II SA/Gd 317/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu W. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 lutego 2025 r., nr SKO.450.5.2025 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. W dniu 17 kwietnia 2025 r. W. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 lutego 2025 r., nr SKO.450.5.2025. Wraz ze sprzeciwem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący wskazał przy tym, że decyzja Kolegium została wydana na skutek rozpatrzenia wniesionego przez niego odwołania od decyzji Wójta Gminy Chojnice z dnia 3 października 2024 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji położonej na terenie części działki nr [...], obręb C. O wydaniu przez Kolegium decyzji skarżący dowiedział się w dniu 15 kwietnia 2025 r. od sąsiadki, która również jest stroną tego postępowania. W tym też dniu skarżący skontaktował się z Kolegium i otrzymał informację, że decyzja została mu doręczona w dniu 28 marca 2025 r. Na Poczcie dowiedział się zaś, że przesyłkę zawierającą decyzję Kolegium odebrał za niego dorosły domownik – jego matka B. G. Skarżący wyjaśnił, że mieszka sam i dlatego też do odbioru przesyłek pocztowych upoważnił sąsiadkę. Z kolei, matka na co dzień mieszka w B. i przebywała u niego incydentalnie od połowy marca i na początku kwietnia. Skarżący podkreślił, że jego matka ma 88 lat i cierpi na zaawansowaną demencję. Mimo odbioru przesyłki nie poinformowała go o tym i nie przekazała mu tej przesyłki. Rozpoznając wniosek skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 lutego 2025 r. – nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie przy tym do treści art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z treści powyższych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił zaś fundamentalnej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Jak wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne, brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie w świetle wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy w uchybieniu terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć (zob. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 803/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1075/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu nie jest zaś dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem Sądu, okoliczności przedstawione przez skarżącego nie mogą uprawdopodabniać braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Niewątpliwie, skarżący uchybił terminowi do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 lutego 2025 r. Skarżący wniósł sprzeciw w dniu 17 kwietnia 2025 r. a 14 – dniowy termin na jego wniesienie, wynikający art. 64c § 1 p.p.s.a., upływał dla skarżącego w dniu 11 kwietnia 2025 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że decyzja Kolegium została doręczona skutecznie w dniu 28 marca 2025 r. na ręce przebywającego pod wskazanym przez skarżącego adresem do korespondencji dorosłego domownika – matki skarżącego, która pokwitowała jej odbiór własnoręcznym podpisem. Doręczenie to zostało dokonane w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zastosowanie instytucji doręczenia na podstawie art. 43 k.p.a. polegające na doręczeniu pisma dorosłemu domownikowi, wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek. Przede wszystkim podmiot doręczający pismo musi zweryfikować fakt nieobecności adresata pisma w miejscu jego zamieszkania. Nieobecność taka ma być przy tym przejściowa i spowodowana faktem, że adresat jest w momencie doręczenia nieobecny, jednak generalnie zamieszkuje pod tym adresem. Drugą natomiast przesłankę stanowi zastanie w miejscu zamieszkania adresata, dorosłego domownika. Trzecią przesłanką skutecznego doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest to, aby osoba odbierająca pismo w sposób zastępczy pokwitowała jego odbiór zgodnie z regułami wynikającymi z art. 46 k.p.a. Wyjaśnić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji jest każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1848/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, koniecznym warunkiem uznania za domownika nie jest posiadanie meldunku w mieszkaniu adresata lub nawet prowadzenie z adresatem wspólnego gospodarstwa domowego (por. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I FZ 331/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego doręczenie przesyłki zawierającej decyzję Kolegium było skuteczne, gdyż zostało dokonane zgodnie ze wszystkimi wymogami określonym w powyższym przepisie. Oceny tej nie mogła zmienić podnoszona przez skarżącego okoliczność, że matka skarżącego przebywała u niego jedynie incydentalnie i jest osobą w podeszłym wieku, chorującą na demencję a także to, że skarżący upoważnił do odbioru przesyłek sąsiadkę. Nie można bowiem obalić domniemania doręczenia do rąk dorosłego domownika przez stwierdzenie, że osoba odbierająca przesyłkę nie była do tego upoważniona, w sytuacji, w której osoba ta przebywała w lokalu adresata będącego osobą fizyczną i jednocześnie oświadczyła doręczycielowi, że jest dorosłym domownikiem adresata, poświadczając to własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zastępcze doręczenie z art. 43 k.p.a. opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. np. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 1431/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki i potwierdza jej odbiór własnym podpisem, to oznacza, że podjął się doręczenia przesyłki adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Doręczający korespondencję nie musi bowiem znać zakresu uprawnień osoby, która jest obecna pod danym adresem zwłaszcza w sytuacji, gdy zobowiązała się ona do oddania przesyłki adresatowi (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II GZ 478/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie uprawdopodobnił zaś aby skarżąca chorowała na demencję, w stopniu wyłączającym jej logiczne i świadome działanie. Okoliczności tej nie uprawdopodabnia bowiem przedłożony przez skarżącego akt notarialny, mocą którego jego matka udzieliła pełnomocnictwa m.in. skarżącemu do występowania w jej imieniu we wszystkich jej sprawach osobistych i majątkowych. Dokument ten nie potwierdza wskazywanej przez skarżącego choroby matki skarżącego. Zaawansowany wiek domownika nie stanowi zaś przeszkody w przyjęciu domniemania prawnego doręczenia pisma w trybie art. 43 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 172/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei, to adresat jest odpowiedzialny za osoby, które z mocy prawa mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę, jak to jest w przypadku doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi. To adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę. Bez znaczenia jest przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 559/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, o czym orzekł na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.