II SA/Gd 125/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (sprawozdawca) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 maja 2024 r. nr SKO Gd/4109/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 31 marca 2023 r. (sprecyzowanym w dniu 21 kwietnia 2023 r.) A. M. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Wójta Gminy K. (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup niezbędnych leków w kwocie 280 zł. W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie wykonującą jakiejkolwiek pracy; choruje na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków, badań lekarsko-specjalistycznych i wizyt lekarskich. Do podania dołączono m.in. kserokopię zaświadczenia lekarskiego z 29 marca 2023 r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Pucku z 29 marca 2023 r. oraz oświadczenie majątkowe. Decyzją z 15 maja 2023 r. Wójt, na podstawie art. 7 pkt 4 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901) - dalej: "u.p.s.", odmówił Wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał m.in., że 14 kwietnia 2023 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, podczas którego Wnioskodawca oświadczył, iż: prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem, jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do świadczeń, nie podejmuje żadnej pracy, choruje długotrwale, nie może podjąć żadnego zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia, nie osiąga żadnych dochodów, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, zamieszkuje wspólne z ojcem, siostrą i jej córką. Wójt wskazał również, że w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia rachunku za zakupione leki Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada takiego rachunku, ponieważ zwraca się o przyznanie środków na zakup tych leków. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że 20 marca 2023 r. na konto Wnioskodawcy przelano zasiłek okresowy w kwocie 388 zł za miesiąc marzec 2023 r., zasiłek okresowy i celowy na zakup żywności za miesiąc luty 2023 r. w kwocie 400 zł, zaś 28 kwietnia 2023 r. przelano na konto Strony zasiłek celowy w kwocie 400 zł na zakup żywności. Po przytoczeniu treści przepisów art. 39 ust. 1 u.p.s. Wójt wskazał, że odmawia Wnioskodawcy przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na pokrycie części kosztu zakupu leków w miesiącu marcu 2023 r., zaś powodem odmowy jest fakt, że cyklicznie ubiega się on o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Podkreślono, że Strona co miesiąc otrzymuje zasiłek okresowy i celowy na zakup żywności. Ponadto Wnioskodawca nie zamieszkuje sam, lecz z ojcem, siostrą i jej córką. Zwrócono również uwagę, że podczas wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Strony nie zaobserwowano ubóstwa - sprzęt gospodarstwa domowego jest zmechanizowany, posesja ogrodzona płotem z kamienia i metalu (płot został wykonany w czasie systematycznego korzystania z systemu pomocy społecznej), właścicielem domu i posesji jest Wnioskodawca. Organ pierwszej instancji podniósł, że przepisy u.p.s. wskazują wyraźnie, iż pomoc społeczna powinna zaspokajać naprawdę niezbędne potrzeby życiowe w granicach posiadanych przez organ pomocy społecznej środków finansowych, zaś przyznana pomoc nie musi obejmować wszystkich potrzeb wnioskodawców. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wójt wskazał, że rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osoby (rodziny) w jej wysiłkach zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stała się ona samowystarczająca. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów u.p.s. ma charakter przejściowy i pomocniczy, stanowi ona wsparcie w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i zabezpieczenie najpilniejszych wydatków bytowych. Nie może ona zatem w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania osób o nią występujących, służące zaspokojeniu wszystkich ich oczekiwań. Podkreślono, że pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie można traktować jako stałego źródła dochodów, zasiłek ten nie może bowiem stanowić podstawowego źródła utrzymania i służyć zaspokajaniu każdej potrzeby życiowej. Końcowo organ pierwszej instancji podniósł, że organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb, o które wnioskuje strona, ponieważ ośrodki pomocy społecznej dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 28 maja 2024 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 2, art. 3, art. 4, art. 11 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 39 ust. 1, 2 i 3 u.p.s. wskazując następnie, że decyzje podejmowane w zakresie przyznania zasiłku celowego (art. 39 u.p.s.) mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie ma obowiązku spełnienia w całości oczekiwań osób ubiegających się o pomoc, musi bowiem kierować się nie tylko sytuacją materialną, rodzinną i zdrowotną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi oraz interesem innych osób korzystających ze wsparcia. Kolegium zaznaczyło, że jakkolwiek decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy nie może być rozstrzygnięciem dowolnym. Podniesiono, że u.p.s. daje wskazówki co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Innymi słowy, organ pomocy społecznej musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z jego wsparcia skorzystała w ciągu roku budżetowego jak najliczniejsza grupa potrzebujących. Tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Organ przyznający świadczenia nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby lub wąskiej grupy osób, choćby ich sytuacja materialna czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Musi też oszczędnie gospodarować posiadanymi środkami budżetowymi aby pozwoliły mu realizować jego zadania przez cały rok budżetowy, ze szczególnym uwzględnieniem miesięcy zimowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że 24 kwietnia 2023 r. została przeprowadzona aktualizacja rodzinnego wywiadu środowiskowego i potwierdza ona, że znana organom z urzędu sytuacja Wnioskodawcy nie uległa zmianie: nadal pozostaje on bezdzietnym kawalerem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma dobre warunki mieszkaniowe (w tym samym domu mieszka jego ojciec, siostra i siostrzenica). Kolegium wskazało, że Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku okresowego oraz pomocy doraźnej, jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Strona choruje przewlekle, ze względu na stan zdrowia nie poszukuje zatrudnienia, w toku jest sprawa o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż plan wydatków na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w 2022 r. wynosił 122.480 zł (kwota ta została wydatkowana w całości), wsparciem w formie zasiłku celowego objęto 73 rodziny, wypłacono 296 świadczeń, których wysokość wyniosła średnio 268,81 zł, na specjalne zasiłki celowe wydatkowano kwotę 8.990,10 zł, z tej puli wsparciem objęto 15 rodzin, średnia wysokość przyznanej pomocy wyniosła 359,60 zł, na zasiłki celowe związane ze zdarzeniami losowymi wydatkowano 10.629,58 zł, wsparcia udzielono siedmiu rodzinom, przyznano 10 świadczeń, którego średnia wysokość wyniosła 1.062,95 zł. Organ pierwszej instancji podał również, że sprawił jeden pogrzeb za kwotę 4.000 zł, ponadto kwotą 46.000 zł sfinansowano zasiłki okresowe, w ramach tej puli wydatkowano 39.410,58 zł - wypłacono 94 świadczenia na rzecz siedemnastu rodzin, średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 419,26 zł. Kolegium wskazało, że nadesłane przez Wójta zestawienie obejmowało ponadto sporządzoną wedle opisanego powyżej schematu wysokość środków przyznanych na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu". Organ odwoławczy wskazał następnie, że plan wydatków na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w 2023 r. wynosił 118.544 zł, wsparciem w formie zasiłku celowego objęto 56 rodzin, wypłacono 186 świadczeń, których wysokość wyniosła średnio 280,95 zł, na specjalne zasiłki celowe wydatkowano kwotę 14.582 zł, z tej puli wsparciem objęto 14 rodzin, wypłacono 22 świadczenia, średnia wysokość przyznanej pomocy wyniosła 662,81 zł. Ponadto organ pierwszej instancji dysponował kwotą 51.000 zł na finansowanie zasiłków okresowych, w ramach tej puli wydatkowano 28.920,98 zł -wypłacono 72 świadczenia na rzecz dwunastu rodzin, średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 401,68 zł. Kolegium wskazało, że nadesłane przez Wójta zestawienie obejmowało ponadto sporządzoną wedle opisanego powyżej schematu wysokość środków przyznanych na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i domu". Organ odwoławczy podał następnie, że z nadesłanego przez organ pierwszej instancji zestawienia wynika, iż Wnioskodawca był w 2022 r. objęty stałym wsparciem w formie zasiłku okresowego, był on wypłacany w kwocie 388 zł miesięcznie przez 12 miesięcy. Ponadto Stronie przyznano w 2022 r. 17 zasiłków celowych w kwotach od 100 zł do 400 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Łącznie Wnioskodawca otrzymał w 2022 r. wsparcie w kwocie 9.944 zł. Zaplanowano również wsparcie Strony na kolejny rok. Podkreślono, że przez cały 2023 r. Wnioskodawca również był objęty stałym wsparciem w formie zasiłku okresowego, otrzymywał również co miesiąc zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie od 350 zł do 400 zł. Łącznie Wnioskodawca otrzymał w 2023 r. wsparcie w kwocie 9.256 zł. Mając powyższe na uwadze Kolegium oceniło, że wydając zaskarżoną decyzję Wójt nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy przyznał, że sytuacja życiowa Wnioskodawcy jest trudna z uwagi na stan zdrowia, a jedyny jego dochód pochodzi ze otrzymywanego od organu pierwszej instancji wsparcia, jednak nie czyni on samodzielnie żadnych starań na rzecz poprawy własnej sytuacji. Powtórzono, że Strona jest objęta stałym i znaczącym wsparciem ze strony organu pierwszej instancji, które wielokrotnie przekracza wsparcie, jakim organ ten otacza inne osoby. Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż w domu Wnioskodawcy nie obserwuje się ubóstwa, sprzed gospodarstwa domowego jest "zmechanizowany", posesja ogrodzona jest płotem z kamienia i metalu (płot został wykonany w czasie systematycznego korzystania z systemu opieki społecznej). Nie sposób zatem uznać, aby Wnioskodawca był pozostawiony sam sobie, a organ pierwszej instancji nie realizował względem niego swoich ustawowych obowiązków. W ocenie organu odwoławczego, w świetle opisanych wyżej ustaleń natury finansowej, należy sformułować wniosek przeciwny. W skardze na decyzję Kolegium z 28 maja 2024 r. A. M. zarzucił, że rażąco narusza ona przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", jak również art. 30 Konstytucji RP. Zdaniem Skarżącego zaskarżona decyzja jest poza tym nielogiczna. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że choruje na choroby wymagające stałego przyjmowania wielu rodzajów leków. Podkreślił również, że nie jest w stanie przezwyciężyć ani pokonać trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zdaniem Skarżącego wadliwie przyjęto, że nie czyni on samodzielnie żadnych starań na rzecz poprawy własnej sytuacji. W tym zakresie Skarżący wskazał, że regularnie uczęszczał na kurs zawodowy wskazany przez pracownika GOPS w K. i kurs ten ukończył. Skarżący podkreślił, że poszukuje prac, jednak nie zostaje do nich przyjęty przez pracodawców (na dowód czego dostarczył do GOPS zaświadczenia o poszukiwaniu pracy i odmów przyjęć do pracy przez pracodawców). Skarżący wskazał następnie, że od 2011 r. do 2018 r. posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) z istnieniem niepełnosprawności od wczesnego dzieciństwa, obecnie zaś oczekuje na rozpatrzenie wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na okres po 2018 r. Zwrócono uwagę, że w zaświadczeniach lekarskich lekarze jednogłośnie wskazują, iż u Skarżącego występują znaczne ograniczenia funkcjonowania, a fakty te są bardzo dobrze znane Kolegium. Reasumując przedstawiony w skardze stan faktyczny i prawny Skarżący podniósł, że jest ona zasadna oraz konieczna, natomiast okoliczności sprawy stanowią twarde podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpatrzenia w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 15 maja 2023 r. odmawiającą A. M. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214 ze zm.), z której wynika, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1). Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 2, 3 i 4). Z art. 36 u.p.s. wynika, że pomoc społeczna może przybrać postać świadczenia pieniężnego (ust. 1) i niepieniężnego (ust. 2), zaś jednym ze świadczeń pieniężnych jest zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy (ust. 1 lit. c). Właśnie o przyznanie takiej formy pomocy wystąpił Skarżący składając w dniu 31 marca 2023 r. wniosek, sprecyzowany następnie 21 kwietnia 2023 r. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Należy wskazać, że rozpoznawanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę w tej regulacji zwrot "może być przyznany", a nie "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, tj. czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) dokonał ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji (zob. wyrok NSA z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 1054/16, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna lub zdrowotna była trudna (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 432/21). W judykaturze trafnie zwraca się uwagę, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o nią osób. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (zob. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16). Organ, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (zob. wyroki NSA: z 4 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1153/21, z 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 698/16, czy z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07). Ze znajdującego się w aktach organu odwoławczego pisma Kierownika GOPS w K. z 13 maja 2024 r. wynika m.in., że plan wydatków na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w 2022 r. wynosił 122.488 zł, wsparciem w formie zasiłku celowego objęto 73 rodziny, wypłacono 296 świadczeń, których wysokość wyniosła średnio 268,81 zł. Natomiast na specjalne zasiłki celowe wydatkowano 8.990,10 zł, z tej puli wsparciem objęto 15 rodzin, średnia wysokość przyznanej pomocy wyniosła 359,60 zł. Z kolei na zasiłki celowe związane ze zdarzeniami losowymi wydatkowano 10.629,58 zł, wsparcia udzielono siedmiu rodzinom, przyznano 10 świadczeń, którego średnia wysokość wyniosła 1.062,95 zł. Ponadto kwotą 46.000 zł sfinansowano zasiłki okresowe, w ramach tej puli wydatkowano 39.410,58 zł - wypłacono 94 świadczenia na rzecz siedemnastu rodzin, średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 419,26 zł. Z ww. pisma wynika również, że plan wydatków na zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe w 2023 r. wynosił 118.544 zł, wsparciem w formie zasiłku celowego objęto 56 rodzin, wypłacono 186 świadczeń, których wysokość wyniosła średnio 280,95 zł. Natomiast na specjalne zasiłki celowe wydatkowano 14.582 zł, z tej puli wsparciem objęto 14 rodzin, wypłacono 22 świadczenia, średnia wysokość przyznanej pomocy wyniosła 662,81 zł. Ponadto organ pierwszej instancji dysponował kwotą 51.000 zł na finansowanie zasiłków okresowych, w ramach tej puli wydatkowano 28.920,98 zł - wypłacono 72 świadczenia na rzecz dwunastu rodzin, średnia wysokość przyznanego świadczenia wyniosła 401,68 zł. W aktach organu odwoławczego znajduje się również nadesłane przez organ pierwszej instancji zestawienie, z którego wynika, że Skarżący był w 2022 r. objęty stałym wsparciem w formie zasiłku okresowego, był on wypłacany w kwocie 388 zł miesięcznie przez okres 12 miesięcy. Ponadto Skarżącemu przyznano w 2022 r. 17 zasiłków celowych w kwotach od 100 zł do 400 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. Łącznie Skarżący otrzymał w 2022 r. wsparcie w kwocie 9.944 zł. Również w 2023 r. Skarżący był objęty stałym wsparciem w formie zasiłku okresowego, otrzymywał również co miesiąc zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie od 350 zł do 400 zł. Łączne wsparcie, jakie Skarżący otrzymał w 2023 r. wyniosło 9.256 zł. Co istotne, decyzja rozstrzygająca o przyznaniu zasiłku okresowego musi zostać poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, którego elementem koniecznym, zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. jest rodzinny wywiad środowiskowy. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Wywiad taki przeprowadzono ze Skarżącym w dniu 24 kwietnia 2023 r. Wynika z niego m.in, że Skarżący (ur. w 1978 r.) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka we własnym domu, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku bez prawa do świadczeń i nie podejmuje żadnej pracy. Skarżący utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej przyznawanych przez GOPS w K. Odmawiając Skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup leków w kwocie 280 zł w miesiącu marcu 2023 r. organ pierwszej instancji wskazał m.in, że cyklicznie ubiega się on o pomoc finansową z ośrodka pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych, każdorazowo przedstawia niezbędne dla siebie potrzeby bytowe. Wójt wskazał również, że Skarżący co miesiąc otrzymuje zasiłek okresowy i celowy na zakup żywności. Podkreślono również, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania Skarżącego nie zaobserwowano ubóstwa - sprzęt gospodarstwa domowego jest zmechanizowany, posesja ogrodzona płotem z kamienia i metalu (płot został wykonany w czasie systematycznego korzystania z systemu pomocy społecznej), właścicielem domu i posesji jest Wnioskodawca. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wójta Kolegium oceniło, że nie przekroczył on granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy przyznał, że sytuacja życiowa Skarżącego jest trudna z uwagi na stan zdrowia, a jedyny jego dochód pochodzi z otrzymywanego od organu pierwszej instancji wsparcia, jednak nie czyni on samodzielnie żadnych starań na rzecz poprawy własnej sytuacji. W ślad za organem pierwszej instancji organ odwoławczy powtórzył, że Skarżący jest objęty stałym i znaczącym wsparciem ze strony ośrodka pomocy społecznej, które wielokrotnie przekracza wsparcie, jakim organ ten otacza inne osoby. Oceniając powyższą argumentację organów należy powtórzyć, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że świadczenie to może, ale nie musi zostać przyznane, nawet w przypadku spełnienia przez wnoszącego o taki zasiłek przesłanek do jego przyznania. Jak już wyżej wskazano, rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego jest podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, które obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z 24 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 131/24). Mając na uwadze art. 3 ust. 4 u.p.s. organ udzielający pomocy powinien uwzględnić uprawnienia, zasoby oraz własne środki finansowe. W związku z treścią tego przepisu udzielenie pomocy zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji ośrodka pomocy społecznej. Katalog potrzeb, o których mowa w art. 39 ust. 2 u.p.s. jest otwarty, a ich ocena zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji konkretnej osoby i rodziny. Nie można zatem wykluczyć, że ta sama potrzeba raz zostanie uznana za wymagającą zaspokojenia ze środków publicznych, a innym razem organ odmówi udzielenia pomocy (tak: I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VII, Warszawa 2025, art. 39). Należy ponownie podkreślić, że nawet jeśli strona spełnia ustawowe wymogi do przyznania jej świadczenia to świadczenie pieniężne jakim jest zasiłek celowy nie musi zostać przyznane. To organ pomocy społecznej ustala stan faktyczny sprawy i ocenia jego całokształt w kontekście swojej wiedzy (również tej, którą posiada z urzędu), w tym tego, jakim budżetem dysponuje organ, czy dany wnioskodawca jest regularnie jego klientem, czy też wniosek ma charakter doraźny. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy u.p.s. Nie stwierdził też naruszenia przepisów k.p.a. w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach swoich decyzji organy w sposób dostateczny wykazały, że wszystkie istotne okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w wydanych w sprawie decyzjach argumentacja odmowy przyznania analizowanego świadczenia nakazywała uznać, że ich uzasadnienia spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawierają bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygające sprawę organy się oparły oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Końcowo należy wskazać, że osoba wnioskująca o świadczenie z pomocy społecznej zobowiązana jest przede wszystkim wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła. Pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspierać osoby w wysiłkach zmierzających do poprawy trudnej sytuacji, a nie je wyręczać. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona. Zatem tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w u.p.s. Z uwagi zaś na ograniczoność pozostających w ich dyspozycji środków finansowych są one upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, które to świadczenia muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.