I SA/Gd 91/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 grudnia 2021r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie Sądu z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 91/22, 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2015 roku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż pomimo wezwania strona nie uzupełniła siedmiodniowym terminie braku formalnego skargi w postaci pełnomocnictwa procesowego. Pismem z dnia 29 marca 2022 r. strona skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie wskazując, że wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa nigdy nie otrzymała, a zatem nie było możliwe, by uchybiła wyznaczonemu terminowi, bowiem w istocie nie rozpoczął on swego biegu. Skarżąca wyjaśniła, że potwierdza otrzymanie we wskazanym przez Sąd dniu, tj. 2 lutego 2022 r. przesyłki listowej, której nadawcą był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, jednakże w kopercie znajdowało się jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę, do których to ustosunkowała się. Zatem skarga nie mogła podlegać odrzuceniu bez wcześniejszego wezwania do uzupełnienia braków, a więc zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z ostrożności procesowej w odrębnym piśmie procesowym z dnia 29 marca 2022 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na fakt, iż nie otrzymała wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa, a więc uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej jako: "p.p.s.a.", jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Według przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione", co wskazuje na to, że podstawą "autokontrolnego uchylenia" mogą być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 374/04, LEX nr 707782). Zażalenie jest "oczywiście uzasadnione", jeżeli sąd podziela zarzuty i żądania w nim zawarte, uznając swą pomyłkę w tym zakresie (zob. LEX/el - komentarz do art. 195 p.p.s.a. (w:) J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2011 oraz B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2019). W ocenie Sądu, lektura zażalenia strony skarżącej a także akt postępowania o sygn. I SA/Gd 91/22 daje podstawy do stwierdzenia, że jest ono oczywiście uzasadnione, a tym samym istnieje podstawa do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że jak wynika z treści art. 49 § 1 p.p.s.a., sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi jedynie wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie. Prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 – "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a także art. 77 ust. 2 – "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw"), jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Ograniczenie prawa do sądu może zostać oczywiście ustanowione ze względu na inne wartości. Jak stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. 60606/11 (LEX nr 1477698), "prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. [...] Ograniczenia prawa do sądu są zgodne z art. 6 jedynie wówczas, jeżeli nie ograniczają ani nie zmniejszają dostępu pozostawionego stronie postępowania sądowego w taki sposób lub w takim zakresie, iż sama istota dostępu do sądu staje się upośledzona. Ograniczenia takie, ponadto, nie będą zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji, jeżeli nie realizują uzasadnionego prawnie celu lub jeżeli nie zachodzi rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać osiągnięty". Stosowanie przepisów ustanawiających takie ograniczenia wymaga od sądu rozważenia, czy chronione w ten sposób wartości przeważają nad konstytucyjnym i konwencyjnym uprawnieniem do rozpatrzenia sprawy przez sąd. Analizując akta sprawy, Sąd zauważa, że wezwanie do usunięcia braków formalnych oraz fiskalnych skargi przesłano skarżącej w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. Po otrzymaniu wezwania strona skarżąca - z zachowaniem siedmiodniowego terminu - przesłała na adres Sądu wniosek o prawo pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona nie nadesłała natomiast pełnomocnictwa. Twierdzi bowiem, że w przesyłce doręczonej w dniu 2 lutego 2022 r. nie otrzymała wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa. W ocenie Sądu, wyjaśnienia strony skarżącej zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń WSA w Gdańsku, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Przekonanie powyższe wzmacnia również brak logiki w działaniu strony skarżącej, która – gdyby założyć, iż została prawidłowo wezwana zarówno do uzupełnienia braków formalnych jak i fiskalnych skargi – zareagowałaby tylko na wezwanie w zakresie braków fiskalnych skargi, pomijając braki formalne. Innymi słowy, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie Sądu umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec stanowiska autora zażalenia należało więc uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa (por. postanowienia NSA: z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I GZ 5/20, z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 110/21, z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20, z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21). Zdaniem Sądu, jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15). W tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony, mając na uwadze wspomniane przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., II OZ 1150/09). W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Sąd, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia. Wyjaśniając motywy postanowienia w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie Sądu, w aktualnym stanie sprawy zaistniała niedopuszczalność przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, będąca konsekwencją uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Wskazać bowiem należy, że przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem. Za niedopuszczalny należy też uznać wniosek, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, a więc np. gdy czynność strony była dokonana w terminie. W niniejszej sprawie wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki rozstrzygnięto na korzyść strony. Skarżąca nie uchybiła zatem terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie. Przy czym braki te zostały uzupełnione przy zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz przy piśmie procesowym strony skarżącej z dnia 28 kwietnia 2022 r. W tej sytuacji na obecnym etapie postępowania rozstrzygnięcie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu nie powoduje ujemnych skutków procesowych dla skarżącej. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 88 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.