II SA/Gd 114/25

WyrokWSA w Gdańsku2026-03-18

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Diana Trzcińska, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakaz zabudowy na terenie leśnym, wprowadzony miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, stanowi nadużycie władztwa planistycznego gminy i narusza prawo własności, jeśli teren ten znajduje się w obszarze chronionym przyrodniczo i krajobrazowo?
Ratio decidendi
Zakaz zabudowy na terenie leśnym, wprowadzony miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie stanowi nadużycia władztwa planistycznego gminy, jeśli jest adekwatny do funkcji terenu i uzasadniony ochroną środowiska, walorów krajobrazowych oraz interesu publicznego, nawet jeśli ogranicza prawo własności. Ograniczenia te są dopuszczalne, o ile są proporcjonalne i zgodne z przepisami prawa, w tym Konstytucji RP.
Stan faktyczny
Skarżący, współwłaściciel działki położonej na terenie leśnym objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaskarżył uchwałę Rady Gminy w Chojnicach w części dotyczącej zakazu zabudowy. Zarzucił naruszenie prawa własności i zasady proporcjonalności poprzez nieuzasadnione ograniczenie możliwości zabudowy działki, mimo że teren ten znajduje się w obszarze chronionym przyrodniczo i krajobrazowo. Skarżący powołał się na wcześniejsze wyroki sądów stwierdzające częściową nieważność uchwały w zakresie zakazu zabudowy.
Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę w części dotyczącej § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 15 ust. 2 zaskarżonej uchwały. Oddalono skargę w pozostałym zakresie dotyczącym § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonej uchwały.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. M. na uchwałę Rady Gminy w Chojnicach z dnia 26 kwietnia 2013 r., nr XXXIV/414/2013 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. odrzuca skargę w części dotyczącej § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 15 ust. 2 zaskarżonej uchwały, 2. oddala skargę w zakresie § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonej uchwały. B. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Gminy Chojnice w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 7 czerwca 2013 r. w Dzienniku Urz. Woj. Pomorskiego pod poz. 2447 opublikowana została uchwała nr XXXIV/414/2013 Rady Gminy w Chojnicach z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości Charzykowy, w obrębie geod. Charzykowy, w gminie Chojnice (dalej jako uchwała z 26 kwietnia 2013 r.) . Jak przy tym wynika z dziennika urzędowego województwa pomorskiego, kolejnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stwierdzono częściową nieważność ww. uchwały z 26 kwietnia 2013 r. (wyroki: z 30 grudnia 2013 r. sygn. II SA/Gd 755/13, z 6 września 2019 r. sygn. II SA/Gd 639/18, z 8 września 2021 r. sygn. II SA/Gd 59/21, z 27 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/Gd 698/21, z 21 września 2022 r. sygn. II SA/Gd 198/22, z 9 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Gd 21/23). Pismem z 23 października 2024 r. skarżący wniósł wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W złożonej skardze skarżący, wskazujący, że jest współwłaścicielem działki nr [...], wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały z 26 kwietnia 2013 r., w tym stwierdzenie nieważności co najmniej § 4 ust. 2 pkt 3, 4, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 § 11 ust. 2 pkt 2, § 14 ust, 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5, 6, § 15 ust. 2 pkt 2, 5, 6, ewentualnie stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa w szczególności art. 6 ust. 1 i 3 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na nieuzasadnionym ograniczeniu prawa własności poprzez ustalenie w ww. planie całkowitego zakazu zabudowy ww. działki. Strona skarżąca wyjaśniła, że uchwała była czterokrotnie poddana kontroli Sądu, który w wyrokach z 30 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 755/13, z 3 lipca 2019 sygn. II SA/Gd 639/18, z 8 września 2021 r. sygn. II SA/Gd 59/21 i 9 sierpnia 2023 r. sygn. II SA/Gd 21/23 stwierdził nieważność ww. uchwały w punktach dotyczących zakazu zabudowy. Skarżący wskazał, że popiera argumentację wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartą w ww. wyrokach. Zdaniem skarżącego Rada Gminy Chojnice nie wykazała, że zachodzą okoliczności uzasadniające wprowadzenie zakazów dalej idących od przyjętych w powszechnie obowiązujących przepisach wprowadzających formy ochrony przyrody. Nadto nie uzasadniono różnicowania praw dla podobnych działek dla których wydano decyzje o warunkach zabudowy z działką skarżącego, dla której ustanowiono całkowity zakaz zabudowy. Wyłączenie nieruchomości skarżącego z możliwości zabudowy nie mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy. Strona skarżąca wskazała dalej, że właściwy organ musi uwzględnić wartości i wymogi określone w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, jak również kierować się zasadami rangi konstytucyjnej, tj. zasadą proporcjonalności, zasadą równego traktowania, zasadą ochrony prawa własności. Przy uchwalaniu planu miejscowego organ niejednokrotnie musi dokonać wyboru, którymi z pozostających często we wzajemnej konkurencji wymogów przyznać pierwszeństwo. W ocenie skarżącego, w sprawie Rada nie dokonała prawidłowego rozważenia, czy wartości, jakie powinny być brane pod uwagę przy uchwalaniu planu, uzasadniają tak daleko idącą ingerencję w prawo własności skarżącego. Organ nie wykazał bowiem, aby istniały jakiekolwiek wymogi uzasadniające wprowadzony całkowity zakaz zabudowy nieruchomości skarżącego. Wymogi z zakresu walorów krajobrazowych i ochrony środowiska zostały już na rozpatrywanym terenie uwzględnione w normach powszechnie obowiązujących, to jest aktach ustanawiających na tym terenie [...] Park Krajobrazowy oraz obszary Natura 2000. Skarżący wskazał na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego uznające wprowadzenie w akcie prawa miejscowego zakazów dalej idących od dopuszczalnych przepisami z zakresu ochrony środowiska za naruszające konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Nadto powołał orzeczenie, w którym wskazano, że z faktu umiejscowienia działek na terenie parku krajobrazowego nie można wywodzić znaczącego zróżnicowania w przyjmowanych rozwiązaniach planistycznych w odniesieniu do działek sąsiednich. Skarżący przywołał przykłady orzecznictwa i podkreślił, że z materiałów planistycznych oraz z treści uchwały nie wynika, by wykazane zostały przyczyny rozwiązań tak daleko naruszających prawo własności. Wskazał także na zasadność korzystania ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa i wolności ulegną ograniczeniu. Konieczne jest przy tym badanie rozwiązań alternatywnych i poszukiwanie rozwiązań relatywnie najmniej uciążliwych (por. wyrok NSA z 14 października 2003 r. II SA/Lu 371/02). Wyznaczenie w planie miejscowym dodatkowych granic wykonywania prawa własności musi być adekwatne, szczegółowo, profesjonalnie i wiarygodnie uzasadnione (wyrok NSA z 22 kwietnia 2009 r. sygn. II OSK 1510/08). Strona skarżąca podkreśliła, że Rada winna była wyjaśnić szczegółowo przyjęte w zaskarżonej uchwale przeznaczenie nieruchomości skarżącego. W szczególności winna była wyjaśnić, czy zakwalifikowanie działki należącej do skarżącego do terenów z zakazem zabudowy, odpowiada zasadzie proporcjonalności. Za niezbędnością konieczności tak dalekiego ograniczenia prawa własności nie wskazuje przy tym argumentacja w zakresie walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru planu, gdyż te legły już u podstaw ustanowienia ww. form ochrony przyrody, które nie przewidują całkowitego i bezwzględnego zakazu zabudowy tego obszaru. Została przy tym naruszona zasada równości wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji, brak jest bowiem rzeczywistej cechy odróżniającej nieruchomość skarżącego od nieruchomości, dla których wydano dopuszczające zabudowę decyzje o warunkach zabudowy. Zdaniem skarżącego, wskazane wyżej naruszenia w świetle art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.) stanowią postawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości lub w części. Skarżący podkreślił, że stan działek nr [...] i [...] jest identyczny z działkami, co do których wypowiedział się WSA w Gdańsku w przywołanych w skardze wyrokach. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Odnosząc się do stawianych zarzutów, organ wskazał, że wyłączenie spod zabudowy terenów wskazanych w Studium, a w konsekwencji wprowadzenie zakazu zabudowy poprzez uchwalenie planu miejscowego uzasadnia przede wszystkim położenie działek na terenach leśnych (Ls) oraz zadrzewionych i zakrzaczonych (Lz), w obszarze cennym przyrodniczo i krajobrazowo. Teren objęty ustaleniami planu nie był nigdy brany pod uwagę jako potencjalny kierunek rozwoju miejscowości Charzykowy z uwagi na uwarunkowania przyrodnicze, dlatego też organ nie mógł wprowadzić zabudowy na terenie objętym planem, ponieważ naruszałoby to ustalenia Studium. Dalej w odpowiedzi na skargę argumentowano, że projekt planu uzyskał pozytywne opinie i uzgodnienia wszystkich uczestniczących w procedurze organów, w związku z czym spełnione zostały wszystkie wymogi w zakresie ustaleń dla terenów objętych planem oraz możliwe było przedłożenie przedmiotowego projektu do uchwalenia. Nadto wskazano, że plan miejscowy z ustaleniem zakazu zabudowy, jak wynika z dotychczasowej praktyki, jest jedynym prawnie dostępnym narzędziem, by skutecznie uchronić obszar opracowania przed zabudową, gdy inne dostępne w sytuacji braku planu narzędzia prawne np. decyzje o warunkach zabudowy okazują się działaniem nieskutecznym (świadczy o tym orzecznictwo i praktyka rozstrzygnięć Samorządowych Kolegiów Odwoławczych). Z uwagi na atrakcyjność, na terenie objętym planem obserwuje się bardzo dużą presję inwestycyjną, o czym świadczą liczne wnioski o warunkach zabudowy na terenach, dla których Sąd stwierdził nieważność postanowień. Rada Gminy jest organem, który uchwalając Studium, a także uchwalając plan miejscowy musi pogodzić interesy indywidualne z interesami całej społeczności samorządowej. Na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z obszarami krajobrazowo-przyrodnicze, które wymagają szczególnej ochrony, zatem ochrona przyrody i krajobrazu otwartego przed zabudową jest uzasadniona. Organ podkreślił, że krajobraz jest podstawowym komponentem dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, jest ważną częścią jakości życia ludzi, w tym w obszarach o szczególnie wysokiej jakości, na obszarach uznawanych jako charakteryzujące się wyjątkowym pięknem (za taki trzeba uznać krajobraz [...] Parku Krajobrazowego, zwłaszcza w granicach objętych planem) dla jego ochrony uzasadnione jest wprowadzanie ograniczeń dotyczących zagospodarowania i użytkowania. Krajobraz jest częścią środowiska, zatem jego ochrona ma rangę konstytucyjną (zasada zrównoważonego rozwoju, zapewnienia ochrony środowiska, art. 5 Konstytucji), uprawnione są zatem działania gminy służące wdrażaniu rozwiązań (np. uchwalanie planu miejscowego) zapewniających realizację tego celu, nawet wówczas, gdy będzie się to wiązało z ingerencją w prawa podmiotów trzecich, w tym wypadku prawa właścicieli nieruchomości. Zgodność planu miejscowego ze studium jest warunkiem wymaganym u.p.z.p. (art. 9 ust 4, art. 15 ust 1), którego Rada Gminy musi niewątpliwie przestrzegać. Organ wskazał, że w licznych wyrokach sądów administracyjnych dominuje teza, że naruszenie interesu prawnego skarżących następuje wyłącznie wtedy, gdy w trakcie uchwalania planu następuje naruszenie obiektywnego porządku prawnego, co w tej konkretnej sprawie nie nastąpiło. Gmina uchwalając sporny plan działała zgodnie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego, w ramach którego ustala przeznaczenie i zasady, zagospodarowania terenów położonych na jej terenie. Mając wyłączną kompetencję do planowania przestrzennego może, pod warunkiem, że działa w granicach i na podstawie prawa, samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, jeżeli oczywiście władztwa tego nie nadużywa. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przy tym, że uchwalając plan miejscowy Rada Gminy dopuściła się naruszenia norm prawnych, czy też nadużyła władztwa planistycznego. Działania Rady Gminy podjęte w przedmiotowej sprawie podyktowane były dbałością o interes publiczny. Organ wskazał także, że w momencie nabycia przez skarżącego udziałów w działce nr [...] w C., na terenie tym obowiązywał miejscowy plan, który określał funkcje poszczególnych terenów, dlatego też plan będący przedmiotem skargi prawa jego nie ograniczył. W związku z powyższym skarga nie jest uzasadniona. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz w świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności uchwały Rady Gminy w Chojnicach z dnia 26 kwietnia 2013 r., nr XXXIV/414/2013, w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości Charzykowy, w obrębie geodezyjnym Charzykowy, w gminie Chojnice, przeprowadzona na skutek wniesionej przez skarżącego skargi, wykazała jej niezasadność. We wniesionej skardze skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności posanowień tej uchwały, zawartych w: § 4 ust. 2 pkt 3, 4, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 § 11 ust. 2 pkt 2, § 14 ust, 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5, 6, § 15 ust. 2 pkt 2, 5, 6, ewentualnie stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Podstawę prawną wniesionej przez skarżącego skargi stanowił przepis art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 446) – dalej zwanej u.s.g., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r., gdyż zaskarżona uchwała została podjęta 26 kwietnia 2013 r. Od 1 czerwca 2017 r. zmianie uległy przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., czyli w dniu 1 czerwca 2017 r., stosuje się przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, przepisy ustaw zmienianych m.in. w art. 2 (czyli ustawy o samorządzie gminnym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie zaś z treścią art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wniesiona przez skarżącego skarga poprzedzona została wystosowanym przez niego w piśmie złożonym w dniu 23 października 2024 r. wezwaniem Rady Gminy w Chojnicach do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną uchwałą. Skarga wniesiona została również z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Wyjaśnić przy tym należy, że w orzecznictwie nie było jednolitego stanowiska odnośnie do terminu do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę organu gminy w trybie art. 101 u.s.g. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 2 kwietnia 2007 r., w sprawie o sygn. akt II OPS 2/07, uchwałę, w której stwierdził, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 u.s.g. Skarga na podstawie art. 101 u.s.g. jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania, przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 101 ust. 3 u.s.g.), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, że w normalnym toku czynności podejmowanych przez skarżącego w celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, a następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Oznacza to, że w przypadku doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania zaczyna biec termin 30 dni na wniesienie skargi, obliczany od dnia doręczenia odpowiedzi organu, jeżeli skarżący nie wniósł już skargi (ONSAiWSA z 2007 r., nr 3, poz.60). Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zaskarżoną uchwałą skarżący zawarł w skierowanym do Rady piśmie złożonym w dniu 23 października 2024 r., na które Rada nie udzieliła odpowiedzi. Skarga została zaś wniesiona w dniu 10 grudnia 2024 r., a więc w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 p.p.s.a. Przy czym, wniesiona skarga jedynie w zakresie dotyczącym: § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonej uchwały mogła zostać merytorycznie rozpoznana przez Sąd, gdyż tylko te postanowienia zaskarżonej uchwały naruszają interes prawny skarżącego. Skuteczne wniesienie skargi w trybie przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje bowiem wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Jak wskazuje się w orzecznictwie skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91, Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Z kolei, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Niewątpliwie przy tym w przypadku planu miejscowego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. są właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1130) - zwanej dalej u.p.z.p., ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Stosownie przy tym do treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przyjmowane więc w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c., ale też przepisami art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p. Nadto, niewątpliwie ustalenia planu dotyczące sposobu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości sąsiednich mogą także naruszać interes prawny właściciela nieruchomości, jeżeli będą miały wpływ na wykonywanie przez niego jego prawa własności (zob. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1423/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący jest zaś współwłaścicielem działki nr [...], położonej w C., a działka ta, zgodnie z ustaleniami zaskarżonego planu, położona jest na terenie oznaczonym symbolem 12.ZL. Symbolem ZL objęte są tereny leśne (§ 4 ust. 2 pkt 3 uchwały). Ustalenia zawarte w: § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 15 ust. 2 zaskarżonego planu nie kształtują sytuacji prawnej skarżącego, gdyż nie dotyczą terenu 12.ZL. Nadto, z treści zaskarżonego planu, nie wynika, aby ustalone w nich zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu mogły powodować jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość skarżącego w sposób wpływający na jego uprawnienia. Objęty skargą: § 4 ust. 2 pkt 4 - dotyczy terenu oznaczonego w planie symbolem ZE – tereny zieleni ekologiczne; § 15 ust. 2 dotyczy terenów oznaczonych w planie symbolami 2.ZE, 3.ZE, 4.ZE, 13.ZE, 14.ZE, 19.ZE. Z uwagi na powyższe, w punkcie 2 wyroku, Sąd odrzucił wniesioną skargę w części dotyczącej: § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 15 ust. 2 zaskarżonego planu, o czym orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Z kolei, ustalenia zawarte w objętym skargą § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonego planu, jako dotyczące terenów oznaczonych symbolem ZL, niewątpliwie ingerują w uprawnienia właścicielskie skarżącego, ograniczając przysługujące mu z tego tytułu uprawnienia. Zgodnie bowiem z treścią § 4 ust. 2 pkt 3 zaskarżonego planu ZL to tereny leśne, dla których ustalono: a) przeznaczenie podstawowe: tereny leśne położone w strefie zakazu zabudowy, b) dopuszczalne sposoby zagospodarowania: - uprawy leśne, - lokalizacja urządzeń i sieci infrastruktury technicznej służącej prowadzeniu gospodarki leśnej, nie wymagającej trwałego wyłączenia z produkcji leśnej, - lokalizacja służących prowadzeniu gospodarki leśnej dróg wewnętrznych, w tym dróg tymczasowych, - zadrzewienia, obiekty i urządzenia służące turystyce i rekreacji nie wymagające uzyskania zgód na cele nieleśne, z dopuszczeniem sytuowania urządzeń służących turystyce oraz funkcjom wypoczynkowo-rekreacyjnym w rozumieniu ustawy o lasach (art. 3 pkt 2); c) zakazy i ograniczenia: - ze względu na położenie w obszarach o szczególnym znaczeniu dla ochrony przyrody ustala się zakaz lokalizacji budynków mieszkalnych w zabudowie zagrodowej związanej z gospodarką leśną, nie dopuszcza się sytuowania obiektów (budynków i budowli) na potrzeby gospodarki leśnej, - wyklucza się parkowanie i postój pojazdów poza miejscami wyznaczonymi. Z kolei, § 6 ust. 5 zaskarżonego planu stanowi, że ze względu na położenie w obszarach chronionych przyrodniczo, w zasięgu korytarza ekologicznego ustala się nakaz zachowania dotychczasowego rolnego i leśnego użytkowania, w tym zakaz zabudowy dla wszystkich terenów, dla których nie wydano dotychczas (do dnia uchwalenia planu) prawomocnych decyzji administracyjnych – oznaczonych jako R, ZL, ZE. Zakaz ten uwarunkowany jest ponadto, ekspozycją krajobrazową (położenie w zasięgu atrakcyjnego widoku z punktu poza obszarem planu na jez. C.), szczególną wartością ekologiczną obszaru wynikającą z bardzo dużego zróżnicowania struktury środowiska pod względem fizjograficznym i ekologicznym, niekorzystnymi i słabymi warunkami dla zabudowy ze względu na ukształtowanie powierzchni i warunki gruntowo-wodne, a także przyjeziorne położenie. Zaskarżony § 11 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że w zakresie zaopatrzenia w wodę nie przewiduje się realizacji sieci wodociągowych. § 11 ust. 2 pkt 2 stanowi natomiast, że w zakresie odprowadzenia ścieków sanitarnych wyklucza się stosowanie przydomowych oczyszczalni ścieków. Zgodnie z § 14 ust. 1 ustala się zakaz zabudowy dla wszystkich terenów w obszarze planu, z wyłączeniem terenu 10.R1 dla którego dopuszcza się pozostawienie zabudowy, dla której wydano prawomocne decyzje administracyjne. Natomiast zgodnie z § 14 ust. 2, ze względu na położenie w granicach [...] Parku Krajobrazowego - ustala się zakaz sytuowania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegów jezior, rzek i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej – odległość 100 m pokazana została na rysunku planu nr 1. Stosownie zaś do treści § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 dotyczącego Karty dla terenów 1.ZL, 5.ZL, 6.ZL, 7.ZL, 12.ZL, 15.ZL, 16.ZL: 2) Przeznaczenie terenu, sposoby zagospodarowania i zabudowy: a) funkcja podstawowa - teren gruntów leśnych, zagospodarowanie zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3), nakaz utrzymania dotychczasowej funkcji i użytkowania leśnego; b) funkcje dopuszczalne, uzupełniające – nie dopuszcza się; 5) Parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy: nie dotyczy ze względu na zakaz sytuowania zabudowy. 6) Szczegółowe warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy: ustala się zakaz zabudowy. Ustalenia przewidziane w tych przepisach bez wątpienia ograniczają uprawnienia skarżącego wynikające z treści prawa własności ww. nieruchomości. Przepisem prawa materialnego gwarantującym właścicielowi określone uprawnienia jest art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Prawo zabudowy nieruchomości wypełnia treść prawa korzystania z gruntu. Skoro ustalenia planu wykluczają swobodną możliwość zabudowy nieruchomości, stanowiącej własność skarżącego, oznacza to, że ograniczają istotnie prawo korzystania z nieruchomości, a tym samym ograniczają służące skarżącemu prawo własności. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarżący ma legitymację do zaskarżenia uchwały w części dotyczącej: § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6. Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się zatem należy do przepisów u.s.g., w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne. W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Co więcej, art. 28 u.p.z.p. stanowi, że istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Powyższe oznacza, że zarówno istotne naruszenie "zasad sporządzania", jak i "trybu sporządzania" miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skutkuje stwierdzeniem przez sąd nieważności takiej uchwały w całości lub części. Pierwszą z przewidzianych w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przesłanek oceny zgodności z przepisami prawa uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przesłanka materialnoprawna, a mianowicie uwzględnienie zasad sporządzania planu miejscowego. Chodzi tu przede wszystkim o związanie rady gminy przepisami prawa, w tym prawa europejskiego, zasadami konstytucyjnymi i przepisami ustaw materialnoprawnych, które wyznaczają granice władztwa planistycznego gminy. Są to standardy odnoszące się do merytorycznych ustaleń planu, związane z jego treścią oraz parametrami technicznymi i wymaganiami dotyczącymi dokumentacji planu. Zasady sporządzania aktu planistycznego dotyczą zatem zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna, inne załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Dla normatywnego wyznaczenia zawartości planu znaczenie mają w szczególności przepisy art. 15, art. 17 pkt 4 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., zaś dla standardów dokumentacji planistycznej - przepisy wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenia wykonawczego (por. np. Z. Niewiadomski, Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2018, wyd. 10, teza 4 do art. 28). Druga z przesłanek, formalnoprawna, dotyczy zachowania procedury sporządzenia planu i właściwości organu. Jeżeli chodzi o tryb sporządzania planu, to pojęcie to odnosi się do sekwencji czynności jakie podejmuje organ planistyczny w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Kontrolując w tak zakreślonych granicach zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałę Rady Gminy w Chojnicach z dnia 26 kwietnia 2013 r., w ramach naruszonego interesu prawnego skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd ocenił, że procedura planistyczna poprzedzająca podjęcie zaskarżonej uchwały została przeprowadzona prawidłowo, stosownie do przepisów u.p.z.p. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1587), co znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy i co wynika również z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanych w sprawach o sygn. akt: II SA/Gd 755/13, II SA/Gd 1/15, II SA/Gd 639/18, II SA/Gd 679/19, II SA/Gd 15/21, II SA/Gd 59/21, II SA/Gd 698/21 i II SA/Gd 198/22, w których również kontrolowano zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałę. Prawidłowości procedowania planu nie podważono przy tym we wniesionej w niniejszej sprawie skardze. Dokonując zaś kontroli zachowania przez Radę Gminy Kosakowo zasad uchwalania planu, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu, określone w doktrynie jako "władztwo planistyczne". Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, którego postanowienia kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. W konsekwencji, przysługujące gminie "władztwo planistyczne" jest ograniczone przepisami prawa oraz szczegółowymi przepisami, w tym Konstytucji RP, chroniącymi prawo własności. Zakres ochrony prawa własności nie jest jednak bezwzględny a gmina, kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie, musi uwzględniać nie tylko prawo własności, ale również wymagania ładu przestrzennego, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska i potrzeby interesu publicznego. Ustalenia w zakresie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu powinny być zatem wynikiem wyważenia interesu publicznego i prywatnego, potrzeb i możliwości, które decydują o konkretnych rozwiązaniach, oczywiście przy zachowaniu jawności i przejrzystości procedur planistycznych. Wynika to wprost z treści art. 1 u.p.z.p. Tym samym, prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym do nieruchomości, korzystającym z gwarancji ustawowych (art. 21 ust. 1 Konstytucji) i ponadustawowych (w szczególności art. 6 ust. 1 oraz art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), nie ma jednak – co podkreśla jednolicie orzecznictwo w obszarze planowania przestrzennego - charakteru bezwzględnego, absolutnego i nieograniczonego. Prawo własności może być poddane w określonych sytuacjach ograniczeniom. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazu ingerencji w sferę praw i wolności jednostki nadmiernej w stosunku do chronionej wartości. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Zgodnie z treścią art. 140 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ograniczenia te mają zatem swe źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP, a jeżeli tak, to ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są prawnie dopuszczalne (tak np. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., II OSK 1883/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego nie znajdują usprawiedliwionych podstaw te zarzuty skargi, które kwestionują prawo gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności, poprzez ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, oczywiście pod warunkiem, że ograniczenia te gmina wprowadza w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego (zob. np. wyrok NSA z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 1883/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). To, że gmina dysponuje zespołem uprawnień w tym zakresie kształtowanym przepisami art. 3 ust. 1 u.p.z.p., władztwem planistycznym nie oznacza oczywiście, że gmina może to władztwo wykonywać dowolnie, a jej samodzielność w tym zakresie jest nieograniczona. Gmina – w ramach koncepcji władztwa planistycznego - może zatem ingerować w wykonywanie prawa własności, taka ingerencja musi jednak uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie w każdym więc przypadku ingerencja w prawo własności, postrzegana przez właścicieli nieruchomości jako niekorzystna, musi wiązać się z przekroczeniem przez gminę granic władztwa planistycznego. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności przepisami planu nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Istotne jest przy tym by gmina - wprowadzając te ograniczenia – nie dopuściła się nadużycia swoich uprawnień do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, nie zachowała proporcji między interesem właściciela nieruchomości a interesem publicznym. Prawnie wadliwymi będą zatem te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, jak i te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień, skutkujących wprowadzeniem ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych. W ocenie Sądu, Rada Gminy w Chojnicach, wprowadzając w § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonego planu zakaz zabudowy dla działki skarżącego, która położona jest na terenie leśnym - nie dopuściła się nadużycia władztwa planistycznego. Wprowadzenie takiego zakazu na terenie działki skarżącego jest bowiem adekwatne do funkcji terenu, na którym działka skarżącego się znajduje, a której to skarżący nie kwestionuje. Działka skarżącego znajduje się na terenie przeznaczonym w planie pod tereny leśne, położone w strefie zakazu zabudowy. Jak wynika przy tym z § 4 ust. 2 pkt 3 uchwały jest to teren dopuszczający: - uprawy leśne, - lokalizacja urządzeń i sieci infrastruktury technicznej służącej prowadzeniu gospodarki leśnej, nie wymagającej trwałego wyłączenia z produkcji leśnej, - lokalizacja służących prowadzeniu gospodarki leśnej dróg wewnętrznych, w tym dróg tymczasowych, - zadrzewienia, obiekty i urządzenia służące turystyce i rekreacji nie wymagające uzyskania zgód na cele nieleśne, z dopuszczeniem sytuowania urządzeń służących turystyce oraz funkcjom wypoczynkowo-rekreacyjnym w rozumieniu ustawy o lasach (art. 3 pkt 2). Niewątpliwie zaś, takie przeznaczenie terenu już samo z siebie wyklucza możliwość wprowadzenia na tym terenie jakiejkolwiek zabudowy. Utrzymanie takich terenów bez zabudowy jest powiązanie z ochroną środowiska i ochroną jakości życia. Na potrzebę uwzględnienia wymogów środowiskowych w sposób szczególny wskazuje zawarta w art. 5 Konstytucji RP zasada zrównoważonego rozwoju. Wymogi środowiskowe są również wymienione jako przesłanka uzasadniająca ograniczanie konstytucyjnie chronionych praw i wolności, zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zgodnie art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Znaczenie ochrony środowiska w planowaniu podkreślane było również w ustaleniach Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Jak wskazał Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Hamer przeciwko Belgii, środowisko – choć nie jest chronione przez Konwencję jako wartość sama w sobie – leży w interesie zarówno społeczeństwa, jak i władz publicznych. Uwarunkowania ekonomiczne – a nawet takie chronione prawa, jak prawo własności – nie powinny mieć pierwszeństwa przed względami ochrony środowiska, zwłaszcza gdy ograniczenia takie wynikają z obowiązujących przepisów. Nadto, w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. wymieniony został przykładowy katalog (nie mający charakteru zamkniętego) wartości, które powinny być szczególnie uwzględnione w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Są to między innymi wymagania: ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; walory architektoniczne i krajobrazowe a także wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych. Tym samym, w obecnie obowiązującym stanie prawnym, zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., zasadą planowania przestrzennego powinno być dążenie do lokalizowania nowej zabudowy na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej - w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy. Natomiast na pozostałych terenach nowa zabudowa powinna być planowana wyłącznie w sytuacji braku dostatecznej ilości terenów przeznaczonych pod dany rodzaj zabudowy, położonych na obszarach już zainwestowanych – przy czym w pierwszej kolejności na obszarach w najwyższym stopniu przygotowanych do zabudowy (przez co rozumie się obszary charakteryzujące się najlepszym dostępem do sieci komunikacyjnej oraz najlepszym stopniem wyposażenia w sieci wodociągowe, kanalizacyjne, elektroenergetyczne, gazowe, ciepłownicze oraz sieci i urządzenia telekomunikacyjne, adekwatnych dla nowej, planowanej zabudowy). Co więcej, zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, w planach miejscowych zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez zapewnianie kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, gospodarki odpadami, systemów transportowych i komunikacji publicznej oraz urządzania i kształtowania terenów zieleni. Zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, przy przeznaczaniu terenów na poszczególne cele oraz przy określaniu zadań związanych z ich zagospodarowaniem w strukturze wykorzystania terenu, ustala się proporcje pozwalające na zachowanie lub przywrócenie na nich równowagi przyrodniczej i prawidłowych warunków życia. Wskazania w tym miejscu wymaga, że działka nr [...] znajduje się w pobliżu jeziora C. Nadto sporny obszar położony jest w granicach [...] Parku Krajobrazowego, na terenie, którego obowiązują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz uchwały nr 144/VII/11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie Zaborskiego Parku Krajobrazowego (DZ. URZ. WOJ. 2011.66.1459). Podkreślenia wymaga, że § 3 pkt 7 ww. uchwały wprowadza zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Zakaz zabudowy wynika także z ustaleń Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Chojnice, uchwalonego uchwałą nr XI/100/2011 Rady Gminy Chojnice z 30 czerwca 2011 r. W studium wskazano sporny obszar jako wymagający sporządzenia planu miejscowego z zakazem zabudowy. Studium nie przewiduje bowiem przeznaczenia obszaru objętego planem na funkcje służące turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Obszar działki położony jest także w granicach otuliny Parku Narodowego "[...]", gdzie obowiązują ograniczenia związane z położeniem tej w otulinie, wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Narodowego Bory Tucholskie. Ochrona naturalnego krajobrazu o wysokich walorach została także zapisana w planie zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego (uchwała Nr 639/XLVI/02 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 30 września 2002 roku w sprawie uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2002 roku Nr 81, poz.1773), zmieniona uchwałą Nr 1004/XXXIX/09 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 26 października 2009 roku w sprawie zmiany Planu zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2009 roku Nr 172, poz.3361). Ww. uchwała została uchylona uchwałą nr 318/XXX/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego oraz stanowiącego jego część planu zagospodarowania przestrzennego obszaru metropolitalnego Trójmiasta (Dz. Urz. Woj. Pom. z 14 lutego 2017 r. Poz. 603), która zawiera przepisy dotyczących zachowania i odtwarzania zasobów środowiska przyrodniczego, wskazując przy tym w punkcie K.3.1., że polityka przestrzenna koncentruje się na ochronie obszarów cennych przyrodniczo i krajobrazowo. Szczególne walory środowiskowe wiążą się także z położeniem działki w zasięgu korytarza ekologicznego, który ze względu na bardzo duże zróżnicowanie struktury środowiska pod względem fizjograficznym i ekologicznym, niekorzystnymi słabymi warunkami do zabudowy ze względu na ukształtowanie powierzchni i warunki gruntowo wodne oraz przyjeziorne położenie – dodatkowo uzasadniają wprowadzony zakaz zabudowy (§ 6 ust. 5 planu). Już na marginesie zatem należy zwrócić uwagę, że skarżący nabył udział w działce nr [...] w C., umową sprzedaży – akt notarialny Repertorium A nr [...] zawartym w dniu 29 sierpnia 2024 r., a zatem już po uchwaleniu ww. planu miejscowego. Z treści aktu wynika przy tym, że w planie miejscowym działka zlokalizowana jest na terenie 12.ZL z zakazem sytuowania zabudowy. Skarżący zatem, nabywając działkę stanowiącą teren leśny, musiał mieć pełną świadomość ograniczeń w zakresie realizacji prawa zabudowy, immanentnie związanych z terenami leśnymi. Zakaz zabudowy ustanowiony w planie został wyraźnie odnotowany w treści umowy sprzedaży udziałów. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, Rada Gminy w Chojnicach wprowadzając w § 4 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 5, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 2, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 pkt 2, 5 i 6 zaskarżonego planu zakaz zabudowy dla działki skarżącego, która położona jest na terenie leśnym, nie dopuściła się nadużycia władztwa planistycznego. Podkreślić w tym miejscu należy, że wyjątkowe znaczenie i wagę walorów przyrodniczych oraz krajobrazowych terenu jako przesłanek uzasadniających wprowadzenie zakazu zabudowy podkreślił zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Naczelny Sąd Administracyjny - w najbardziej aktualnych orzeczeniach dotyczących kwestionowanej przez skarżącego uchwały. W wyroku z 22 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę (oraz częściowo odrzucił) na ww. plan miejscowy, uznając, że wprowadzenie zakazu zabudowy w odniesieniu do terenów o szczególnych walorach przyrodniczych i krajobrazowych jest uzasadnione i nie stanowi o nadużyciu władztwa planistycznego. Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 stycznia 2026 r., mocą którego została oddalona skarga kasacyjna od ww. wyroku Sądu I Instancji. Naczelny Sąd podzielił ocenę prawną i stanowisko Sądu I instancji stwierdzając, że przeznaczenie terenów pod uprawny leśne już samo w sobie wyklucza wprowadzenie na takich terenach jakiejkolwiek zabudowy. Utrzymanie zaś takich terenów bez zabudowy jest powiązane z ochroną środowiska i ochroną jakości życia. Zatem taka klasyfikacja, w świetle obowiązującego prawa, sama przez się ogranicza realne prawa właścicielskie skarżącego. Sąd podziela ten najbardziej aktualny pogląd orzecznictwa dotyczących kwestionowanej uchwały, uznając go za adekwatny do sytuacji faktycznej i prawnej również w niniejszej sprawie. Nie ma bowiem wątpliwości, że leśne przeznaczenie nieruchomości skarżącego, powiązane z jej szczególnymi przymiotami przyrodniczymi i krajobrazowymi związanymi z usytuowaniem na obszarach form ochrony przyrody, w ekspozycji korytarza ekologicznego, a także przyjeziornym położeniu, stanowią obiektywne cechy uzasadniające wprowadzony przez gminę zakaz zabudowy. Nie może być tym samym mowy o nadużyciu przez nią władztwa planistycznego. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w powyższym zakresie, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., na wniosek skarżącego zgłoszony w skardze, przy braku sprzeciwu organu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło