II SA/Gd 1065/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2024 r., nr SKO Gd/6880/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 3 czerwca 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Krokowa z 9 listopada 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wnioskiem z 23 września 2023 r., doprecyzowanym w dniu 19 października 2023 r., skarżący zwrócił się do Wójta o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na całkowity zakup niezbędnych leków w kwocie 280 zł. We wniosku strona wskazała, że choruje na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia, choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków, badań lekarsko-specjalistycznych i wizyt lekarskich. Do wniosku załączono kopie recept z 27 września 2023 r. z adnotacją z apteki na jednej z recept o koszcie leków 280 zł. Załączono zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu pod opieką poradni POZ, neurologicznej, pulmonologicznej, ortopedycznej i PZP, nadto zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Pucku oraz oświadczenie majątkowe, z którego wynika, że na stan majątkowy skarżącego składają się dom i działka. W dniu 9 listopada 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego strona oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku bez prawa do świadczeń i nie podejmuje żadnej pracy ze względu na stan zdrowia, gdyż choruje długotrwale. Strona nie osiąga dochodów poza zasiłkiem okresowym w kwocie 388 zł, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej. Pismem z 19 października 2023 r. wezwano skarżącego do dostarczenia rachunku lub faktury potwierdzającej zakup leków, o które wnioskuje skarżący. Jednocześnie odrębnym pismem z 19 października 2023 r. organ wystąpił do apteki w której sporządzono adnotację o koszcie leków, o udzielenie informacji, czy skarżący w okresie od stycznia 2021 r. do dnia sporządzenia niniejszego pisma realizował recepty. W odpowiedzi uzyskano informację, że skarżący nie realizował recept. W odpowiedzi na pismo z 19 października 2023 r., w dniu 8 listopada 2023 r. skarżący wyjaśnił, że nie jest możliwe złożenie rachunku lub faktury potwierdzającej zakup leków, gdyż skarżący dopiero zwraca się o przyznanie środków na zakup tych leków. Mając na uwadze te okoliczności Wójt - decyzją z 9 listopada 2023 r. - odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że strona od marca 2011 r. korzysta co miesiąc z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krokowej (GOPS), nie podejmując żadnych działań w celu usamodzielnienia się. Nadto skarżący otrzymywał zasiłki celowe na częściowy zakup leków, ale z informacji pozyskanych z aptek wynika, że pobierał od nich wyceny, lecz recept nie realizował. Skoro zaś skarżący nie realizuje recept, to w ocenie organu leki nie stanowią dla niego niezbędnej potrzeby (art. 39 ust. 1 u.p.s.). Skarżący otrzymał także w dniu 20 października 2023 r. zasiłek okresowy w wysokości 388 zł, następnie zaś wypłacono mu w dniu 30 października 2023 r. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 350 zł. Organ pierwszej instancji stwierdził także, że skarżący nie przedstawił faktury lub rachunku za zakup leków. Organ wskazał przy tym, że w trakcie wywiadu nie zaobserwowano ubóstwa skarżącego, który jest właścicielem domu, w którym znajduje się zmechanizowany sprzęt a posesja jest ogrodzona powstałym w trakcie korzystania z pomocy społecznej płotem z kamienia i metalu. Tymczasem przepisy ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wskazują, że pomoc społeczna powinna zaspokajać naprawdę niezbędne potrzeby życiowe w granicach posiadanych przez organ środków. Organ pierwszej instancji podkreślił też, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymanie takich osób, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji życiowej. Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, działalność pomocy społecznej oparta jest na wspieraniu aktywności samej osoby fizycznej i to przez pewien niezbędny czas (jeżeli chodzi o osoby pełnosprawne, zdolne do pracy), a nie na prostym rozdawnictwie świadczeń i zapewnieniu dożywotniego źródła utrzymania. Zdaniem organu pierwszej instancji, skarżący uczynił środki z pomocy społecznej stałym źródłem dochodów, co stoi w sprzeczności z celami pomocy społecznej. Organ wyjaśnił także, że nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb, o które wnioskuje skarżący, gdyż GOPS dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych. Po wniesieniu przez skarżącego odwołania, na wezwanie Kolegium, Kierownik GOPS pismem z 26 marca 2024 r. przedstawił informację o środkach finansowych z przeznaczeniem na zasiłki celowe i zasiłki celowe specjalne, a także na zasiłki okresowe. Jednocześnie przekazał kartę świadczeń wypłaconych skarżącemu, z której wynika, że od 30 stycznia 2023 r. do 30 stycznia 2024 r. zrealizowano świadczenia zasiłków celowych i okresowych na łączną kwotę 9.610,11 zł, nadto zaplanowane świadczenia za okres od 20 lutego 2024 r. do 19 kwietnia 2024 r. stanowią łącznie 2.260,22 zł. Decyzją z 3 czerwca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że GOPS przyznaje pomoc stosownie do swoich możliwości, posiada ograniczone środki finansowe, stąd nie jest w stanie zaspokoić potrzeb podopiecznych w oczekiwanym zakresie. GOPS nie uchyla się od udzielenia pomocy, o czym świadczy przyznawana skarżącemu cyklicznie pomoc finansowa w postaci zasiłków okresowych i celowych na zakup żywności i leków. GOPS ogranicza jednak pomoc stosownie do swoich możliwości. Mając na uwadze przedstawione przez GOPS wyjaśnienia, Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznaniowości i nie nosi cech dowolności, w jej uzasadnieniu podano powody odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ pierwszej instancji podał, że mimo przyznawanych środków na zakup leków skarżący nie realizował recept i nie dokonywał zakupu leków. Kolegium wskazało, że negatywne zachowanie wnioskodawcy polegające na braku wykazania, że otrzymywane środki zostały wydatkowane zgodnie ze wskazanym celem, uzasadnia odmowę udzielenia pomocy społecznej. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 100 ust. 1 u.p.s.; art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 30 Konstytucji RP podnosząc, że zaskarżona decyzja jest nielogiczna. Wobec tych zarzutów skarżący domagał się uchylenia decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący choruje na choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków i nie jest w stanie przezwyciężyć ani pokonać trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Skarżący wskazał także, że w aktach organu znajduje się pismo, które wpłynęło 13 listopada 2023 r., a zatem po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, nadto nie wiadomo jakiej osoby pismo dotyczy, gdyż brak jest w nim danych beneficjenta oraz wskazania okresu, którego dotyczy. Powyższych danych brak także w piśmie, które wpłynęło 11 września 2023 r W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli sądowej w tej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 czerwca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 1283 ze zm.), dalej jako u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 8 u.p.s. zasiłek celowy jako świadczenie pieniężne jest zależne od kryterium dochodowego. Jak wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Bezsporne jest, że sytuacja materialna skarżącego czyni zadość kryterium dochodowemu dla osoby samotnie gospodarującej, które jest podstawową przesłanką merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Wskazania jednak wymaga, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz skali potrzeb innych osób wymagających wsparcia i zamieszkujących na terenie danej gminy. Działanie takie realizuje bowiem zasady sprawiedliwości społecznej i regulacje u.p.s. (art. 2, art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s.). Wsparcie i jego wysokość nie może zatem koncentrować się na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby nawet wymagała tego jej sytuacja materialna czy zdrowotna (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. I OSK 491/24). Organ musi bowiem uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Organ nie może swojej pomocy skoncentrować na pełnym finansowaniu potrzeb jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna czy też zdrowotna, była najtrudniejsza. Pomoc społeczna nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2408/16, CBOSA). Sąd podziela zatem pogląd wyrażony w wyroku z 4 marca 2022 r. (sygn. akt I OSK 1153/21, CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe przesądza o tym, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06; z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 oraz z 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 698/16, CBOSA). Organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, by z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Takie bowiem postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ilość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy określoną liczbę osób wymagających wsparcia. Podkreślenia nadto wymaga, że pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest bowiem z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integracja ze środowiskiem. Z akt sprawy i z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że skarżący w 2023 roku otrzymał szereg świadczeń z zakresu pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych i okresowych. W decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że skarżący co miesiąc otrzymuje zasiłek okresowy i celowy. W decyzji Kolegium wskazano na informację przekazaną w załączonej do pisma z 26 marca 2024 r. karcie świadczeń. Z załączonej do akt powyższej karty wynika, że skarżący otrzymał w 2023 roku zasiłki celowe i okresowe o łącznej wartości około 9.256 zł. Nie jest zatem tak, że skarżący jest osobą pominiętą przy podziale środków, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej. Jak wskazano powyżej jednak nie wszystkie jego potrzeby mogą być zaspokojone w ramach świadczeń pomocowych. Istnieje bowiem ograniczona pula środków przeznaczonych na te świadczenia, które muszą zostać sprawiedliwie podzielone pomiędzy potrzebujących pomocy na terenie Gminy Krokowa. W uzasadnieniu skarżonej decyzji Kolegium zawarło prawidłową i wystarczającą argumentację w powyższym zakresie, pozwalającą na stwierdzenie, że odmowa przyznania żądanego przez skarżącego świadczenia z pomocy społecznej nie stanowiła przekroczenia granic uznania administracyjnego. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Krokowej posiada ograniczone środki na przyznanie tej pomocy i zakres pomocy udzielonej skarżącemu w 2023 roku usprawiedliwia przyjęcie, że zaspokojenie z tych środków w tym samym roku innych jeszcze, wymienionych we wniosku potrzeb skarżącego prowadziłoby do naruszenia zasad sprawiedliwego podziału środków pomocowych pomiędzy osoby potrzebujące wsparcia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), oddalił skargę jako niezasadną.