II SA/Gd 1249/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-04-03
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Diana Trzcińska, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie doszło do rokowań wymaganych przez art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co skutkowało uchyleniem decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przesłankę rokowań z art. 124 ust. 3 u.g.n. W ocenie Sądu, przedstawiona chronologia czynności, w tym wymiana pism, sporządzenie operatów szacunkowych i protokołów uzgodnień, a także brak porozumienia co do wynagrodzenia, świadczy o przeprowadzeniu rokowań. Brak zgody właściciela lub niepowodzenie rokowań nie wyklucza możliwości wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, jeśli pozostałe przesłanki są spełnione.Stan faktyczny
Spółka P. wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy gazociągu. Starosta wydał zgodę, ale Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając, że nie przeprowadzono rokowań z właścicielem nieruchomości (Miastem M.). Wojewoda wskazał na rozbieżności w dokumentacji dotyczące powierzchni zajęcia nieruchomości oraz brak jasności co do zakresu prac. Spółka wniosła skargę, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów k.p.a. i u.g.n. poprzez błędną ocenę rokowań.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 18 września 2024 r. nr NSP-VIII.7581.1.270.2023.BB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 10 stycznia 2023 r. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Inwestor", "Spółka", "Skarżąca") wystąpiła do Starosty Malborskiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE przez nieruchomość położoną w M. składającą się z części działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowiącą własność Miasta M.
Decyzją z 16 sierpnia 2023 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie [...], oznaczonej jako działka [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], która jest własnością Miasta M., poprzez udzielenia Inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu, zobowiązał Spółkę do zrealizowania inwestycji zgodnie z załącznikiem graficznym dołączonym do decyzji oraz przywrócenia ww. działki do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót budowalnych.
Odwołując się do treści art. 124 u.g.n. organ pierwszej instancji stwierdził,
że wszystkie przesłanki ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zostały
w niniejszej sprawie spełnione, albowiem złożenie przez Inwestora wniosku zostało poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości, tj. Miastem M., planowana inwestycja wypełnia znamiona celu publicznego (art. 6 pkt 2 u.g.n.), a jej realizacja ma nastąpić zgodnie z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p.").
W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Burmistrza Malborka (dalej: "Burmistrz") Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z 18 września 2024 r. uchylił ją w całości i odmówił ograniczenia sposobu korzystania
z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], poprzez udzielenie Spółce zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu.
Zdaniem organu odwoławczego znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, mająca według Inwestora stanowić potwierdzenie przeprowadzenia rokowań w myśl
art. 124 ust. 3 u.g.n., prowadzi do wniosku, że ustawowy wymóg przeprowadzenia rokowań mających na celu uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, nie został spełniony.
Wojewoda wskazał, że Inwestor dołączył do wniosku następujące dokumenty:
1) pismo z 20 sierpnia 2021 r. Urzędu Miasta Malborka, skierowane do Inwestora,
z informacją, że w związku z ustanowieniem służebności przesyłu Urząd Miasta zlecił wycenę jej wartości, 2) protokół uzgodnień z 13 września 2021 r. w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, z którego wynika, że Miasto Malbork ustanawia na działce nr [...] na obszarze 126 m2 na czas nieoznaczony na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego odpłatną służebność przesyłu polegającą na prawie wybudowania pod powierzchnią gruntu gazociągu, zgodnie z załącznikiem graficznym, 3) operat szacunkowy z 3 września 2021 r. za ustanowienie służebności przesyłu gazociągu z przyłączami, z którego wynika,
że obszar strefy ograniczonego użytkowania związanej ze służebnością przesyłu gazociągu, określony przez Inwestora wynosi 126 m2, 4) kopię pisma Inwestora
z 8 listopada 2021 r. skierowanego do Urzędu Miasta Malborka dotyczącą zarzutów do operatu, 5) pismo Urzędu Miasta Malborka z 21 marca 2022 r. skierowane do Inwestora,
z którego wynika, że rzeczoznawca majątkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte
w operacie szacunkowym, oraz że ustanowienie służebności przesyłu na działce nr [...] będzie możliwe na warunkach przedstawionych w protokole uzgodnień, 6) kopię pisma Inwestora z 28 sierpnia 2022 r. skierowanego do Urzędu Miasta Malborka dotyczącego podtrzymania zarzutów do operatu, 7) pismo Urzędu Miasta Malborka z 20 września
2022 r., skierowane do Inwestora, z którego wynika, że z uwagi na utratę ważności operatu szacunkowego zostanie zlecona nowa wycena, 8) protokół uzgodnień z 9 listopada 2022 r. w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, z którego wynika, że Miasto Malbork ustanawia na działce nr [...] na obszarze 126 m2 na czas nieoznaczony na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego odpłatną służebność przesyłu polegającą na prawie wybudowania pod powierzchnią gruntu gazociągu, zgodnie z załącznikiem graficznym.
W ocenie Wojewody w sprawie nie doszło do ustalenia szczegółowych warunków udostępnienia nieruchomości pomiędzy właścicielem nieruchomości a Inwestorem. Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, że skierowane do właściciela pisma wyczerpująco informowały go o zakresie planowanych do przeprowadzenia prac oraz warunków, na jakich miałoby to się odbyć - w dołączonych przez Inwestora dokumentach brak jest jasności co do zakresu prac. Wojewoda zwrócił uwagę, że z protokołów uzgodnień z 13 września 2021 r. i 9 listopada 2022 r. wynika, że Miasto Malbork ustanawia na działce nr [...] na obszarze 126 m2 na czas nieoznaczony na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego odpłatną służebność przesyłu polegającą na prawie wybudowania pod powierzchnią gruntu gazociągu, zgodnie z załącznikiem graficznym. Również operat szacunkowy wskazuje, że przedmiotem wyceny jest obszar strefy ograniczonego użytkowania o powierzchni 126 m2. Natomiast we wniosku z 10 stycznia 2023 r. Inwestor wskazał, że powierzchnia ograniczeń wzdłuż gazociągu wyniesie 183 m2, zaś w przypadku przyłączy 26 m2. Z kolei w przesłanych przy piśmie z 6 czerwca 2024 r. mapach Inwestor wskazał, że powierzchnia pasa budowlano montażowego wyniesie 802 m2, zaś strefa kontrolowana 199,5 m2.
Zdaniem Wojewody dokumenty przedstawione przez Inwestora nie wskazują dokładnie, jaki obszar zostanie zajęty, na jakiej długości będą odbywać się prace, co więcej pomiędzy dokumentami z rokowań a wnioskiem występuje znaczna rozbieżność. Dołączony do protokołu uzgodnień załącznik graficzny (mapa) nie precyzuje w sposób jasny i przejrzysty właścicielowi przebiegu inwestycji, czy też powierzchni ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, nie wyjaśniono, co mapa zawiera, brak jest legendy. Z dokumentów nie wynika, że mają być prowadzone negocjacje. Nie wskazano właścicielowi możliwości wystąpienia przez Inwestora na drogę administracyjną, jeśli nie dojdzie do porozumienia na drodze cywilnej.
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawach dotyczących ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, które stanowią wyjątkową ingerencję w chronione konstytucyjnie prawo własności, to inwestor realizujący cel publiczny, występujący
z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., musi wykazać się należytą starannością w prowadzonych rokowaniach. Znajduje się on bowiem na pozycji specjalisty, nie tylko w rozwiązaniach technicznych danej inwestycji, ale również uregulowań prawnych, dzięki którym cel publiczny może zostać zrealizowany.
Podsumowując Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do rozmów, które mogłyby być uznane za rokowania, a sam brak zgody właściciela gruntu nie jest wystarczający do uznania, że przesłanka przeprowadzenia rokowań została spełniona.
W skardze na decyzję organu odwoławczego Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania,
tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", poprzez niedostateczne ustalenie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego dotyczącej rokowań,
a w konsekwencji błędną ocenę całokształtu zebranych dowodów poprzez uznanie przez organ odwoławczy na podstawie dokumentów wymienionych na s. 9 i 10 zaskarżonej decyzji, że rokowania miały charakter pozorny, podczas gdy z ww. dokumentów wynika jednoznacznie realny charakter rokowań w niniejszej sprawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n., poprzez błędne uznanie przez organ odwoławczy, że nie zachodzą wszystkie przesłanki niezbędne do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, podczas gdy faktycznie przesłanki te zachodzą w niniejszej sprawie.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w złożonej przez Inwestora dokumentacji przedstawiono wszystkie elementy przyszłej umowy, co jest warunkiem sine qua non poprawnie przeprowadzonych rokowań. Nie można zatem uznać ich za nieprawidłowe czy pozorne, zatem oczywiste jest, że wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie zezwolenia w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. zostały spełnione. Zarzucono, że pomimo przedstawienia przez Spółkę odpowiedniej dokumentacji organ odwoławczy nie uwzględnił jej w trakcie ustalania stanu faktycznego, a także pominął ją w ocenie całokształtu postępowania.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniesiono, że art. 124
ust. 1 u.g.n. nie uzależnia uzyskania zgody administracyjnej od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Dla oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia. Nie można zatem uznać rokowań za pozorne tylko dlatego, że nie doszło do porozumienia po ich przeprowadzeniu. Za wadliwe uznano tym samym przyjęcie przez Wojewodę, że do rokowań nie doszło tylko dlatego, że propozycje przedstawione właścicielowi nie były satysfakcjonujące. Natomiast podnoszony przez organ odwoławczy zarzut nieprecyzyjnego wskazania długości gazociągu pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem sądowym, bowiem brak zgody właściciela wynikał z braku porozumienia w kwestii należnego wynagrodzenia, a nie samej długości gazociągu. W ocenie strony skarżącej organ ma obowiązek ustalenie samej konieczności realizacji i zaistnienia faktu rokowań, a nie oceny ich skuteczności.
Zwrócono również uwagę na utrwalony w judykaturze pogląd, zgodnie z którym oświadczenie woli właściciela nieruchomości powinno być na tyle jasne i czytelne, aby nie wywoływało najmniejszych wątpliwości co do istnienia po jego stronie zgody na ograniczenie jego prawa. A zatem należy uznać, że jakiekolwiek inne oświadczenie woli, które wywoływałoby chociażby cień wątpliwości co do swojej treści wypełnia przesłankę
z art. 124 u.g.n. Co więcej, art. 124 omawianej ustawy nie uzależnia uzyskania zgody administracyjnej od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia. Brak porozumienia nie stoi zatem na przeszkodzie wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody
Pomorskiego z 18 września 2024 r. uchylająca w całości decyzję Starosty Malborskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z 16 sierpnia 2023 r. i orzekająca o odmowie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], poprzez udzielenie P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r.,
poz. 1145 ze zm.), który w dacie orzekania przez organy stanowił, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (ust. 1). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa
w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty
z przeprowadzonych rokowań (ust. 3).
Przytoczone wyżej przepisy regulują kwestie związane z ograniczaniem praw do nieruchomości w związku z budową ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń.
W piśmiennictwie wskazuje się, że co do zasady celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być bowiem sprecyzowane wcześniej - albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze rozstrzygnięcia i umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża na to zgody, jak również stanowi dowód, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.). Dopiero na etapie udzielenia pozwolenia na budowę organy architektoniczno-budowlane analizują techniczne możliwości zrealizowania sieci oraz tryb, formę i zakres koniecznych działań, których podjęcie będzie niezbędne do usunięcia ewentualnych przeszkód
(tak: E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020 i powołane tam orzecznictwo).
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że ustawodawca umożliwia przymusowo,
a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizowanie inwestycji celu publicznego,
w sytuacji gdy nie wyraża on na to zgody, tak co do zasady, jak i wskutek braku porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw.
Jak słusznie wskazały orzekające w sprawie organy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób określony w art. 124 ust. 1 u.g.n. jest możliwe przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.; 2) ograniczenie ma być zgodne
z m.p.z.p., a w przypadku braku planu - zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; 3) właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem.
Zdaniem Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji prawidłowo, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z części działki nr [...] położonej w obrębie [...], poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na założenie i przeprowadzenie gazociągu niskiego ciśnienia dn110PE oraz dn63PE z przyłączem gazu.
W ocenie Sądu - wbrew stanowisku Wojewody - wszystkie przewidziane przepisami u.g.n. przesłanki umożliwiające takie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n., albowiem odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z pkt 2 tego artykułu, który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Inwestycja taka może zaopatrywać zarówno obiorców indywidualnych, jak i publicznych w określone źródło energii, zwiększając jej zasięg oraz poprawiając bezpieczeństwo energetyczne, a jej realizacja jest uzasadniona ze względu na interes społeczny oraz gospodarczy. Inwestycja tego rodzaju ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") z 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego jej realizacja, przy sprzeciwie właściciela działki, przez którą inwestor zaprojektował przebieg linii, może odbywać się w trybie i na zasadach wynikających z art. 124 u.g.n.
Należy przy tym zwrócić uwagę na prezentowany w orzecznictwie pogląd,
że przepis art. 6 pkt 2 u.g.n. nie uzależnia istnienia celu publicznego od ilości odbiorców. Mowa w nim jest o budowie przewodów i urządzeń służących do przesyłania m.in. gazów, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów
i urządzeń. Podobnie takich ilościowych ograniczeń nie zawiera art. 2 pkt 5 u.p.z.p., którego treść pozwala na przyjęcie, że możliwość zapewnienia kilku działkom gazu ziemnego ma znaczenie lokalne, bo ma wpływ na określony rozwój gminy na określonym jej terenie. Nie można bowiem co do zasady wykluczyć, że realizowanie inwestycji tylko dla konkretnego terenu stanowi realizację inwestycji celu publicznego i że bez znaczenia dla takiej kwalifikacji musi pozostawać kwestia ilości działek, które mają być przez taką linię obsługiwane (zob. wyrok NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 3777/19).
W świetle poglądów orzeczniczych (zob. m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3857/18) inwestycja celu publicznego może dotyczyć także niewielkiego odcinka sieci. Jeżeli bowiem planowana inwestycja ma na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy energii elektrycznej, cieplnej lub gazu, co mieści się w zadaniach własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.)), to okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie niewielki odcinek, a nie dłuższy, nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 u.p.z.p. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju inwestycje służą zaspakajaniu bieżących potrzeb ludności, niezbędnych dla funkcjonowania wspólnoty samorządowej.
W odniesieniu do drugiej przesłanki dopuszczalności wydania w niniejszej sprawie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. należy przyznać rację organom, że planowana inwestycja jest zgodna z zapisami Uchwały Nr LII/483/10 Rady Miasta Malborka z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Centrum Miasta Malborka - terenu Starego Miasta położonego w obrębie murów obronnych, która została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z 2011 r. numer 8, pozycja 212. Zgodnie z wypisem z m.p.z.p. działka nr [...] objęta jest następującymi jednostkami bilansowymi: PP1 - Place i przestrzenie publiczne, MW2 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, KDW - Tereny dróg wewnętrznych, KDD2 - Zielony parking, KDD1 - Ulice dojazdowe, MW1 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, MU4 - Tereny zabudowy mieszkalno-usługowej, KDp4 - Ciągi piesze, ZP1 - Tereny zieleni urządzonej, KDp1 - Ciągi piesze, MW3 - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, MU3 - Tereny zabudowy mieszkalno-usługowej, KDD3 - Ulice dojazdowe, KDp2 - Ciągi piesze, PP4 - Place i przestrzenie publiczne, ZP2 - Tereny zieleni urządzonej, PP3 - Place i przestrzenie publiczne, KDp3 - Ciągi piesze, ZP3 - Tereny zieleni urządzonej, U3 - Tereny zabudowy usługowej, U2 - Tereny zabudowy usługowej. W przepisach ogólnych planu miejscowego w § 19 pkt 8 zapisano: "ustala się, że niniejszy plan jest podstawą modernizacji i rozbudowy wszystkich sieci infrastruktury technicznej jako celu publicznego, niezbędnych do funkcjonowania całego obszaru planu".
Zdaniem Sądu zgromadzone w sprawie dokumenty potwierdzają również, że przed wystąpieniem z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Inwestor przeprowadził z właścicielem działki nr [...] rokowania w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie prac związanych z realizacją spornej inwestycji, przez co spełniona została także przesłanka z art. 124 ust. 3 u.g.n.
W tym miejscu należy zauważyć, że z przepisów u.g.n. (jak również innych aktów prawnych) nie wynika, jakie dokumenty inwestor ma przedstawić właścicielowi gruntu
w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, ani też nie nałożono na inwestora obowiązku poinformowania właściciela na piśmie, że rokowania w sprawie uważa za zakończone. Rokowania nie są zatem czynnościami sformalizowanymi, mogą być prowadzone w dowolnej formie i nie można ich podporządkować konkretnym czynnościom negocjacyjnym. W art. 124 ust. 3 u.g.n. nie umieszczono jakichkolwiek reguł w zakresie prowadzenia rokowań, oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez zaproponowanie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania. Podobnie nie określono momentu zakończenia rokowań, zatem mogą być one zakończone w dowolnym czasie, np. gdy w ocenie którejkolwiek ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia (zob. wyrok NSA z 19 października 2017 r. sygn. akt I OSK 1165/17).
Należy również podkreślić, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada jedynie, czy w sprawie zostały przeprowadzone rokowania
w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie. Nie jest natomiast przedmiotem kontroli sam tryb prowadzenia tych rokowań,
a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy. Aspekty te pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego.
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszej sprawy i analizując spełnienie powyżej wskazanej przesłanki w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji Sąd stwierdził, że została ona spełniona, co pozwalało na ograniczenie sposobu korzystania
z części działki nr [...] w drodze decyzji administracyjnej.
Z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem
z 20 sierpnia 2021 r. Burmistrz Miasta Malborka poinformował Inwestora, że w związku
z ustanowieniem służebności przesyłu zlecono wycenę jej wartości. W dniu 3 września 2021 r. został sporządzony operat szacunkowy wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu gazociągu z przyłączami na działce nr [...] obręb [...], w którym wartość jednorazowego wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu ustalono na kwotę 26.610 zł. W dniu 13 września 2021 r. został sporządzony protokół uzgodnień w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, z którego wynika, że Miasto Malbork ustanawia na działce nr [...] na obszarze 126 m2 na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego odpłatną służebność przesyłu polegającą na prawie wybudowania pod powierzchnią gruntu gazociągu, zgodnie z załącznikiem graficznym. W piśmie z 8 listopada 2021 r. Inwestor sformułował zarzuty wobec części zapisów sporządzonego operatu szacunkowego, do których jego autor (rzeczoznawca majątkowy Bartosz Sobolewski) ustosunkował się w piśmie z 18 marca 2022 r. Pismem z 21 marca 2022 r. Burmistrz poinformował Inwestora, że z uwagi na to, iż rzeczoznawca majątkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w operacie szacunkowym ustanowienie służebności przesyłu na działce nr [...] będzie możliwe na warunkach przedstawionych w protokole uzgodnień
z 13 września 2021 r. Pismem z 28 sierpnia 2022 r. Inwestor poinformował Burmistrza,
że podtrzymuje swoje zarzuty sformułowane z piśmie z 8 listopada 2021 r. wobec operatu szacunkowego. Pismem z 20 września 2022 r. Burmistrz poinformował Spółkę, że z uwagi na utratę ważności operatu szacunkowego zostanie zlecona ponowna wycena. W dniu
9 listopada 2022 r. został sporządzony nowy protokół uzgodnień w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, w którym jednorazowe wynagrodzenie z tytułu ustanowienia tej służebności ustalono na kwotę 26.811 zł. Protokół ten nie został podpisany przez Inwestora, który postanowił zakończyć rokowania i pismem z 10 stycznia 2023 r. wystąpił do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n.
Opisana chronologia poszczególnych czynności prowadzi do jednoznacznego wniosku, że w sprawie mieliśmy do czynienia z rokowaniami wymaganymi przez art. 124 ust. 3 u.g.n. Należy przy tym podzielić prezentowany w judykaturze pogląd, że proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury zmierzającej do wydania decyzji z art. 124
ust. 1 u.g.n. (zob. wyroki NSA: z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1375/17,
z 24 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 970/17 i z 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 298/15).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie administracyjnym.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu, a dotyczącej interpretacji art. 124 ust. 3 u.g.n.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1964), zasądzając od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 25 akt sądowych), a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło