II SA/Gd 1156/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-05-14
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Diana Trzcińska, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele lokali w budynku wielorodzinnym, którzy sprzeciwiają się planowanej legalizacji samowolnej rozbudowy innego lokalu, posiadają interes prawny uzasadniający ich status strony w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciele lokali w budynku wielorodzinnym, którzy wykazali, że planowana legalizacja samowolnej rozbudowy innego lokalu wpłynie na ich prawa własności (zwiększenie udziału w częściach wspólnych, zmniejszenie ich powierzchni, wzrost kosztów utrzymania budynku), posiadają zindywidualizowany interes prawny. W związku z tym powinni być uznani za strony postępowania administracyjnego, a ich pominięcie stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.Stan faktyczny
Gmina wystąpiła o uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczące samowolnej rozbudowy lokalu nr 1. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Po bezskutecznym upływie terminu nałożył obowiązek rozbiórki. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję o rozbiórce i zalegalizował rozbudowę, uznając, że kompletne dokumenty zostały złożone wraz z odwołaniem. Właściciele sąsiedniego lokalu (Skarżący) wnieśli skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych poprzez uznanie, że nie posiadają statusu strony, mimo że rozbudowa narusza ich interes prawny związany z częściami wspólnymi nieruchomości i kosztami utrzymania budynku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. G. - R. i R. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 20 września 2024 r., nr WOP.7721.200.2024.TA w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących A. G. - R. i R. R. kwotę 1.197 (jeden tysiąc sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 26 lutego 2024 r. G., działając w imieniu Gminy Miasta (dalej: "Gmina"), wystąpiły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji") o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego rozbudowy lokalu nr [...] przy ul. K. [...] w G.
W piśmie przewodnim Gmina wskazała, że rozbudowa lokalu nr 1 (stanowiącego własność Gminy) nastąpiła na początku lat 90. ubiegłego wieku, zaś najemcy lokalu (D. O. i P. O.- dalej: "Najemcy") są zainteresowani legalizacją dokonanej rozbudowy.
Pismem z 22 marca 2024 r. PINB, na podstawie art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", zawiadomił o wszczęciu uproszczonego postępowania legalizacyjnego
w przedmiocie samowolnej rozbudowy lokalu gminnego nr 1 znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...] w G., na terenie działki nr [...], obręb [...].
Postanowieniem z 22 marca 2024 r. PINB, na podstawie art. 49g ust. 1 i 2 w zw.
z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 682 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane", nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w art. 49g ust. 2 pkt 1-3 Prawa budowlanego, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz ekspertyzy technicznej wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania,
w terminie 80 dni od dnia doręczenia postanowienia.
W wyniku zażalenia wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" (władającą sąsiednią nieruchomością przy ul. K. [...] w G.) Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z 20 maja 2024 r. utrzymał je w mocy.
Pismem z 2 lipca 2024 r. Najemcy zwrócili się do PINB o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów legalizacyjnych.
W odpowiedzi PINB poinformował Najemców, że co do zasady nie posiadają przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i to nie na nich nałożono obowiązki wynikające z Prawa budowlanego. Odnosząc się natomiast do samego terminu organ pierwszej instancji wskazał, że upłynął on bezskutecznie 13 czerwca 2024 r. i już z tego powodu brak jest materialnoprawnych podstaw do jego zmiany.
Decyzją z 20 sierpnia 2024 r. PINB, na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa budowlanego, nakazał Gminie rozbiórkę samowolnie rozbudowanych części lokalu gminnego nr 1 znajdującego się budynku mieszkalnym przy ul. K. [...]
w G., na terenie działki nr [...], obręb [...], obejmujących następujące pomieszczenia: wiatrołap, pokój, łazienka (pomieszczenia nr 1/4, 1/5, 1/6 według inwentaryzacji z 2011 r.), garaż (pomieszczenie nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z art. 49i ust. 1 pkt 2
lit. a Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych
w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1, co ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem podmiot występujący z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie przedłożył wymaganych dokumentów.
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Gminę PWINB decyzją z 20 września 2024 r. uchylił ją i zalegalizował w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym samowolnie rozbudowane części lokalu gminnego nr 1 znajdującego się
w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...] w G., na terenie działki nr [...], obręb [...], obejmujące następujące pomieszczenia: wiatrołap, pokój, łazienka (pomieszczenia nr 1/4, 1/5, 1/6 wg inwentaryzacji z 2011 r.), garaż (pomieszczenie nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że termin, o którym jest mowa w art. 49g Prawa budowlanego, jest terminem procesowym. Termin procesowy oznacza zaś czas przewidziany do dokonania danej czynności procesowej, w tym przypadku złożenia dokumentacji legalizacyjnej w zakresie wyszczególnionym w postanowieniu PINB
z 22 marca 2024 r. Zdaniem PWINB jest to termin umowny - dyspozycja art. 49g Prawa budowlanego wskazuje jedynie, że termin ten nie może być krótszy niż 60 dni od daty odbioru postanowienia. Przepis ten nie wskazuje natomiast z drugiej strony żadnego terminu maksymalnego, który by ograniczał organ w wyznaczeniu górnej jego granicy.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zamiarem ustawodawcy było możliwie jak najszersze stosowanie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do starych samowoli budowlanych. Chodzi bowiem przede wszystkim o "porządkowanie" dawnych inwestycji właśnie w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa. Zaznaczono, że uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f Prawa budowlanego, jest postępowaniem szczególnym i odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 Prawa budowlanego. Może być zatem wszczęte jako odrębna sprawa, niezależnie od toczących się postępowań legalizacyjnych - ma na celu w pierwszej kolejności dobrowolną, uproszczoną legalizację samowoli; restrykcje rozbiórki mają
w takim postępowaniu zastosowanie jedynie w sytuacjach w których ewidentnie nie ma możliwości legalizacji samowoli.
PWINB wskazał, że wraz z odwołaniem Gmina przedłożyła dokumenty legalizacyjne, które w ocenie organu odwoławczego są kompletne, zaś sporządzona ekspertyza wskazuje na spełnienie dyspozycji art. 49h ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego,
tzn. stan techniczny mieszkania nr 1 w budynku nr [...] przy ul. K. w G. nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyli A. G.
i R. R. (dalej: "Skarżący"), reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1. art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie legalizacji rozbudowy lokalu gminnego nr 1 znajdującego się w budynku wielorodzinnym przy ul. K. [...] w G., pomimo istnienia po stronie Skarżących interesu prawnego
w rozumieniu art. 28 k.p.a. wynikającego z możliwego naruszenia przysługujących im praw własności (tj. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1061) - dalej: "k.c.", art. 195 k.c., art. 206 k.c.), wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że Skarżący nie mogli brać czynnego udziału w postępowaniu w sprawie legalizacji samowoli budowlanej lokalu
nr 1 znajdującego się przy ul. K. [...] w G.;
2. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału Skarżących jako podmiotów, które powinny mieć przyznany status strony w postępowaniu i niezwrócenie się do Skarżących o zajęcie stanowiska w sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, mimo że organ powinien mieć wiedzę o tym, że Skarżący, jako właściciele lokalu nr 2 w budynku wielorodzinnym przy ul. K. [...] w G., powinni być uznani za stronę i mieć możliwość aktywnego udziału w postępowaniu.
Zdaniem strony skarżącej powyższe naruszenia mają charakter istotnych naruszeń prawa procesowego dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z tym wniesiono o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący są właścicielami lokalu nr 2 znajdującego się w budynku przy ulicy K. [...] w G. Skarżący są również członkami wspólnoty mieszkaniowej w tym budynku, na którą składa się 5 lokali. Jako właścicielom lokalu nr 2 Skarżącym przysługuje także udział w częściach nieruchomości wspólnej, z której mogą korzystać wszyscy mieszkańcy - członkowie wspólnoty mieszkaniowej przy ul. K. [..], wraz z prawem do korzystania
z gruntu okalającego budynek (podwórka).
Podniesiono, że wskutek rozbudowy lokalu nr 1 stanowiącego własność Gminy
i powiększenia powierzchni tego lokalu (poprzez rozbudowę zajmującą część działki
nr [...], na której posadowiony jest budynek wielorodzinny nr [....]) doszło do zwiększenia udziału właściciela lokalu nr 1 w częściach wspólnych nieruchomości i jednoczesnego zmniejszenia się wielkości (powierzchni) części wspólnych, z których uprawnieni do korzystania są wszyscy właściciele mieszkań we wspólnocie mieszkaniowej K. [...]. Doszło do zajęcia części podwórka, tj. części wspólnej, stanowiącej współwłasność w częściach ułamkowych właścicieli poszczególnych lokali. Ponadto poprzez zwiększenie ogólnej łącznej kubatury budynku wielorodzinnego (poprzez powiększenie lokalu nr 1) dojdzie do niewątpliwego wzrostu kosztów utrzymania budynku jako całości (np. poprzez konieczność remontu dachu - stanowiącego część wspólną, a nie własność poszczególnych mieszkańców). Tym samym także Skarżący będą musieli partycypować i ponosić większe koszty wynikające z powiększenia całości bryły budynku wielorodzinnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że rozbudowa i powiększenie lokalu nr 1 już ma i będzie miała w przyszłości wpływ na uprawnienia i obowiązki pozostałych właścicieli lokali mieszkalnych wchodzących w skład wspólnoty mieszkaniowej, w tym oczywiście sferę prawną Skarżących.
Zdaniem strony skarżącej interes prawny w postępowaniu w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej dotyczącej lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład wspólnoty mieszkaniowej ma nie tylko sama wspólnota mieszkaniowa (co organy uznały), ale także poszczególni właściciele, którzy mogą posiadać (i w tej sprawie zdaniem Skarżących posiadają) odrębny od wspólnoty, własny interes prawny. Podkreślono, że nie zawsze ograniczenie praw czy zwiększenie obowiązków wspólnoty oznacza jednoczesne ograniczenie praw czy zwiększenie obowiązków poszczególnych właścicieli lokali ją tworzących. Co więcej, nie zawsze pojedynczy właściciel ma przełożenie na decyzje wspólnoty, jakie ta może podejmować w konsekwencji naruszeń praw, czy też eskalacji obowiązków.
Podsumowując zarzucono, że organy obu instancji nie uznały Skarżących za stronę postępowania, uniemożliwiając im ewentualne aktywne działania, w tym składanie wniosków dowodowych, zaskarżanie orzeczeń, bądź kwestionowanie opinii w toku postępowania, czym naruszyły w sposób oczywisty ich prawa jako strony.
PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 10 grudnia 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa
[...] wniosła o oddalenie skargi i przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma dokumentów (uchwały nr 3/2024 z 16 lipca 2024 r. wraz
z protokołem głosowania, uchwały nr 4/2024 z 13 sierpnia 2024 r. wraz z protokołem głosowania, pisma Skarżącej z 16 sierpnia 2024 r., pisma administratora "A." z 22 października 2024 r., oświadczenia administratora "A."
z 14 listopada 2024 r.) celem stwierdzenia faktu istnienia po stronie Skarżących wiedzy
o toczącym się postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym lokalu nr 1 oraz wykazaniu przez to braku zasadności zarzutów podniesionych w skardze, poprzez wykazanie braku słuszności tezy o pozbawieniu Skarżących możliwości brania czynnego udziału w tym postępowaniu, a także braku naruszenia interesów Skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości, a przez to braku interesu prawnego Skarżących - jako członków wspólnoty mieszkaniowej - do bycia stroną w toku postępowania przed organami obu instancji.
Pismem z 17 stycznia 2025 r. PWINB poinformował, że wnioskiem z 8 listopada 2024 r. Skarżący wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z 20 września 2024 r. Natomiast z pisma Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego
z 6 maja 2025 r. wynika, że postanowieniem z 13 lutego 2025 r. PWINB odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z 20 września 2024 r. Na postanowienie to Skarżący złożyli zażalenie.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. pełnomocnik Skarżących oświadczył,
że prostuje wnioski skargi wnosząc o uchylenie tylko zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 20 września 2024 r., którą organ ten uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 20 sierpnia 2024 r. i zalegalizował w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym samowolnie rozbudowane części lokalu gminnego nr 1 znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym przy ul. K. [...]
w G., na terenie działki nr [...], obręb [...], obejmujące następujące pomieszczenia: wiatrołap, pokój, łazienka (pomieszczenia nr 1/4, 1/5, 1/6 według inwentaryzacji z 2011 r.), garaż (pomieszczenie nr 1/7) od strony zachodniej budynku oraz schody zewnętrzne.
Rozstrzygnięcie to zostało podjęte na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia
7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o legalizacji, w przypadku gdy dokumenty legalizacyjne są kompletne lub ich niekompletność została usunięta zgodnie z postanowieniem, o którym mowa w art. 49h ust. 2, oraz z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Należy zauważyć, że zarzuty skargi koncentrują się nie na zastosowanej przez PWINB powyższej regulacji, lecz na wykazaniu, że bezpodstawnie pominięto Skarżących jako stronę w toczącym się postępowaniu dotyczącym legalizacji rozbudowy lokalu gminnego nr 1 w budynku przy ul. K. [...] w G., przez co w sprawie doszło do naruszenia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Nie ulega wątpliwości, że podstawowe znaczenie dla wykładni art. 28 k.p.a. ma pojęcie interesu prawnego. Pojęcie to jest rozumiane w różny sposób, w zależności od przyjętej konwencji pojęciowej. W świetle klasycznych koncepcji doktrynalnych interes prawny jest jedną z trzech relacji, obok publicznego prawa podmiotowego oraz interesu faktycznego, jakie mogą powstać między organem administracji publicznej a podmiotem administrowanym. Współcześnie pojęcie publicznego prawa podmiotowego nie jest rozumiane w jednolity i jednoznaczny sposób. Nie wnikając w doktrynalne spory na temat pojęcia publicznego prawa podmiotowego należy przyjąć, że organ administracji - mając do czynienia z publicznym prawem podmiotowym - jest prawnie zobowiązany do postąpienia zgodnie z treścią tego prawa. Strona, której przysługuje publiczne prawo podmiotowe może żądać od administracji podjęcia określonego działania, w szczególności wydania decyzji o określonej treści, lub powstrzymania się od działania, a w razie odmowy może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Ustawodawca nie posługuje się pojęciem publicznego prawa podmiotowego, dlatego określenie treści tego prawa przysługującego określonej stronie w konkretnej sytuacji jest wynikiem interpretacji przepisów prawa
(zob. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024).
W uchwale z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 (ONSAiWSA 2022/5/64) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") stwierdził, że interes prawny należy charakteryzować przez pryzmat źródła, z którego on wynika. Tak więc interes prawny oraz obowiązek jednostki są określane przez normę materialną będącą normą prawa powszechnie obowiązującego, przy czym nie ma znaczenia to, do jakiej gałęzi prawa norma ta należy. Interes prawny oraz obowiązek jednostki w wyniku postępowania ulegają przekształceniu w prawo lub obowiązek w sensie podmiotowym i materialnym. Stwierdzenie posiadania interesu prawnego jest wynikiem ustalenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
W postępowaniach z zakresu prawa budowlanego związanych z nieruchomością wspólną co do zasady stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, którą reprezentuje zarząd. W takich przypadkach stosuje się przepisy zawarte w rozdziale 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048) - dalej: "u.w.l.". Nie oznacza to jednak, że właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych nie mogą uzyskać przymiotu strony w takim postępowaniu, przy czym warunkiem uzyskania takiego statusu jest wykazanie, że planowane zamierzenie inwestycyjne będzie wpływać na konkretny lokal oraz godzić w uprawnienia dotyczące korzystania z niego. Konieczne jest zatem wykazanie posiadania zindywidualizowanego interesu prawnego (zob. wyroki NSA: z 3 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2208/10, z 24 września 2014 r. sygn. akt II OSK 647/13, czy z 6 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 1996/16, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy zauważyć, że działania wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd, co do zasady dotyczą nieruchomości wspólnej, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.w.l., co wynika wprost z rozdziału 4 tej ustawy, a w szczególności z przepisów art. 21 ust. 1
i art. 22 ust. 1 i 3.
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w uchwale z 26 listopada 2001 r. sygn. akt OPK 19/01 (ONSA 2002/2/68), w celu uniknięcia sytuacji, w której
w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wspólnoty mieszkaniowej powstałaby konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali), odchodzi się od konieczności występowania każdego członka wspólnoty na rzecz działania organów wspólnoty w imieniu członków.
Z kolei w wyroku z 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 856/06 NSA stwierdził,
że w stosunkach zewnętrznych odnoszących się do nieruchomości wspólnej, wspólnotę reprezentuje jej zarząd. Zasada ta doznaje ograniczenia, jeżeli właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość wykaże swój własny interes prawny, podlegający ochronie w oparciu o przepisy prawa cywilnego, jak i na podstawie materialnoprawnych regulacji prawa administracyjnego w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa. Skoro bowiem działania wspólnoty dotyczą nieruchomości wspólnej, to każdy właściciel lokalu stanowiącego w myśl art. 2 ust. 1 u.w.l. odrębną nieruchomość może mieć również swój własny, zindywidualizowany i chroniony interes prawny. Jeżeli członek wspólnoty mieszkaniowej wykaże więc swój indywidualny interes prawny, to może wystąpić jako strona w postępowaniu administracyjnym w sprawie, w której występuje także wspólnota mieszkaniowa (zob. wyroki NSA: z 7 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1648/08, z 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1912/06, z 18 września 2009 r. sygn. akt
II OSK 1417/08, z 24 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 233/08 i z 3 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 905/08).
Tym samym, pomimo że zasadą jest występowanie wspólnot mieszkaniowych reprezentowanych przez swój organ (zarząd), to oprócz nich mogą występować także właściciele poszczególnych lokali, w przypadku wykazania, że mają oni przymiot strony niezależny od występujących w ich imieniu wspólnot mieszkaniowych.
Zgodnie z art. 22 ust. 2 u.w.l. do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że legalizacja samowolnej rozbudowy lokalu
nr 1 przy ul. K. [...] w G. jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody współwłaścicieli na dokonanie tej czynności, podjętej
w formie uchwały.
W dniu 16 lipca 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej przy
ul. K. [....] w G. podjęła Uchwałę nr 2/2024, którą upoważniono zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" dla lokalu nr 1, którego najemcami są D. O. i P. O., w toczącym się w PINB postępowaniu o legalizację rozbudowy lokalu gminnego nr 1, którego dokonano ponad 20 lat temu. Należy zauważyć, że właściciele lokalu nr 2, tj. Skarżący, zagłosowali przeciwko podjęciu tej uchwały.
Z kolei w dniu 13 sierpnia 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej przy ul. K. [...] w G. podjęła Uchwałę nr 4/2024, którą upoważniono zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" w toczącym się w PINB postępowaniu o legalizację rozbudowy lokalu gminnego nr 1, którego dokonano ponad 20 lat temu. Skarżący nie wzięli udziału w głosowaniu nad przyjęciem tej uchwały, natomiast w piśmie z 11 sierpnia 2024 r. skierowanym do zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A.G. oświadczyła, że 6 sierpnia 2024 r. otrzymała projekt powyższej uchwały, z którym fundamentalnie się nie zgadza. Skarżąca wyjaśniła, że projekt uchwały nie respektuje ustaleń i propozycji, jakie zostały wypracowane podczas spotkania w siedzibie administratora. Zarzucono również, że projekt uchwały jest nieprecyzyjny, co uniemożliwia racjonalne podjęcie decyzji. Skarżąca oświadczyła, że jeżeli jednak zdaniem zarządu uchwała jest jasna i precyzyjna, a jej przedmiot opisany w sposób nie budzący wątpliwości, to prosi o odnotowanie jej głosu jako głosu przeciw uchwale.
Zdaniem Sądu głosując przeciwko Uchwale nr 3/2024, jak również nie biorąc udziału w głosowaniu nad Uchwałą 4/2024 (wyjaśniając w piśmie z 11 sierpnia 2024 r. powód tej decyzji) Skarżący zdefiniowali swój interes prawny w opozycji do czynności podejmowanych przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], a polegających na upoważnieniu zarządu do złożenia podpisów pod "Oświadczeniem o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", które to oświadczenie było niezbędne, aby móc zalegalizować samowolną rozbudowę lokalu gminnego nr 1 (obowiązek taki nałożył na Gminę PINB w postanowieniu z 22 marca 2024 r.).
Sąd podziela stanowisko Skarżących, że wskutek zalegalizowania samowolnej rozbudowy lokalu nr 1 i powiększenia jego powierzchni (poprzez rozbudowę zajmującą część działki nr [...], na której posadowiony jest budynek wielorodzinny nr [...]) dojdzie do zwiększenia udziału właściciela lokalu nr 1 w częściach wspólnych nieruchomości
i jednoczesnego zmniejszenia się wielkości (powierzchni) części wspólnych, z których uprawnieni do korzystania są wszyscy właściciele mieszkań we Wspólnocie Mieszkaniowej [...]. Ponadto poprzez zwiększenie ogólnej łącznej kubatury budynku wielorodzinnego (poprzez powiększenie lokalu nr 1) dojdzie do wzrostu kosztów utrzymania budynku jako całości (np. poprzez konieczność remontu dachu - stanowiącego część wspólną, a nie własność poszczególnych mieszkańców). Tym samym także Skarżący będą musieli partycypować i ponosić większe koszty wynikające z powiększenia całości bryły budynku wielorodzinnego.
Nie ulega zatem wątpliwości, że Skarżący mają interes prawny odmienny (przeciwny) w stosunku do interesu reprezentowanego przez Wspólnotę Mieszkaniową, przez co mają status strony postępowania zainicjowanego wnioskiem Gminy z 26 lutego 2024 r.
Z powyższych powodów Sąd za przedwczesną uznał wypowiedź odnośnie do meritum sprawy, tj. prawidłowości zastosowania przez PWINB art. 49i ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, gdyż postępowanie powinno zostać powtórzone z udziałem Skarżących, którym należy zapewnić możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, możliwość składania wniosków dowodowych, oświadczeń i wyjaśnień. Czym innym jest bowiem wiedza (świadomość) o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a czym innym uczestnictwo w nim w charakterze strony ze wszystkimi tego konsekwencjami (uprawnieniami i obowiązkami).
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), zasądzając od PWINB na rzecz strony skarżącej kwotę
1.197 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (680 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło