO z dnia 17 września 2025 r., uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Słupska z dnia 26 marca 2025 r. oraz o udzielenie ulgi/umorzenie podatku od nieruchomości za rok 2024 r. w wysokości 367 zł wraz z odsetkami w kwocie 10 zł.
Skarżący podkreślił, że pieniądze, które otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku w formie zasiłku stałego i zasiłków okresowych są jego jedynymi dochodami. Zasiłek stały był i jest niewystarczający na zabezpieczenie podstawowych potrzeb strony. Organy nie wskazały sposobu gospodarowania kwotą zasiłku w sposób wystarczający na zaspokojenie potrzeb Skarżącego. Skarżący mieszka sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo jednoosobowe. Strona podkreśliła, że nie jest w stanie zaoszczędzić ani złotówki i aby funkcjonować musi zapożyczać się u rodziny i znajomych. Zakup wyżywienia ogranicza do minimum, gdyż niezbędne są jej środki czystości, leki i inne niezbędne dla jednoosobowego gospodarstwa potrzeby.
Końcowo Skarżący wskazał jako uzasadnienie wniosku na istnienie szeregu przesłanek motywujących jego wniosek, takich jak m.in. skrajne ubóstwo – bardzo niski dochód miesięczny pochodzący z zasiłku, niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym – uniemożliwiającą mu podjęcie pracy zarobkowej, współistniejące choroby, samotność i jednoosobowość prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego.
4. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
5. Pismem procesowym z dnia 3 grudnia 2025 r. Skarżący wskazał, że po zrealizowaniu wszystkich opłat z zasiłku stałego (który obecnie wynosi 1229,00 zł), pozostaje kwota 237,60 zł, co przekłada się na dzienny budżet do wykorzystania na kwotę 8 zł. Skarżący podkreślił również, że jego stan zdrowa nie ulega poprawie, a tej sytuacji nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy.
Skarżący podkreślił również, że przyznane mu zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie strony w jej sprawie występuje ważny interes podatnika oraz interes publiczny, gdyż jest w sytuacji, która uniemożliwia wywiązanie się z ciążących obowiązków podatkowych bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest zasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. na wniosek Strony skarżącej zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2025 r., przy braku sprzeciwu organu odwoławczego. W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Sąd badając rozpoznawaną sprawę w zakreślonej powyżej kognicji, w trybie uproszczonym stwierdził, iż organy podatkowe naruszyły przepisy prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6.3. Materialnoprawną podstawą rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych jest art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
We wskazanym przepisie przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje jedna z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p., organ w sposób uznaniowy, lecz nie dowolny, podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. W ten sposób wyznaczone są niejako dwie fazy postępowania podatkowego, prowadzonego w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej (por. np. wyrok NSA z 5 listopada 2025r., sygn.. akt III FSK 677/25, wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: CBOSA). W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. Na podstawie art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2015 r., II FSK 1703/13, publik. CBOSA).
Co do zasady, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów powodujących, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje jednakże pogląd wyrażany już kilkukrotnie w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA: z 10 marca 2010 r., I FSK 31/08; z 26 listopada 2024 r., III FSK 1113/23; z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3647/21; z 21 sierpnia 2024 r., III FSK 17/24 publik. CBOSA), że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. O tym, czy występuje ważny interes podatnika, nie może przesądzić tylko zaistnienie (lub brak) nadzwyczajnych sytuacji lub zdarzeń losowych niezależnych od strony, bowiem sam ustawodawca nie przewidział takiego ograniczenia (por. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r., III FSK 4554/21, publik. CBOSA). Posłużenie się bowiem przez normodawcę wyrażeniem ważnego interesu podatnika nie może zostać ograniczone jedynie do przyczyn mających charakter nadzwyczajnych sytuacji, czy zdarzeń losowych, gdyż nie odpowiada nie tylko wykładni językowej, ale także celowi umieszczenia tego rodzaju środka techniki prawodawczej.
6.4. W rozpoznawanej sprawie organy ograniczyły uzasadnienie do przytoczenia powyższych definicji. W sprawie nie zostały poddane ocenie zebrane w sprawie dowody, w szczególności dotyczące sytuacji zdrowotnej strony, rzeczywistych możliwości poszukiwania pracy zarobkowej z uwzględnieniem stwierdzonych u niej chorób, również przyczyn powstania zaległości podatkowych związanych niewątpliwie z trudną sytuacją materialną i życiową strony. Należy zwrócić uwagę na brak odniesienia do kosztów eksploatacji lokalu. Poprzestanie na podkreślaniu wielkości lokalu stanowiącego własność Skarżącego nie stanowi właściwej oceny istotnych okoliczności dotyczących finansowej możliwości ponoszenia niezbędnych kosztów utrzymania. Powtarzana informacja o wielkości lokalu i braku dowodów poszukiwania przez Skarżącego pracy nie wyczerpuje kwestii ważnego interesu podatnika.
W kontekście powyższych rozważań nie do zaakceptowania jest stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym uznano, że wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych. Organy podatkowe obu instancji pomimo przedstawienia przez stronę dowodów nie tylko świadczących o uciążliwości finansowej zaległości podatkowej, ale przede wszystkim wskazujących na trudną sytuację materialną, skutkującą korzystaniem z pomocy w formie zasiłku stałego, jak również orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie oceniły tych dowodów w kontekście istnienia przesłanek wnioskowanej ulgi.
W przypadku natomiast klauzuli generalnej interesu publicznego,
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "nakaz uwzględnienia interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego" (por. wyrok NSA z 27 września 2023 r., III FSK 2496/21; publik. CBOSA). W ramach ustalenia i oceny interesu publicznego w okolicznościach konkretnej sprawy organy podatkowe mają nie tylko obowiązek respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, ale także istotne staje się uwzględnienie sprawności działania aparatu państwowego. Istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych.
Podkreślić należy, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r., I FSK 1026/06 (publik. CBOSA). Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, publik. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak należy postrzegać przesłankę interesu publicznego, określoną w art. 67a § 1 O.p. Odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.
Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (por. wyrok NSA z 31 października 2012 r., II FSK 510/11, publik. CBOSA). Konieczna jest rzetelna ocena, co w ustalonym stanie faktycznym będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony. W każdym przypadku rozpatrywania wniosku podatnika o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy musi dokonać własnej oceny zaistniałych okoliczności oraz ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie występuje oraz na czym polega ważny interes podatnika lub interes publiczny.
6.5. W kontekście powyższych rozważań, w ocenie Sądu uzasadnienie decyzji, zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego nie zawierają analizy tego, co będzie korzystniejsze (finansowo) z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Umorzenie innych zaległości może znacznie poprawić sytuację strony, jednak w rozpoznawanej sprawie organy nie dokonały takich ustaleń. Organ odwoławczy w sposób nieuprawniony dowodzi, że wnioskowanie o umorzenie wszystkich kolejnych rat podatku wskazuje na próbę uniknięcia realizacji obowiązku podatkowego.
Podkreślenia wymaga, że w przedmiocie wniosków strony o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za poszczególne raty 2021 i 2022 roku organ uznał istnienie przesłanek umorzenia zaległości podatkowych i przyznał Skarżącemu wnioskowana ulgę. Natomiast nie jest wiadome w czym organ upatruje zmianę sytuacji strony uznając, że obecnie nie zachodzi zarówno przesłanka ważnego interesu jak i interesu publicznego.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. Zakres obowiązków organów prowadzących postępowanie w ramach ustalenia i oceny przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wymaga konieczności uwzględnienia całokształtu sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącego. Okoliczności te należy zbadać w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ, który uwzględniając je, a także całokształt sytuacji majątkowej i osobistej strony, dokona oceny zaistnienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Obowiązkiem organów jest dokonanie rzetelnej, kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w konfrontacji z obiema przesłankami – ważnym interesem podatnika i interesem publicznym. Przeprowadzona analiza winna również obejmować ocenę argumentów powoływanych przez Skarżącego w toku postępowania, a dotyczących również przyczyn powstania zaległości podatkowych, związanych niewątpliwie z trudną sytuacją materialną i życiową strony, potwierdzoną decyzjami w sprawie przyznania Skarżącemu jako osobie samotnie gospodarującej zasiłku stałego i okresowego.
Wskazane powyżej braki oznaczają, że organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, tak co do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.), jak i przepis art. 191 O.p. nakazujący ocenę w sposób swobodny, jednak nie dowolny, całego zebranego materiału dowodowego. Organy nie uzasadniły również swojego stanowiska w sposób, o którym mowa w art. 124 O.p., przy czym naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie uwzględnienie oceny prawnej Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przede wszystkim należy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdzić, czy zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego, a następnie w sposób właściwy uzasadnić swoje stanowisko. W zależności od dokonanych ustaleń w zakresie istnienia przesłanek wnioskowanej ulgi organ będzie mógł przejść do kolejnego etapu decyzyjnego, a więc do uznania, czy podatnikowi należy umorzyć zaległości podatkowe.
6.6. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło