II SA/Gd 1281/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-04-15
Skład orzekający: Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicz, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) może zostać wydana, gdy istnieje wątpliwość co do zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości powstałych w wyniku podziału, a także czy budowa zbiornika retencyjno-chłonnego jako element inwestycji drogowej jest zgodna z celem specustawy drogowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zaakceptowały rozwiązania projektowe dotyczące dostępu do drogi publicznej, w tym wyznaczone zjazdy, zgodnie z koncepcją inwestora. Podkreślono, że organ wydający decyzję ZRID nie ma kompetencji do korygowania trasy inwestycji ani oceny jej racjonalności, a interes publiczny związany z realizacją inwestycji drogowej ma prymat nad interesem jednostki, o ile nie narusza jej interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem. Sąd stwierdził również, że budowa zbiornika retencyjnego jako infrastruktury związanej z inwestycją drogową mieści się w zakresie specustawy drogowej, nawet jeśli może on służyć innym celom.Stan faktyczny
Skarżąca M. P. wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego zezwalającą na realizację inwestycji drogowej. Decyzja ta uchyliła i zmieniła część decyzji Starosty Puckiego w zakresie budowy ulicy i związanych z tym podziałów nieruchomości, przewłaszczeń oraz zajęcia nieruchomości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla jej działek powstałych w wyniku podziału, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie specustawy drogowej do budowy zbiornika retencyjno-chłonnego, który jej zdaniem służy innym celom niż tylko odwodnienie dróg. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 10 października 2024 r. nr WI-III.7821.1.32.2022.EK w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej oddala skargę.
M. P., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy Kosakowo decyzją nr AB.6740.510.2022.RW z dnia 30 września 2022 r. Starosta Pucki zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na: "Budowie ulicy [...] (punkt I). Starosta zatwierdził projekt podziału wymienionych nieruchomości (punkt II), orzekł przewłaszczenie wymienionych działek położonych w obszarze inwestycji na rzecz Gminy K. (punkt III), wskazał nieruchomość czasowo zajętą pod realizację inwestycji (punkt IV) oraz zatwierdził projekt budowlany inwestycji (punkt V).
W uzasadnieniu Starosta przypomniał, że wniosek Wójta zawierał niezbędne dokumenty, tj.: załącznik graficzny zawierający mapy przedstawiające przebieg drogi z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych oraz istniejące uzbrojenie terenu opisane szczegółowo w projekcie budowlanym; opinię pozytywną Wójta Gminy Kosakowo; opinię pozytywną Zarządu Powiatu Puckiego; opinię pozytywną Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku; postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pozytywnie opiniujące lokalizację przedmiotowej inwestycji w zakresie obejmującym wykonanie urządzeń wodnych; opinię pozytywną szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w Gdyni; postanowienie Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni pozytywnie opiniujące przedmiotową inwestycję w zakresie znajdującym się w granicach pasa ochronnego brzegu morskiego; opinię pozytywną szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Gdańsku; informację o braku stosownej opinii nieudzielonej po upływie 14 dni od złożenia wniosku od Zarządu Województwa Pomorskiego; analizę powiązania zaprojektowanej drogi z innymi drogami publicznymi; mapy zawierające projekty podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami; określenie nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego; określenie nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone; określenie zmian w dotychczasowej infrastrukturze zagospodarowania terenu; opis ochrony środowiska w związku z realizacją inwestycji; trzy egzemplarze projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno – budowlanego przedmiotowej inwestycji. Ponadto projekt zagospodarowania terenu uzgodniono z: E. S.A., P. Sp. z o.o., Gminą Kosakowo, O. S.A., P.2 Sp. z o.o., P.3 Sp. z o.o. Sp.k., R., W. Projekt zagospodarowania terenu uzgodniono na naradzie koordynacyjnej Starostwa Powiatowego w Pucku. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, decyzją nr GD.ZUZ.3.4210.233.2020.SŻ z dnia 31 marca 2022 r. orzekł o 1) udzieleniu Gminie Kosakowo pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - zbiornika retencyjno - chłonnego wraz z wylotem kanalizacji deszczowej umiejscowionym w ścianie zbiornika, na terenie działek [...]-[...] w M.; 2) udzieleniu Gminie Kosakowo pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną obejmującą odprowadzenie wód opadowych i roztopowych zebranych projektowanym układem kanalizacji deszczowej do ww. urządzenia wodnego 3) określił warunki wykonywania uprawnień i obowiązków w zakresie oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.
Starosta przypomniał, że w toku postępowania wpłynęły pisma stron postępowania: 1) F. D. o zaprojektowanie wjazdu z ul. W. na działkę nr [...] w P.; 2) M. P., J. P. oraz Ł. P. dotyczące zakresu wywłaszczenia w szczególności w związku z zaprojektowaniem zbiornika retencyjno - chłonnego na działkach [...]-[..] w M. oraz wydanej dla tego zamierzenia decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym; 3) A. i M. K. o braku zgody na projektowany podział, braku zjazdu do działki nr [...] w P. oraz o nieuwzględnieniu projektowanego kanału technologicznego w sąsiedztwie ww. działki. W konsekwencji wezwaniami z 9 sierpnia 2022 r., 17 sierpnia 2022 r. oraz 9 września 2022 r. wezwano inwestora do zajęcia stanowiska wobec treści ww. pism. Ponadto postanowieniem z 12 sierpnia 2022 r. zobowiązano inwestora do wyjaśnienia problemu odcięcia możliwości dojazdu do działki [...] w P. (połączenie działki budowlanej z drogą publiczną). Pismami z 23 sierpnia 2022 r. oraz 1 września 2022 r. pełnomocnik inwestora odnosząc się do wniosków stron postępowania oraz postanowienia Starosty Puckiego poinformował o: 1) korekcie projektu w zakresie doprojektowania wjazdu na działkę nr [...] oraz [...] w P.; 2) wydzieleniu pasa dojazdowego z działek [..]-[..] w M. do zaprojektowanego zbiornika retencyjne – chłonnego; 3) nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polski z 31 marca 2022 r.
Po rozpatrzeniu odwołań: M. P. i Ł. P., A. i M. K. oraz I. T. decyzją nr WI-III.7821.1.32.2022.EK z dnia 10 października 2024 r. Wojewoda Pomorski:
I) uchylił: w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 1, punkt I; znajdujący się na stronach 3 i 4, punkt III; znajdujący się na stronie 4, punkt IV; znajdujący się na stronie 4 w wierszach 4-10 licząc od dołu strony, zapis:
"na terenie działek o nr ew.: [...]-[...]."; znajdujący się na stronie 8, punkt 6; znajdujący się na stronie 9 punkt 10; rysunek nr 2.1 i 2.2 części rysunkowej Projektu Zagospodarowania Terenu, będącego częścią Projektu Budowlanego, stanowiący część załącznika nr 1 do zaskarżonej decyzji; stronę tytułową Projektu Zagospodarowania Terenu, będącego częścią Projektu Budowlanego, stanowiącej integralną część zaskarżonej decyzji jako załącznik nr 1; stronę nr 10 i 11, części opisowej Projektu Zagospodarowania Terenu, będącego częścią Projektu Budowlanego, stanowiącej integralną część zaskarżonej decyzji jako załącznik nr 1; stronę tytułową Projektu Architektoniczno-Budowlanego, będącego częścią Projektu Budowlanego, stanowiącej integralną część zaskarżonej decyzji jako załącznik nr 1;
i orzekł w tym zakresie, a w punkcie II) utrzymał w mocy decyzję w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy obszernie przypomniał stan sprawy i stanowiska stron postępowania oraz inwestora, a następnie wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda rozpatrzył ponownie wniosek inwestora, przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony przez Starostę, w tym zbadał poprawność postępowania organu I instancji oraz poprawność kończącej to postępowanie decyzji Starosty, jak również rozpatrzył zarzuty podniesione w odwołaniu. Następnie Wojewoda podniósł, że specustawa drogowa ma szczególny charakter z uwagi na cel, któremu służy, tj. uproszczenie procedur dotyczących wydawania aktów administracyjnych warunkujących rozpoczęcie budowy drogi publicznej. Skróceniu czasu wydawania tych rozstrzygnięć służy przede wszystkim połączenie w jednej decyzji administracyjnej rozstrzygania o ustaleniu lokalizacji drogi, zatwierdzanie podziału nieruchomości, przejmowanie jej na własność publiczną i zatwierdzanie projektu budowlanego stanowiące pozwolenie na budowę. Wydając decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej organ dokonuje jedynie oceny prawnej dopuszczalności lokalizacji inwestycji we wnioskowanym miejscu. Wnioskowy charakter postępowania wyznacza jednocześnie granice oceny wniosku przez organ orzekający oraz granice jego orzeczenia, które ma się odnosić do tego wszystkiego, co jest przedmiotem wniosku. Wojewoda powołał się na orzecznictwo wskazując, że przepisy specustawy drogowej nie upoważniają organów orzekających do oceny racjonalności czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
W ocenie Wojewody, kontrolowana decyzja Starosty (z zastrzeżeniem uchybień, o których będzie mowa poniżej) czyni zadość wymogom przedstawionym w art. 11f ust. 1 specustawy drogowej. Organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji i nie może ograniczyć się tylko do kontroli tej decyzji. Na etapie postępowania odwoławczego wprowadzono zmiany obejmujące korektę linii rozgraniczających teren pasa drogowego, podziału działki nr [...] obręb M., jak również skorygowano zajęcie nieruchomości: działki w liniach rozgraniczających teren pasa drogowego, działki z których korzystanie będzie ograniczone oraz skorygowano opis nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone. Konsekwencją przedstawionej korekty oraz wskazanych działań są - dokonane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - zmiany szczegółowo określone w punkcie I decyzji organu odwoławczego. Co więcej, konsekwencją ww. korekty musiała być również zmiana niektórych załączników do przedmiotowej decyzji, co wiązało się ze zmianą zapisów w odpowiednich jednostkach redakcyjnych decyzji Starosty. Zmiany te zostały szczegółowo określone w punkcie I decyzji.
Analizując wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, jak również decyzję Starosty pod kątem spełnienia warunku określonego w art. 16 ust. 2 specustawy drogowej, Wojewoda stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie określiło terminu wydania nieruchomości, który nie może być krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zatem zapis zawarty w decyzji Starosty jest niezgodny z prawem, bowiem wynikający z nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności termin niezwłocznego wydania nieruchomości i opróżnienia lokali i innych pomieszczeń (art. 17 ust. 3 specustawy drogowej) nie jest tożsamy z terminem wydania nieruchomości na podstawie art. 16 ust. 2 tej ustawy. Uzyskanie przez decyzję waloru ostateczności skutkuje ustaniem rygoru natychmiastowej wykonalności, wobec czego wykonanie tej decyzji wynika z faktu jej ostateczności, a nie przymiotu natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji Wojewoda uchylił w sentencji zaskarżonej decyzji nieprecyzyjny zapisy dotyczący terminu wydania nieruchomości, orzekając w tym zakresie o ustaleniu termu wydania nieruchomości na 120 dzień od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna czyniąc zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 16 ust. 2 specustawy drogowej. Jednocześnie organ odwoławczy uchylił w sentencji zaskarżonej decyzji nieprecyzyjne zapisy, orzekając w tym zakresie o ustaleniu zapisów czyniących zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 11f ust. 1 specustawy drogowej. Natomiast badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom specustawy drogowej oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną w punktach I.
W dalszej kolejności Wojewoda przypomniał, na czym będzie polegała realizacja inwestycji i wskazał, że w tak wyznaczonych liniach rozgraniczających ulice pozbawienie prawa własności jest konieczne. Prawo, a w tym także zasady konstytucyjne, jak i zasada wynikająca z art. 7 k.p.a., wymagają uwzględnienia/ zrównoważenia interesu społecznego/ publicznego i słusznego interesu prywatnego. W takim zakresie należy stwierdzić, iż interes prawny skarżących, w tym chroniony prawem konstytucyjnym nie został naruszony. Organ odwoławczy przypomniał, że organ właściwy do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie jest upoważniony do korygowania rozwiązań przyjętych we wniosku o wydanie ww. decyzji. To inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Trzeba też mieć na względzie liniowy charakter inwestycji drogowych, który dyktuje w sposób naturalny pewne rozstrzygnięcia, w szczególności co do wyboru nieruchomości objętych decyzją i - w następstwie jej wydania - wywłaszczonych. Przy założonym przebiegu drogi - z jednej strony wybór działek, przez które ma ona przebiegać, jest bardzo ograniczony albo wręcz wybór taki nie istnieje, z drugiej strony - wypadnięcie choćby jednej z grup wywłaszczonych nieruchomości może unicestwić całą inwestycję. Wreszcie zgodnie z art. 11i ust. 1 specustawy drogowej w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w specustawie drogowej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Prawo budowlane. Jak wynika natomiast z treści art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 tej ustawy, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym, decyzja o pozwoleniu na budowę nie ma charakteru uznaniowego i w razie spełnienia przez inwestora wymagań określonych w przepisach prawa budowlanego organ architektoniczno-budowlany jest zobligowany zezwolić na realizację inwestycji.
Następnie organ odwoławczy odniósł się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację przedmiotowej inwestycji w oparciu o nieostateczna decyzję udzielającą pozwolenia wodnoprawnego i wyjaśnił, że decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 31 marca 2022 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W takim przypadku nie stosuje się innych przepisów k.p.a. mówiących o tym, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu oraz wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji.
Wojewoda powołał się na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt SK 17/13, którym umorzono postępowanie ze skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności niektórych przepisów specustawy drogowej z Konstytucją RP i uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza interesu prawnego skarżących w sposób niezgodny z prawem. Żaden przepis prawa materialnego nie upoważnia skarżących do żądania od inwestora planującego inwestycję w zakresie wykonania drogi publicznej (a co za tym idzie, również od organu zatwierdzającego projekt budowlany dotyczący takiej inwestycji) zlokalizowania jej w innym miejscu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 7, 75, 76, 77, 80 k.p.a. Wojewoda wyjaśnił, iż z przepisów specustawy drogowej wynika jednoznacznie, że to inwestor decyduje o przebiegu trasy oraz najkorzystniejszych, z jego punktu widzenia, rozwiązaniach lokalizacyjnych i techniczno-organizacyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawodawca nie nałożył na inwestora obowiązku rozważenia i przedstawienia alternatywnych rozwiązań i wariantów przebiegu drogi, co w konsekwencji oznacza, że organ rozpoznający wniosek dokonuje jedynie sprawdzenia, czy spełnia on ustawowe wymogi - jest kompletny, inwestor uzyskał stosowne uzgodnienia, opinie i zezwolenia - oraz czy przedłożony projekt jest zgodny z ustawą i dotyczy dróg publicznych. Pozytywna ocena w tym zakresie nie pozwala organom na inne rozstrzygnięcie niż wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej przedstawionej w badanym wniosku. W szczególności zaś art. 11e specustawy drogowej uniemożliwia uzależnienie takiego zezwolenia od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach. Zdaniem organu odwoławczego tak określony zakres kontroli projektu budowlanego powoduje, że nie można skutecznie w niniejszej sprawie zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania odnoszących się do obowiązków wynikających z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Powyższe wynika z uproszczonego charakteru przedmiotowego postępowania, a z czym wiąże się także zasadnicza dopuszczalność ingerencji w prawa i interesy jednostek, jeśli mają uzasadnienie w celu leżącym u podstaw realizowanej w interesie publicznym inwestycji drogowej wraz z infrastrukturą jej towarzyszącą. W takim postępowaniu interes społeczny i gospodarczy ma prymat nad słusznym interesem strony, bowiem inwestycja w zakresie realizacji drogi publicznej ma na celu zaspokojenie określonych potrzeb społeczności lokalnej, co oznacza, że jest inwestycją celu publicznego. W konsekwencji ustawodawca z jednej strony znacznie zwiększa uprawnienia inwestora, zaś z drugiej ogranicza uprawnienia właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Ograniczając prawa jednostki (w tym prawo własności) w zakresie określonym przepisami specustawy drogowej, ustawodawca dąży do zrealizowania celów publicznych, takich jak urządzanie nowych dróg i modernizacja istniejących, służące swobodnemu przemieszczaniu się m.in. służb komunalnych i ratowniczych, czy też dostosowywanie istniejących dróg do wymogów bezpieczeństwa określonych w przepisach prawa, uznając, że regulacja ta mieści się w granicach ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Przechodząc do kwestii zapewnienia dostępu do drogi publicznej działkom nr [...] oraz [...] powstałym po podziale, zdaniem organu odwoławczego, wypełniony został obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej ww. działek. W piśmie z dnia 9 lutego 2023 r. pełnomocnik inwestora odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu wyjaśnił, iż w ramach podziału działek nr [...]-[...] wydzielono pas o szerokości 8,0m po stronie północno-zachodniej projektowanego zbiornika retencyjno-chłonnego. Analizowany pas o szerokości 8,0m (objęty liniami rozgraniczającymi pas projektowanej drogi publicznej), będzie stanowił dojazd do działek [..] (z podziału działki [...]), [...] (z podziału działki [...]) oraz [...] (z podziału działki [...]). W ocenie skarżących zaproponowane rozwiązania projektowe nie dają prawnych gwarancji swobodnego dostępu do ww. działek w szczególności, że teren projektowanego zbiornika musi być zabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Odnosząc się do powyższego Wojewoda wyjaśnił, iż zarówno z przepisów warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (obowiązujące w dacie opracowywania projektu), jak również z ustawy Prawo wodne nie wynika obowiązek ogrodzenia takiego zbiornika. Zarządca drogi może, ale nie musi zabezpieczyć zbiornik przez jego ogrodzenie. Natomiast z projektu budowlanego wynika, iż przedmiotowy zbiornik retencyjno-chłonny nie będzie posiadał ogrodzenia. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, zapewniony został dostęp do drogi publicznej dla nieruchomości nr [...] oraz [...].
W ocenie Wojewody na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący wprowadzania przez Wójta Gminny Kosakowo w trybie decyzji ZRID zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Należy wyjaśnić, że art. 11i ust. 2 specustawy drogowej przewiduje, że w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organy właściwe w sprawie wydawania zezwoleń na realizację inwestycji drogowej nie dokonują zatem oceny zamierzenia inwestycyjnego przez pryzmat przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym nie ustalają, czy na danym terenie obowiązuje plan miejscowy i nie badają zgodności planowanej inwestycji drogowej z ustaleniami obowiązującego na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej może nastąpić niezależnie od tego, czy na terenie jej przebiegu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz niezależnie od treści postanowień takiego planu, co wynika wprost z treści art. 11i ust. 2 specustawy drogowej.
Z kolei w zakresie argumentacji dotyczącej zapewnienia działce nr [...] dostępu do drogi publicznej określonego w uzyskanej przez skarżących decyzji o pozwoleniu na budowę należy wskazać, iż organ udzielający zezwolenia na realizację inwestycji drogowej na podstawie przepisów specustawy drogowej nie jest związany decyzjami o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzjami o pozwoleniu na budowę, wydanymi dla działek objętych inwestycją lub działek sąsiadujących z terenem inwestycji. Jednakże na etapie postępowania przed organem II instancji, inwestor dopasował zjazd z drogi gminnej do zjazdu zawartego w projekcie zagospodarowania terenu zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę nr AB/BP-6740/248/21/K.
Zdaniem Wojewody nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący nie przeprowadzenia przez inwestora Wójta Gminy Kosakowo wymaganych w procesie podejmowania decyzji konsultacji społecznych. Specustawa drogowa nie zobowiązuje bowiem inwestora, jak i organów orzekających w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, do przeprowadzeniem konsultacji, które miałyby na celu ustalenie przebiegu projektowanej inwestycji z właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Wszystkie działania w ramach realizacji inwestycji drogowej dokonywane są w oparciu o władztwo administracyjne, a specustawa nie przewiduje w tej materii konsultacji lub uzyskania zezwoleń właścicieli nieruchomości objętych zakresem inwestycji. Inwestor nie musi mieć zgody na podjęcie czynności skutkujących wejściem na teren nieruchomości niezbędnych dla realizacji inwestycji, gdyż przejście własności nieruchomości niezbędnych do realizacji przedmiotowej inwestycji drogowej, w granicach wydzielonych liniami rozgraniczającymi, następuje z mocy prawa. Stosownie natomiast do przepisu art. 11e specustawy nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami. Przepis ten wskazuje w sposób jednoznaczny, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jest decyzją związaną, co oznaczą iż w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek właściwy organ ma bezwzględny obowiązek wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, tj. udzielenia zezwolenia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że naruszenie obowiązku wynikającego z art. 11d ust. 5 specustawy drogowej winno być zawsze oceniane w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy administracyjnej, a nie zawsze jego naruszenie powoduje konieczność uchylenia decyzji. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym skutkujące wpływem na byt prawny decyzji dotyczy tylko takich czynności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W każdej indywidualnej sprawie strona zobowiązana jest wykazać, że między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy. W rozpatrywanej sprawie skarżący co prawda nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania, nie mniej jednak otrzymał zawiadomienie o wydaniu decyzji i w ustawowym terminie wniósł odwołanie. W odwołaniu wskazał jedynie, że brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania uniemożliwił mu zapoznanie się z projektem inwestycji oraz złożenie wniosków i zastrzeżeń do Starostwa Powiatowego. Podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 k.p.a. strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, iż uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. A taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie, bowiem skarżący nie zgłosił żadnych środków dowodowych istotnych w sprawie, których zgłoszenia mógłby zostać pozbawiony w związku z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji stwierdza się, iż w świetle poczynionych ustaleń, pozostają one bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższą decyzję M. P. zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w konsekwencji stwierdzenie przez organy, że planowana inwestycja w zakresie budowy zbiornika retencyjno-chłonnego i związany z tym podział działek, spełnia wymagania w zakresie zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomości stanowiących działki gruntu o numerach [...] i [...] powstałych w wyniku podziału dokonanego na podstawie skarżonej decyzji;
b) art. 7, 77 § 1, 80 oraz 15 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy parametry ulic budowanych na podstawie skarżonej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), uzasadniają objęcie tą decyzją zbiornika retencyjno-chłonnego o założonych parametrach, a w szczególności przez odstąpienie od żądania złożenia wyjaśnień w trybie art. 50 k.p.a. od inwestora - Gminy Kosakowo dla usunięcia tych wątpliwości, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli poprzez zgodę na wykonanie zbiornika o powierzchni znacznie przekraczającej potrzeby wynikające z projektowanej inwestycji drogowej;
2) obrazę prawa materialnego, tj.:
a) art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, poprzez ograniczenie przez planowaną inwestycję w zakresie budowy zbiornika retencyjno-chłonnego i związany z tym podział działek, dostępu do drogi publicznej dla właścicieli działek [...] i [..] powstałych w wyniku tego podziału;
b) art. 1 specustawy drogowej poprzez zastosowanie przepisów tej ustawy do realizacji zadania realizowanego na potrzeby odprowadzenia wód opadowych także z obszarów innych niż ulice, które mają być realizowane na podstawie skarżonej decyzji.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych, tj.:
a) wydruków z portalu społecznościowego Facebook, gdzie na profilu Gminy Kosakowo (inwestor) opublikowano informację o finansowaniu budowy zbiornika wód opadowych i roztopowych w M., na fakt, iż inwestor wskazuje, że celem jego budowy jest nie jest jedynie odwodnienie ulic, dla których wydano skarżoną decyzję, a "zwiększenie efektywności zagospodarowania wody deszczowej w M., co przyczyni się do poprawy retencji w tej miejscowości oraz w sąsiednich obszarach";
b) pisma inwestora z dnia 12 sierpnia 2021 r. kierowanego do PGW Wody Polskie ZZ w Gdańsku, na fakt, iż inwestor projektując zbiornik retencyjny i określając jego parametry zakładał rezerwę na potencjalną rozbudowę terenów przyległych, a nie jedynie na potrzeby dróg mających powstać na podstawie skarżonej decyzji;
c) wydruku z portalu społecznościowego Facebook, gdzie na grupie [...], zawierającego zdjęcie z zalania, wraz z wydrukiem mapy wskazującej jego miejsce, na fakt, iż zalania zdarzają się od strony nowo powstałych osiedli.
Ponadto skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a w przypadku zastosowania przez organ II instancji trybu postępowania przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem jej wykonanie może spowodować znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, o rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przypomniano stan sprawy, a następnie skarżąca odniosła się do zarzutów związanych z pozbawieniem jej nieruchomości dostępu do drogi publicznej (pkt II.1a, oraz pkt II.2a petitum skargi) i wskazała, że rozwiązania projektowe związane z budową zbiornika retencyjno-chłonnego nie precyzują, w jaki sposób dostęp taki miałby być zapewniony. Inwestor oświadczył jedynie, że został zabezpieczony pas o szerokości 8,0 m po stronie północno - zachodniej projektowanego zbiornika, który jako część pasa drogowego miałby stanowić dojazd do jej nieruchomości. Jednakże, zdaniem skarżącej, z projektu nie wynika, że pas ów stanowi drogę dojazdową komunikującą jej nieruchomość z pasem drogowym. Nie zaprojektowano bowiem zjazdów, a sam charakter urządzenia hydrotechnicznego wskazuje, że ewentualnym przeznaczeniem tego pasa, może być jedynie droga techniczna, przeznaczona wyłącznie do ruchu pojazdów obsługi drogi oraz wyjątkowo - do ruchu pojazdów służb ratowniczych. Potwierdza to fakt, iż projektowana w ramach zamierzonej inwestycji droga 37.KDX kończy się około 2 m przed tym pasem. Tymczasem stosownie do art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Niewątpliwie zapewnienie dostępu do drogi publicznej jest objęte dyspozycją normy wynikającej z treści tego przepisu. Powołując się na orzecznictwo skarżąca przypomniała, że przez dostęp do drogi publicznej należy rozumieć dostęp prawny i dostęp faktyczny. Dostęp prawny oznacza, że musi on wynikać wprost z przepisu prawa, czynności prawnej bądź orzeczenia sądowego, natomiast faktyczny - że musi rzeczywiście zapewniać możliwość przejścia i przejazdu do drogi publicznej. Musi to być dostęp realny, możliwy do wyegzekwowania przez inwestora przy użyciu dostępnych środków prawnych. Pomimo, że urządzenie hydrotechniczne (zbiornik) leży w liniach rozgraniczających pasa drogowego, to jednak jego charakter i zaznaczone w projekcie rozwiązania komunikacyjne nie pozwalają na przyjęcie, że skarżąca będzie mogła swobodnie korzystać z tego dostępu, tym bardziej, że rolniczy charakter działek wymaga, aby wjazd na działkę miały ciężkie maszyny rolnicze. Zdaniem skarżącej, biorąc pod uwagę zasygnalizowane wątpliwości odnośnie specyfiki urządzenia hydrotechnicznego, organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący, w jaki sposób ma być realizowany dostęp na działki skarżącej z drogi publicznej, poprzestając na zapewnieniu inwestora, że będzie on możliwy przez teren, na którym posadowiony ma być ten zbiornik. Dodatkową wątpliwość budzi fakt, iż projektując zbiornik inwestor w ramach planowanej inwestycji mógł zaprojektować równocześnie drogę dojazdową do tych działek bezpośrednio od drogi 37.KDX, czego nie uczynił.
W dalszej kolejności skarżąca wskazała, iż w jej ocenie, popartej dowodami w postaci stanowiska samego inwestora, projekt planowanego na terenie jej nieruchomości zbiornika retencyjno-chłonnego o zakładanych w nim parametrach nie powinien być realizowany na podstawie specustawy drogowej. Taka bowiem ścieżka jego realizacji stanowi w istocie obejście przepisów prawa mające na celu uproszczenie procedury przejmowania nieruchomości pod inwestycje, która zdaniem skarżącej służyć ma w rzeczywistości innym celom niż tylko odwodnieniu kilku ulic. Skarżąca zauważyła, że należące do niej działki są jednymi z ostatnich niezabudowanych działek w miejscowości M. Z racji atrakcyjnego położenia tej nadmorskiej miejscowości, a co za tym idzie z wysokich cen oferowanych tam nieruchomości, rozwinęła się tam intensywna zabudowa, w tym wielorodzinna. Powstały całe osiedla wraz z utwardzonymi drogami wewnętrznymi, których spadek, z racji ukształtowania terenu skierowany jest w stronę drogi, której modernizacja ma być przeprowadzona na podstawie skarżonej decyzji. Podobnie, zrealizowana już część ulicy W. i D. mają spadki kierowane w stronę inwestycji objętej tą decyzją. Natomiast od strony działek skarżącej, pomimo spadku terenu, nie dochodzi do zalewania obecnie istniejącej drogi, gdyż ziemia orna zatrzymuje wodę z opadów i roztopów, a ponadto, ukształtowanie terenu jest takie, że skrajnia drogi jest ok. 0.9 m powyżej najniższego punktu działki. Niestety, na terenach, na których realizowano przedsięwzięcia deweloperskie nie przewidziano zbiorników retencyjnych, a zastosowane rozwiązania okazują się niewystarczające. Dotychczas bowiem, w przypadku deszczy nawalnych, do zalania zbiegu ulic D. i Z. dochodziło głównie od strony ulicy Z., czyli od strony jednego z nowo wybudowanych osiedli, co pozwala przypuszczać, iż wody opadowe na prywatnych działkach osiedla nie są zagospodarowane w sposób wymagany ustawą Prawo wodne. Załączone do skargi zdjęcie wykonane przez jednego z mieszkańców wskazuje, iż prawdopodobnie wody opadowe dostają się też do systemu kanalizacji ściekowej. W takiej sytuacji uzasadnione jest domniemanie, że głównym celem realizacji zbiornika planowanego jako część inwestycji drogowej na podstawie decyzji ZRID jest odprowadzanie wód opadowych także z terenów innych niż projektowane ulice. Domniemanie to uzasadnia komunikat inwestora - Gminy Kosakowo z dnia 11 października br. opublikowany na profilu Gminy w portalu społecznościowym Facebook po IX Nadzwyczajnej Sesji Rady Gminy Kosakowo. Przy czym znamienny jest fakt, iż w komunikacie nie mówi się o budowie ulic W., K. i D., ale o budowie zbiornika retencyjnego, który ma być remedium na bolączki M. i sąsiednich miejscowości z zagospodarowaniem wód opadowych. Nie jest to jedyna poszlaka wskazująca, iż głównym celem inwestora jest budowa zbiornika, a modernizacja ulic jest właściwie celem pobocznym. Już bowiem w piśmie z dnia 12 sierpnia 2021 r. kierowanym do PGW Wody Polskie ZZ w Gdańsku, pełnomocnik inwestora w punkcie 2 wskazał, iż projekt kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem retencyjno-chłonnym uwzględnia ilości wód z przyległego terenu w stanie obecnym, jak i rezerwę na rozbudowę terenów przyległych. Zatem uprawnione jest twierdzenie, że budowa zbiornika w oparciu o przepisy specustawy drogowej stanowi nadużycie prawa.
Z kolei w nawiązaniu do zaprezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska, zgodnie z którym przepisy specustawy drogowej nie upoważniają organów orzekających do oceny racjonalności czy słuszności rozwiązań projektowych przyjętych we wniosku o udzielanie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, skarżąca stwierdziła, że Wojewoda umniejszył rolę organów administracji przy wydawaniu decyzji ZRID. Powołując się obszernie na orzecznictwo skarżąca wskazała, że charakter specustawy drogowej nie zwalnia organów administracji od rozpoznania indywidualnej sprawy zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym ustanowionymi w art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 11. W stanie faktycznym sprawy, biorąc pod uwagę zastrzeżenia co do parametrów projektowanego zbiornika, a także faktu, że wbrew twierdzeniom Wojewody, pomimo, że sama droga jest inwestycją liniową, to zbiornik oddalony od niej o ok. 20 m nie znajduje się w linii drogi, inwestor mógł znaleźć inne rozwiązania techniczne dla wykonania odwodnienia niewielkiego jednak odcinka drogi lokalnej, prostsze i tańsze w wykonaniu, natomiast sam zbiornik, jeśli oczywiście za jego powstaniem decydują racjonalne powody, powinien realizować na innej podstawie prawnej niż specustawa drogowa. Oczywiście najlepiej by było, gdyby zbiornik retencyjny znalazł się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przy zachowaniu procedury jego uchwalania, tak aby dać szanse lokalnej społeczności wypowiedzieć się co do zasadności inwestycji i jej możliwych wariantów poprzez składanie uwag, a następnie przyjąć go w demokratycznej procedurze głosowania przez radnych reprezentujących mieszkańców Gminy. W ten sposób uniknięto by sytuacji, która stawia Gminę - inwestora przed alternatywą rozłączną - albo bowiem mówimy o nadużyciu specustawy drogowej dla osiągnięcia innych celów niż te, dla których została ona stworzona, albo mówimy o niegospodarności i nieracjonalności Gminy, bo buduje zbiornik o potężnej powierzchni i dużym potencjale wykorzystania dla odwodnienia kilku krótkich odcinków ulic, co nie rozwiąże problemów retencji w gminie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. II SA/Gd 1281/24 Sąd odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 10 października 2024 r. w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej "Budowa ulicy [...]".
Sąd zaznacza przy tym, że kontroli zaskarżonej decyzji dokonano w zakresie wyznaczonym granicami interesu prawnego skarżącej – właścicielki działek [...], [...] – jedn. ewid. K., wynikającego z przysługującego jej prawa własności do nieruchomości.
Pomimo bowiem tego, że zezwolenie na realizację inwestycji drogowej ze względu na swój liniowy charakter obejmuje wiele nieruchomości, a w konsekwencji stronami postępowania w jego przedmiocie może być wiele podmiotów, to interes prawny każdej z nich nie dotyczy całej decyzji. Wręcz przeciwnie, interes prawny poszczególnych stron postępowania o wydanie tego rodzaju zezwolenia dotyczy tej części decyzji, która dotyczy nieruchomości danej osoby. Innymi słowy, każdy z właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości oraz osób mających inne prawa do nieruchomości jest stroną decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, ale tylko w części dotyczącej jego nieruchomości (por. wyrok NSA z 6 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 364/05; wyrok NSA z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1539/12, wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1396/20, CBOSA; zob. też M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz, Legalis/el. 2010). Z uwagi na powyższe Sąd uprawniony jest do rozpatrywania skargi w granicach oddziaływania decyzji na interes prawny skarżącego, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, chyba że decyzja obarczona jest wadami naruszenia prawa rzutującymi na całą jej treść. Powyższe stanowisko potwierdza treść art. 11g ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311 ze zm. - w tekście jako specustawa), który stanowi, że w postępowaniu przed organem odwoławczym oraz przed sądem administracyjnym nie można uchylić decyzji w całości ani stwierdzić jej nieważności, gdy wadą dotknięta jest tylko część decyzji dotycząca odcinka drogi, nieruchomości, działki.
Podstawę prawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy specustawy, które określają szczególne zasady i tryb realizacji inwestycji drogowych, a więc odmienne od unormowań dotyczących innych inwestycji, przy czym są to rozwiązania prawne dotyczące ustalania lokalizacji dróg, podziałów nieruchomości i nabywania tych nieruchomości lub ich części pod budowę dróg. Ustawa ta ma charakter specjalny, jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Szczególny charakter specustawy drogowej polega przede wszystkim na tym, że ze względu na specyficzny charakter inwestycji drogowej, jako inwestycji liniowej przebiegającej najczęściej przez wiele nieruchomości, ustawodawca połączył kilka odrębnych procedur i rozstrzygnięć administracyjnych w jedną, kończącą się decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, stanowiącą podstawę rozpoczęcia robót budowlanych w zakresie budowy drogi publicznej. Kumulacja kilku postępowań administracyjnych skutkuje więc wydaniem jednego rozstrzygnięcia administracyjnego, w którym następuje skonkretyzowanie lokalizacji inwestycji, wydzielenie geodezyjne i prawne obszaru, mającego być zajętym pod przyszłą drogę publiczną oraz ocena technicznego projektu budowy drogi, kończąca się zawartym w tym samym rozstrzygnięciu pozwoleniem na wykonywanie robót budowlanych.
Należy wskazać, że art. 1 ust. 1 specustawy wyznacza zakres regulacji ustawowej, określając go jako zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych, a więc zamierzenia budowlanego obejmującego oprócz przygotowania budowy samej drogi również realizację infrastruktury drogowej tak związaną, jak i niezwiązaną z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 2168/11 - publ. CBOSA). Inwestycja stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji mieści się w ocenie Sądu w zakresie przywołanego przepisu.
Odnosząc się do zarzutów skargi jakoby realizowany na podstawie tej decyzji zbiornik na wody opadowe miał poza potrzebami związanymi z realizacją projektowanej inwestycji drogowej także inne zastosowanie (odprowadzanie wód z innych nieruchomości), to okoliczność ta w ocenie Sądu nie ma wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Istotne jest bowiem, że zgodnie z założeniem inwestora zbiornik ten stanowi infrastrukturę związaną z potrzebami realizowanej inwestycji drogowej.
W ocenie Sądu wydana w sprawie decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane mocą art. 11f ust. 1 pkt 1 - 8 specustawy drogowej, tj.:
1) wymagania dotyczące powiązania drogi z innymi drogami publicznymi, z określeniem ich kategorii;
2) określenie linii rozgraniczających teren, w tym określenie granic pasów drogowych innych dróg publicznych w przypadku gdy wniosek, o którym mowa w art. 11d, zawiera określenie granic tych pasów;
3) warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa;
4) wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich;
5) zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 12 ust. 1;
6) oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego;
7) zatwierdzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego;
8) w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące:
a) określenia szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych,
b) określenia obowiązku budowy i okresu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych,
c) określenia obowiązku i terminów rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania oraz tymczasowych obiektów budowlanych,
d) określenia szczegółowych wymagań dotyczących nadzoru na budowie,
e) obowiązku budowy lub przebudowy sieci uzbrojenia terenu,
f) obowiązku budowy lub przebudowy urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych szczegółowych,
g) obowiązku budowy lub przebudowy innych dróg publicznych,
h) obowiązku budowy lub przebudowy zjazdów,
i) określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości dla realizacji obowiązków, o których mowa w lit. b, c oraz e-h,
j) zezwolenia na wykonanie obowiązków, o których mowa w lit. b, c oraz e-h.
W zaskarżonej decyzji zawarto również wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich. Ustalono bowiem w szczególności, że wykonanie inwestycji nie może ograniczać dostępu do drogi publicznej a także korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz środków łączności. Wykonana inwestycja powinna zapewnić prawidłowe odprowadzanie wód opadowych zapewniając ochronę nieruchomości bezpośrednio przylegających.
Z treści skargi wynika, że skarżąca dopatruje się naruszenia art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy poprzez ograniczenie przez planowaną inwestycję dostępu do drogi publicznej dla właścicieli działek [...] i [...] powstałych w wyniku podziału dokonanego mocą zaskarżonej decyzji. Ograniczenie to nastąpiło poprzez brak zaprojektowania zjazdów na te nieruchomości.
Kontrolując zaskarżone decyzje organów obu instancji w tym zakresie Sąd uznał, że powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Organy prawidłowo bowiem zaakceptowały przebieg inwestycji drogowej ustalonej przez projektanta w projekcie budowlanym, w tym wyznaczone zjazdy zgodne z koncepcją zaplanowaną przez inwestora.
Zgodzić się należy z przedstawionym przez organy stanowiskiem dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż organ orzekający o lokalizacji drogi w trybie specustawy drogowej nie posiada kompetencji do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, czy też do zmiany proponowanych rozwiązań co do jej przebiegu. Niedopuszczalna jest również ocena racjonalności czy też słuszności koncepcji przedstawionej przez inwestora, bowiem miałaby ona charakter pozaprawny. O przebiegu drogi i rozwiązaniach technicznych decyduje zarządca (wnioskodawca) i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze. Oceniając czy decyzja lokalizacyjna w sposób prawidłowy zapewnia poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich należy zatem mieć na względzie, że inwestor realizujący inwestycję drogową działa w interesie publicznym, który ma prymat nad interesem prawnym jednostki, o ile nie narusza jej interesu prawnego w sposób niezgodny z prawem (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 762/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 323/08, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2416/10 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 645/10). Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca nie nałożył na inwestora obowiązku przedstawienia rozwiązań wariantowych, alternatywnych. Organ właściwy do zezwolenia na realizację inwestycji drogowej dokonuje jedynie sprawdzenia, czy wniosek spełnia ustawowe wymogi, czy przedłożony projekt jest zgodny z ustawą i czy dotyczy dróg publicznych, a pozytywna ocena w tym zakresie nakłada obowiązek wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej.
Tezy te dodatkowo uzasadnia treść art. 11e specustawy. W świetle tego przepisu nie można uzależniać zezwolenia na realizację inwestycji drogowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
W kontekście zarzutów skarżącej należy wskazać, że zgodnie z art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. h specustawy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące obowiązku budowy lub przebudowy zjazdów. Celem tego przepisu jest ochrona właścicieli nieruchomości przylegających do budowanej drogi przed pozbawieniem dostępu do drogi publicznej i tzw. pośrednim wywłaszczeniem. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zatem zapewnienie nieruchomościom właściwych zjazdów. Ma to znaczenie w szczególności w sytuacji, kiedy wskutek częściowego przejęcia nieruchomości pod realizację inwestycji drogowej zmieniają się uwarunkowania dotyczącej obsługi komunikacyjnej pozostałej części nieruchomości. Powołana regulacja specustawy drogowej koresponduje z treścią art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, stosownie do którego w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. Przepis ten nakłada obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały (zob. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt. II OSK 435/17; z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1388/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego inwestor wyjaśnił, iż w ramach podziału działek nr [...]-[...] wydzielono pas o szerokości 8,0m po stronie północno-zachodniej projektowanego zbiornika retencyjno-chłonnego. Analizowany pas o szerokości 8,0m (objęty liniami rozgraniczającymi pas projektowanej drogi publicznej), będzie stanowił dojazd do działek [...] (z podziału działki [...]), [...] (z podziału działki [...]) oraz [...] (z podziału działki [...]).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji prawidłowo rozważyły interes indywidualny skarżącej, konfrontując go z ogólnym interesem publicznym, wyrażającym się w realizacji spornej inwestycji. W rezultacie w postępowaniu administracyjnym wyjaśnione zostały okoliczności istotne z punktu widzenia ochrony interesu prawnego skarżącego wyznaczonego przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy. Brak uwzględnienia wniosków skarżącej co do zjazdów nie świadczy o naruszeniu powyższych przepisów, ani nie stanowi o nadmiernej ingerencji w przysługujące jej prawo własności. Poza oświadczeniem inwestora o zapewnieniu dostępu nieruchomości skarżącej dojazdu do drogi przysługują jej roszczenia określone przepisami prawa cywilnego, aby taki dostęp uzyskać.
Przechodząc dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 11i ust. 1 specustawy, w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Prawo budowlane. A zatem - zgodnie z treścią art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane w związku z art. 11i ust. 1 specustawy, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika, ze organy weryfikowały projekt budowlany pod kątem spełnienia wymagań określonych w prawie budowlanym i stwierdziły, że zawiera wszystkie wymagane elementy. Nie budzi również wątpliwości Sądu kompletność przedłożonego projektu budowlanego. Projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające uprawnienia budowlane do projektowania o odpowiednich specjalnościach. Jednocześnie projektanci złożyli oświadczenia o zgodności projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej.
Konfrontując następnie treść decyzji z wymogami określonymi w art. 11f specustawy Sąd stwierdził, że decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
Organy obu instancji prawidłowo uznały, że spełnione zostały warunki formalne wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie ścieżki rowerowej. W sprawie organy nie dopuściły się naruszenia zarzucanych w skardze przepisów prawa materialnego.
Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia przepisów postępowania. Organy administracji, w tym wojewoda, dokonując korekt w zapisach decyzji na etapie postępowania odwoławczego, wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo wykazały działanie na podstawie prawa w ciągu całego postępowania oraz przytoczyły w decyzji podstawy prawne i uzasadnienie prawne, zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zarzuty skargi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło