II SA/Gd 291/16

Dnia 10 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.M. i Z.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia odmówić skarżącej Z. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2016 r. nr [...]. W piśmie z dnia 30 czerwca 2016 r. Z. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2016 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że wniosek ten złożony został w następujących okolicznościach: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 8 kwietnia 2016 r. nr [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2015 r. i orzekł o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 51 prawa budowlanego w sprawie robót budowlanych wykonanych w budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce nr [...] w C. przy ul. P. Decyzja ta została doręczona Z. M. i Z. S. w dniu 11 kwietnia 2016 r., a zatem termin do wniesienia skargi do Sądu upływał dla nich w dniu 11 maja 2016 r. Skarżące Z. M. i Z. S. wniosły skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 11 maja 2016 r. a Sąd w dniu 18 maja 2016 r. przekazał ją jako mylnie wniesioną –Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Z. M. i Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jako wniesioną po upływie terminu przewidzianego w art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpisy tego postanowienia zostały doręczone skarżącym jednocześnie w dniu 23 czerwca 2016 r. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca Z. M. wyjaśniła, że o przekroczeniu terminu dowiedziała się w dniu 23 czerwca 2016 r., kiedy to otrzymała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2016 r. Uważa jednak, że nie zawiniła w przekroczeniu terminu do wniesienia skargi gdyż, jak twierdzi, z uwagi na podeszły wiek (85 lat), inwalidztwo I grupy i niską emeryturę, nie jest w stanie w stanie samodzielnie zająć się tą sprawą i z pełną ufnością należytego załatwienia powierzyła ją córce, która z pełnym przekonaniem twierdziła, że panuje nad sprawą. To błąd córki spowodował, że została poszkodowana poprzez odrzucenie skargi. W ocenie Sądu, złożony przez Z. M. wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 tej ustawy pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Przedstawione przez skarżącą okoliczności uniemożliwiają przyjęcie, że do uchybienia terminu do wniesienia przez nią skargi na decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2016 r. doszło z powodu okoliczności przez nią niezawinionych. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1663/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Dlatego też ogólnie zły stan zdrowia, czy jedynie złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości nie mogą być potraktowane jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony (zob. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, str. 333-334; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07, LEX nr 344095). Skarżąca Z. M. zleciła swojej córce wysłanie skargi. Wyjaśnić jednakże należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, którymi strona posłużyła się przy wykonywaniu określonej czynności. Zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązana była skarżąca świadczy o winie osoby, która dopuściła się uchybienia terminu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 678/08, Legalis). Zawinienie w uchybieniu terminu osoby, której powierzono wykonanie czynności, nie stanowi natomiast przesłanki do przywrócenia terminu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OZ 693/16, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyjaśniono, że nie można uznać, iż błędne zaadresowanie skargi bezpośrednio do sądu, zamiast do organu nastąpiło bez winy skarżącego, który został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 1226/14, Lex nr 1628656). Błąd popełniony przez stronę, polegający na tym, że wniosła ona skargę bezpośrednio do sądu, zamiast za pośrednictwem organu, podczas gdy została prawidłowo pouczona o wniesieniu środka zaskarżenia, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 307/08, Legalis). Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2016 r. zawierała zaś pouczenie: "zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity DZ.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stronie służy prawo wniesienia skargi na niniejszą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, al. Zwycięstwa 16/17 za pośrednictwem tutejszego organu w terminie 30 dnia od dnia otrzymania decyzji". Z pouczenia tego jasno wynika, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku może zostać wniesiona jedynie za pośrednictwem organu tj. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Nie budziło to wątpliwości skarżącej, o czym świadczy nagłówek wniesionej skargi. Skarżąca chciała zatem skierować skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku właśnie za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ostatecznie jednak na kopercie, w której znajdowała się skarga, jako adresata przesyłki, wskazała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Wpisanie jednak na samej skardze pośrednictwa Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przekazaniu skargi nie mogło mieć znaczenia dla jej prawidłowego doręczenia. Wskazanie przez organ w pouczeniu adresu sądu nie zmieniało treści pouczenia co do konieczności pośrednictwa organu we wniesieniu skargi. Na powyższą ocenę nie ma również wpływu treść art. 65 § 2 Kpa, gdyż ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie odsyła w tym zakresie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem przepis ten nie ma zastosowania przy wnoszeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011 r., str. 313). W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.