II SA/Gd 326/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-10-31
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podjęta bez uprzedniego uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podjęta bez uprzedniego uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jest nieważna. Brak studium stanowi naruszenie procedury planistycznej, o którym mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, co zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy skutkuje nieważnością uchwały w całości.Stan faktyczny
Skarżący, właściciel działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej z 1999 r. w sprawie uchwalenia tego planu. Zarzucił naruszenie prawa, w szczególności sprzeczność ustaleń planu z rzeczywistym stanem faktycznym dotyczącym odległości od masztu antenowego oraz wewnętrzną sprzeczność uchwały w zakresie podziału działek. Skarżący podniósł również, że uchwała narusza jego interes prawny poprzez ograniczenie możliwości zabudowy mieszkaniowej.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, 2) zasądza od Gminy na rzecz skarżącego W. S. kwotę 1.300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicza ( spr. ) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Ż. z dnia 18 października 1999 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy dla działek nr [...], [...], [...], [...], [...] obr. C. 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości, 2) zasądza od Gminy na rzecz skarżącego W. S. kwotę 1.300 zł ( jeden tysiąc trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 18 października 1999 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy dla działek nr [..].-[..] obr. C., opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa z 2000 r. w numerze 7 pod pozycją 312.
Z treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz dokumentacji planistycznej związanej z zaskarżoną uchwałą wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy:
Skarżący jest właścicielem działki nr [...] (obręb ewidencyjny C.) objętej ustaleniami zaskarżonej uchwały.
Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 26 i art. 18 ust. 3 w zw. z art. 7-12, art. 18-25, art. 27 – 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t. jedn. Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139) oraz art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. jedn. Dz. U. z 1996 r., Nr 13, poz. 74 ze zm.). Z § 1 uchwały wynika, że wprowadza ona zmiany w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy, zatwierdzonym uchwałą nr [..] Rady Gminy i Miasta z dnia 19 grudnia 1991 r. (Dz. Urz. Woj. Gdańskiego z 1992 r. Nr 2, poz. 6) w odniesieniu do działek o numerach [...]-[...] o łącznej powierzchni 1,5027 ha o dotychczasowym przeznaczeniu rolnym i przeznacza je pod funkcję "zabudowy baz i składów z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej towarzyszącej (w oznaczeniu graficznym – P, MN)".
W szczegółowych ustaleniach warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wskazano, że dla terenu zabudowy baz i składów z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej (P, MN ) przewiduje się m. in.: "zabudowę baz i składów jako budynki wolnostojące lub w zwartym kompleksie, z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej, wolnostojącej, istniejącej lub projektowanej jako funkcji towarzyszącej, na działkach o minimalnej powierzchni 3.000,0 m" (pkt 1.1 lit. a) oraz "zakaz lokalizacji zabudowy przeznaczonej na stały pobyt ludzi w strefie 200 m od ogrodzenia masztu antenowego (wg załącznika graficznego do uchwały)" (pkt 1.1. lit. d). W punkcie 1.4 lit. a uchwały dopuszczono ponadto podział działek na działki o minimalnej powierzchni 3000 m.
Na załączniku graficznym uchwały teren działki skarżącego oznaczono literą "P". Z rysunku wynika, że cała działka znajduje się w "strefie ochronnej masztu telewizyjnego w odległości 200 m" od tego masztu gdzie obowiązuje "zakaz lokalizacji zabudowy na stały pobyt ludzi". Na rysunku działka skarżącego podzielona została liniami ciągłymi na trzy działki, które to linie według legendy rysunku oznaczają "dozwolony podział na działki".
Z dokumentacji związanej z uchwaleniem zaskarżonej uchwały wynika, że ograniczenie w strefie odległości od ogrodzenia masztu telewizyjnego przyjęto w oparciu o decyzję Wojewody z 1 lipca 1995 r. ustanawiającej strefę ochronną dla Radiowo – Telewizyjnego Centrum Nadawczego [...], gmina Ż., powiat K. (por. k. 55 akt ) Decyzji tej brak w aktach sprawy i mimo prób jej odszukania w archiwach organów nie została ona odnaleziona.
W skardze wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym po uprzednim pisemnym wezwaniu Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia prawa (pismo skarżącego do Rady z dnia 13 kwietnia 2016 r.) i w terminie wynikającym z art. 53 § 2 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; określanej dalej jako "p.p.s.a.) skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr [...] (obręb ewidencyjny: [...]) oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W ocenie skarżącego zaskarżony akt jest sprzeczny z prawem, w szczególności narusza przepisy ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący podniósł także zarzut dotyczący wewnętrznej sprzeczności uchwały. Do skargi załączył m. in.: wyrys z mapy zasadniczej z dnia 17 maja 2016 r., wydruk z mapy z portalu [...] w celu wykazania, że odległość między ogrodzeniem masztu antenowego – Radiowo Telewizyjne Centrum Nadawcze [...] a najbardziej wysuniętym w kierunku tego ogrodzenia punktem działki nr [...] przekracza 200 m (wynosi ok. 280 m). Dodatkowo dołączył pismo spółki A. z dnia 22 grudnia 2015 r. na okoliczność, że maszt antenowy nie generuje pola magnetycznego szkodliwego dla ludności wokół masztu.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że zgodnie z treścią § 1 ust. 1.1. lit. d) zaskarżonej uchwały przewidziano zakaz lokalizacji zabudowy przeznaczonej na stały pobyt ludzi w strefie 200 m od ogrodzenia masztu antenowego. Z załącznika graficznego wynika natomiast, że działka skarżącego objęta jest w całości zakazem zabudowy przeznaczonej na stały pobyt ludzi. Tymczasem odległość pomiędzy ogrodzeniem masztu antenowego a najbardziej wysuniętym w kierunku ogrodzenia punktem działki nr [...] znacznie przekracza 200 m i wynosi ok. 280 m. Również w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały odległość ta przekraczała także 200 m. W ocenie skarżącego strefa zabudowy wyrysowana na załączniku graficznym pozostaje i pozostawała w momencie podejmowania uchwały w sprzeczności ze stanem faktycznym – rzeczywistą odległością działki nr [...] od ogrodzenia masztu antenowego. Skarżący podkreślił, że przekroczenie władztwa planistycznego przy określaniu przeznaczenia działki nr [...] skutkuje wykluczeniem realizacji funkcji mieszkaniowej na nieruchomości. Zauważył, że sąsiednie nieruchomości objęte kwestionowaną uchwałą nie posiadają podobnego ograniczenia w wykonywaniu prawa własności. W jego ocenie przyjęty w uchwale sposób zagospodarowania działki nr [...] wynikający z załącznika graficznego rażąco wkracza w uprawnienia właścicielskie. Zauważył ponadto, że z dokumentacji prac planistycznych nie wynika by przeprowadzone zostały badania szkodliwości pola elektromagnetycznego wokół masztu, które uzasadniałyby wprowadzenie strefy zakazu zabudowy. Nakaz ustanowienia takiej strefy nie wynikał również z przepisów prawa obowiązujących w dniu podejmowania uchwały. Skarżący wskazał także na sprzeczność pomiędzy treścią § 1 ust. 1.1. lit. d) a załącznikiem graficznym, także w zakresie wyznaczenia powierzchni działek powstałych wskutek ewentualnego podziału nieruchomości. W § 1 ust. 1.4. lit. a) zaskarżonej uchwały minimalną powierzchnię wydzielanej działki określono bowiem na 3.000 m2, tymczasem linie dozwolonego podziału wyrysowane na załączniku graficznym wskazują na działki o znacznie mniejszej powierzchni. Zdaniem strony organ, przekraczając w powyższy sposób władztwo planistyczne, w praktyce uniemożliwił skarżącemu ze względu na powierzchnię działki nr [..] wynoszącą 4800 m2 podział nieruchomości. W dalszej kolejności skarżący uznał za niedopuszczalne uzależnienie przeznaczenia terenu jego nieruchomości od położenia ogrodzenia wokół masztu antenowego znajdującego się poza planem. Skoro położenie takiego ogrodzenia, a nawet samego masztu, może ulec zmianie to uznać należy, że Rada Gminy przeznaczenie terenu uzależniła od nie dających się przewidzieć zdarzeń przyszłych. W ocenie skarżącego zawarty w zaskarżonym akcie definitywny charakter zakazu zabudowy skutkuje uznaniem, że Rada Gminy przekroczyła władztwo planistyczne, uniemożliwiając zabudowę mieszkaniową nawet gdyby ustała przyczyna wprowadzonego zakazu.
W dalszej kolejności skarżący wywiódł, że w zaskarżonej uchwale nie ustalono w istocie przeznaczenia działki nr [...], gdyż teren obejmujący tę działkę określono w załączniku graficznym literą "P", której znaczenia nie wyjaśniono w żadnej części planu. Dla funkcji określanej jako "P" nie przewidziano również jakichkolwiek ustaleń, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem skarżącego skoro z całościowej analizy planu można wywieść wniosek, że na działce nr [...] zabudowa jest dopuszczalna, to powinny zostać ustalone jej parametry.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie. W pierwszej kolejności organ wyjaśnił, że zaskarżona uchwała stanowi zmianę do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 19 grudnia 1991 r. Następnie organ zakwestionował naruszenie interesu prawnego skarżącego. Wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom strony, zaskarżony akt nie narusza jej interesu prawnego, gdyż obiektywnie polepsza sytuację właściciela działki nr [...], która zgodnie z uchwałą z 19 grudnia 1991 r. przewidziana była pod funkcje rolną. Zaskarżona uchwała zmieniła przeznaczenie działki nr [...] w ten sposób, że dopuściła możliwość jej wykorzystania pod bazy i składy. Zaskarżona uchwała w żaden sposób nie ingerowała w ustanowione uchwałą z dnia 19 grudnia 1991 r. strefy ochronne dla masztu telewizyjnego [...]. W ocenie organu interes prawny właścicieli działki nr [..] został natomiast naruszony wspomnianą uchwałą Gminy z dnia 19 grudnia 1991 r., jednakże nie stanowi ona przedmiotu skargi w niniejszej sprawie.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego Rada Miejska została zobowiązana do złożenia oświadczenia, czy w świetle dokumentów załączonych do skargi przyznaje fakt, że działka skarżącego położona jest w odległości ponad 200 m od ogrodzenia masztu antenowego i wskazania z jakich przyczyn (błędu projektantów czy innych) wynikła rozbieżność pomiędzy tekstem uchwały a rysunkiem co do odległości działki skarżącego od ogrodzenia masztu (zarządzenie k. 55 akt sądowych). Pomimo zobowiązania organ nie wypowiedział się w tym przedmiocie.
Na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. Sąd zwrócił stronom uwagę na treść uzasadnienia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 130/11 zawierającego informację o braku dla Gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego do 2002 roku. Wobec braku informacji w tym zakresie w dokumentacji planistycznej i treści zaskarżonej uchwały, a także braku wiedzy na ten temat pełnomocników strony na rozprawie Sąd zobowiązał pełnomocnika organu do zajęcia stanowiska w formie załącznika do protokołu – w terminie 7 dni – i oświadczenia się co do tego od kiedy Gmina posiada studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi udzielonej w zakreślonym terminie organ przyznał jedynie fakt wadliwości zaskarżonej uchwały w odniesieniu do linii podziału działki skarżącego, wskazując jednocześnie, że zaznaczone w załączniku graficznym linie miały charakter jedynie informacyjny i nie powinny mieć wpływu na stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Jednocześnie organ nie ustosunkował się co do treści wskazanego powyżej orzeczenia, w szczególności nie wyjaśnił, czy w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały Gmina posiadała studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Skarga jest zasadna.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została uchwała Rady Miejskiej z dnia 18 października 1999 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy dla działek nr [...]-[...] obr. [...].
W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 446), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała jest uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, gdyż uchwała ta podjęta została na podstawie art. 26 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 tej ustawy ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy.
Podstawowymi przesłankami koniecznymi dla skutecznego podważenia uchwały organu gminy w drodze zaskarżenia jej do sądu administracyjnego jest uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia oraz wykazanie przez skarżącego, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie.
Bezspornym jest, że skarżący przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r., wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa, spełniając tym samym formalny warunek złożenia skargi na uchwałę. Odpowiedź organu zawarta w piśmie z dnia 12 maja 2016 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 maja 2016 r. Skarga została wniesiona w dniu 20 maja 2016 r. (data stempla pocztowego), a zatem z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Wbrew stanowisku Rady skarżący jest legitymowany do zaskarżenia uchwały. Narusza ona bowiem jego interes prawny jako właściciela działki nr [...] w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wskazać należy, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające walor norm prawa miejscowego powszechni obowiązujących na danym terenie (art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym), określają granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami prawa kształtują wykonywanie prawa własności nieruchomości (art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym). Przy czym bez znaczenia dla powyższej kwestii pozostaje okoliczność, że skarżący nabył przedmiotową działkę w 2002 roku, a więc nie był właścicielem w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały. Aktualny właściciel nieruchomości posiada bowiem legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która weszła w życie przed nabyciem nieruchomości, jeśli dotychczasowy właściciel nie skorzystał z tego uprawnienia w stosunku do tejże uchwały (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010r., II OSK 186/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew też argumentacji Rady zaskarżona uchwała nie tyle co polepsza sytuację właściciela działki nr [...] w stosunku do poprzednio obowiązującej uchwały z 1991 r. co z uwagi na przyjęte w zaskarżonej uchwale ograniczenie zabudowy mieszkaniowej w strefie 200 m wokół masztu antenowego pozbawia go realizacji tej funkcji na własnej nieruchomości czym ogranicza jego właścicielskie uprawnienia. Tym samym zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a tym samym legitymuje go dostatecznie do wniesienia skargi i spowodowania merytorycznej kontroli jej zgodności z prawem.
W ustawie o samorządzie gminnym brak jest kryteriów określających zakres kontroli zaskarżonej w tym trybie uchwały rady gminy. Z tego względu należy odwołać się do cytowanego na wstępie art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, mającego charakter ogólnego unormowania. W myśl powołanego przepisu sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem czyli kontroluje akty administracyjne z punktu widzenia ich legalności, tj. zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Stanowiące podstawę prawną podjęcia zaskarżonej uchwały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) przewidują, że ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonuje się w ramach określonej procedury unormowanej w tej ustawie.
Z art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy wynika natomiast, że naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów określonych w art. 18 powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zatem zachowanie wymogów procedury planistycznej musiało podlegać kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie. W art. 18 ustawy ustawodawca określił kolejne etapy postępowania planistycznego. Warunkiem formalnej ważności zaskarżonej uchwały organu samorządu terytorialnego w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego zmiany) było zachowanie w trakcie procesu uchwałodawczego wymogów proceduralnych określonych przepisem powyższym i szczegółowymi unormowaniami kolejnych etapów procedury.
Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym plan miejscowy uchwala rada gminy, po zbadaniu spójności rozwiązań projektu planu z polityką przestrzenną gminy określoną w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 tej ustawy w celu określenia polityki przestrzennej gminy, rada gminy podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Studium wiąże zarówno radę, jak i organ wykonawczy gminy, która je uchwaliła. Stanowi ono akt kierownictwa wewnętrznego, określając kierunki i sposoby działania organów i jednostek pozostających w systemie organizacyjnym aparatu gminy przy sporządzaniu projektu przyszłego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Redakcja przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, jak i przytoczone w tym przepisie cele studium, a także brzmienie art. 18 ust. 2 pkt 2a cyt. ustawy wskazują, że sporządzanie przez gminę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy było obligatoryjne i każdorazowo winno poprzedzać stanowienie planu miejscowego. Z tego rodzaju wykładnią systemową przemawia również treść art. 67 ust. 3 ustawy, zobowiązująca gminę do uchwalania studium przed utratą mocy obowiązującej planów miejscowych, ważnych w dniu wejścia w życie ustawy.
Również pod rządami ustawy z 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym studium pełniło znaczącą rolę w procesie planistycznym, skoro plan miejscowy musiał być spójny z polityką przestrzenną gminy określoną w studium (art. 18 ust. 2 pkt 2a cyt. ustawy).
Ustalenie zatem, że uchwała rady gminy zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wydana została w sytuacji kiedy brak było studium, wskazuje na naruszenie określonej w art. 18 ust. 1 i 2 cyt. ustawy procedury sporządzania planu miejscowego, co w świetle art. 27 ust. 1 winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności w całości.
Punkt 2a nakładający obowiązek badania spójności projektu planu z uchwalonym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy został dodany do art. 18 na mocy ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw (Dz. U. z dnia 23 września 1997 r.) i przepis ten zaczął obowiązywać od dnia 24 grudnia 1997 r. Zasadne jest zatem przyjęcie, że organ wykonawczy gminy był zobowiązany do badania spójności rozwiązań projektu planu z polityką przestrzenną gminy, określoną w jej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, przed wyłożeniem projektu planu do publicznego wglądu.
W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że na gruncie ustawy z 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym studium stanowiło jeden z etapów poprzedzających uchwalenie planu. Stanowisko takie prezentowane jest w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 229/08 i z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1805/09, a także wyroku z dnia 9 lutego 2011r., sygn. akt II OSK 2347/10 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z okoliczności sprawy, pomimo niewypowiedzenia się w tym zakresie przez pełnomocników organu, wynika, że na etapie uchwalania zaskarżanej uchwały dla Gminy nie obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Taki akt nie został jeszcze uchwalony. Kwestia ta była badana przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 130/11. Ponadto z dokumentacji planistycznej nie wynika, aby organ wykonawczy i stanowiący Gminy badały zgodność rozwiązań planistycznych ze studium. Gdyby taki akt wówczas obowiązywał to z pewnością wzmianka na ten temat musiałaby w tej dokumentacji się znajdować. Ze strony internetowej Gminy [..]. wynika, że studium uchwalone zostało w dniu 9 października 2002r., a następnie było zmieniane uchwałami z dnia 25 czerwca 2003r., 30 listopada 2005r., 9 października 2006r., 25 kwietnia 2008 r., 26 kwietnia 2013 r. oraz 9 maja 2013 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że doszło w tym zakresie do naruszenia obowiązku określonego w art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Wskazać przy tym należy, że Rada Miejska podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia przedmiotowego planu w dniu 25 lutego 1999 r., a więc po wejściu w życie art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że naruszenie określonego trybu procedury planistycznej powoduje nieważność uchwały Rady, z uwagi na obligatoryjną ustawową kolejność działań w trakcie procedury planistycznej, wynikającą z art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Niesporny jest bowiem fakt naruszenia nakazanego ustawą i bezwzględnie obowiązującego trybu postępowania w sprawie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie to polegało na podjęciu procedury i uchwaleniu zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez Radę Miejską pomimo braku uchwały o zatwierdzeniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a w konsekwencji bez zbadania spójności projektu z obowiązującym studium. W tej zaś sytuacji uznać należy, że zaskarżona uchwała musi podlegać ocenie uwzględniającej sankcjonujący przepis art. 27 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, co wyraża się w stwierdzeniu jej nieważności w całości. Charakter stwierdzonych przez Sąd uchybień w procedurze planistycznej nie mógł prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały jedynie w części, gdyż pominięty w niniejszej sprawie etap badania spójności planu ze studium odnosi się do wszystkich proponowanych w planie rozwiązań (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 237/13).
Stwierdzone naruszenie prawa w zasadzie zwalniało Sąd z konieczności ustosunkowania się do zarzutów skargi. Należy jednak wskazać, że załączone do skargi dokumenty potwierdzają, że działka skarżącego rzeczywiście położona jest w odległości większej niż przyjęte w treści uchwały ograniczenie lokalizacji zabudowy przeznaczonej na stały pobyt ludzi. Tym samym ograniczenie jej wprowadzenia na nieruchomości skarżącego nie było zasadne. Nie ma znaczenia w istocie z jakich względów działkę nr [...] uznano za położoną w strefie 200 m od masztu antenowego (a ściślej jego ogrodzenia), czy błąd ten był powieleniem wadliwej decyzji z 1995 r., czy został spowodowany przez projektanta planu, czy też wynikał z wadliwości użytej mapy. Niezależnie od tego w ostatecznym rozrachunku musiał obciążać organ stanowiący zaskarżoną uchwałę. Taka wadliwość jednoznacznie świadczy o przekroczeniu granic władztwa planistycznego. Zasadne okazały się również zarzuty związane z wadliwością rysunku planu i oznaczeniem na nim linii dozwolonego podziału działki skarżącego, co Rada przyznała w piśmie z dnia 24 października 2016 r.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło