II SA/Gd 455/24

WyrokWSA w Gdańsku2024-11-06

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Krzysztof Kaszubowski, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek poinformowania strony o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę, w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej, w szczególności Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ma obowiązek poinformowania strony o konieczności przedłożenia orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę, zgodnie z art. 9 i art. 79a k.p.a. Niewykonanie tego obowiązku, polegające na braku pouczenia strony o tej przesłance, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niepełnoletność osoby wymagającej opieki w momencie powstania niepełnosprawności oraz na fakt, że małżonka niepełnosprawnego (matka skarżącej) nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jednakże z innym uzasadnieniem dotyczącym momentu powstania niepełnosprawności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak pouczenia o konieczności uzyskania przez matkę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na etapie postępowania sądowego skarżąca przedłożyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 marca 2024 r., nr SKO.421.124.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Skarga Pani J. C. (dalej: Skarżąca, Wnioskodawczyni) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: SKO, Kolegium) z 6 marca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Czerska z 18 stycznia 2024 r. odmawiającą przyznania Jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, została wniesiona w następującym stanie sprawy: W dniu 21 grudnia 2023 r. wpłynął do Burmistrza wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem Panem R. S. W załączonym do wniosku oświadczeniu Skarżąca wskazał, że zajmowała się gospodarstwem rolnym. Zamieszkuje wraz z niepełnosprawnym ojcem, który cierpi na demencję, cukrzycę oraz problemy z prostatą, jest również po udarze. Podopieczny jest osobą leżącą. Jako czynności wykonywane na rzecz niepełnosprawnego skarżąca wskazała: poranną toaletę, mycie, pielęgnację skóry, przygotowywanie posiłków, karmienie, podawanie leków, zmianę pościeli, pranie, sprzątanie oraz prasowanie. Skarżąca wskazało ponadto, że jest jedynaczką. Matka Skarżącej zamieszkuje osobno w bloku, jest schorowana, sama wymaga opieki i pomocy. W dniu 17 stycznia 2024 r. Skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że opiekę sprawuje od września 2023 r. Ojciec Skarżącej wymaga stałej i całodobowej opieki. Nie jest Ona w stanie podjąć pracy zawodowej ani w gospodarstwie. Matka Skarżącej nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W tym samym dniu przeprowadzony został wywiad środowiskowy. Ustalono w nim, że sprawowana opieka polega w szczególności na pomocy w korzystaniu z toalety, czynnościach higienicznych, podawaniu lekarstw, przygotowaniu i podawaniu posiłków oraz asystowaniu podczas wizyt lekarskich. Skarżąca oświadczyła, że Jej matka nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, ale ze względu na swój wiek i stan zdrowia nie może sprawować opieki nad mężem. Decyzją z 18 stycznia 2024 r. Burmistrz odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Przyczyną odmowy był art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem 25 roku życia. Ponadto organ zaznaczył, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, że małżonka niepełnosprawnego nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie został spełniony warunek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 6 marca 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO zaznaczyło jednak, że w tej sprawie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Organ drugiej instancji nie podzielił stanowiska Burmistrza w tym zakresie, wskazując o konieczności stosowania art.17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Jednocześnie Kolegium podało, że podopieczny jest w związku małżeńskim z Panią A. S., która nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni jest córką osoby wymagającej opieki. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 14 listopada 2022 r. o sygn. akt I OPS 2/22, warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka osoby wymagającej opieki. Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Decyzji SKO zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6, 7, 7a, 11, 12 § 1, 81a k.p.a, tj. naruszenie zasad postępowania, zasady praworządności, prawdy obiektywnej postępowania administracyjnego - poprzez wydanie skarżonej decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, gdzie rozstrzygnięcie zostało wydane w sposób dowolny bez oparcia się na aktualnie obowiązującej normie prawnej - w dacie wydania skarżonej decyzji art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. tj. z dnia 20 lutego 2024 r. o treści, cyt. "pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności "- przestał obowiązywać z dniem 31.12.2023 r." Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego: t.j. art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez dowolne zinterpretowanie tej normy i na zasadzie dowolności odniesienie jej do stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie art. 138 § 2 i art. 140 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z 20 czerwca 2024 r. Skarżąca wskazała, że nie była informowana składając wniosek w 2023 r., że Jej matka powinna dysponować orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Mogła ona otrzymać takie orzeczenie już w 2023 r., ale nie było do niczego potrzebne. Matka Skarżącej w dniu 26 marca 2024 r. wystąpiła do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Do pisma Skarżąca załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 22 maja 2024 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie, w którym zakwalifikowano A. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Prawidłowo SKO ustaliło, że w związku z treścią art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.), w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei, na mocy art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Co więcej, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2024 r., na mocy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim, chyba że jej współmałżonek legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając na uwadze treść tych przepisów, w pierwszej kolejności wskazać należy, że orzekające Kolegium ma rację, iż z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być brany pod uwagę przy ocenianiu przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestia ta nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, które tutejszy Sąd w pełni akceptuje (zob. m.in. wyroki NSA z dnia: 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2407/16; 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 479/16; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17; 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 8/19; 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/21; 4 sierpnia 2023 r., sygn. akt OSK 1259/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie konstytucyjności jedynie części norm dekodowanych z kontrolowanego przepisu w wyroku zakresowym wywołuje domniemanie niekonstytucyjności norm zawartych w zakwestionowanej części przepisu. W takiej sytuacji, w razie braku reakcji ustawodawcy, należy odkodować podstawę prawną z tych części przepisów normujących daną instytucję materialnoprawną, które nie utraciły cechy zgodności z Konstytucją (zob. wyroki NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 128/16 i z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2170/21, dostępne jw.). Z tych względów, jak trafnie przyjęło Kolegium, fakt ustalenia stanu niezdolności Pana R. S. do samodzielnej egzystencji po ukończeniu przez niego 82 lat, nie mógł stanowić przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o przyznanie którego ubiegała się sprawująca nad nim opiekę córka. Odnośnie zaś do drugiej okoliczności, która stanowiła przesłankę negatywną przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, tj. brak legitymowania się przez małżonkę niepełnosprawnego R. S., nad którym Wnioskodawczyni sprawuje opiekę, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazać trzeba, że istotnie warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Kwestia ta nie budzi wątpliwości, gdyż została przesądzona w wiążącej organy i tutejszy Sąd uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22 (dostępna w CBOSA). W związku z tym fakt, że małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza możliwość ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dalszym osobom, na których wobec osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny, a które - w związku ze sprawowaną faktycznie opieką - zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bądź nie podejmują takiej aktywności (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 803/22, dostępny jw.). Wyjaśnić przy tym trzeba, że tak rygorystyczny wymóg wynika z faktu, iż organy administracji, nie posiadając wiadomości specjalnych, nie są w stanie samodzielnie rozstrzygnąć, czy współmałżonek osoby wymagającej opieki, np. z uwagi na wiek lub na posiadane schorzenia, jest osobą, którą można by zakwalifikować jako osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu. Z tego względu ustawodawca uznał, że kwestia stanu zdrowia współmałżonka powinna być rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, wydanym w odrębnym trybie i podlegającym kontroli zarówno instancyjnej jak i sądowej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 982/23, dostępny jw.). Rygoryzm tego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada przy tym celom ustawy. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że przepis. art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten jest konsekwencją nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Ponadto omawiany wymóg koreluje z faktem, że realizacja ustawowego obowiązku alimentacyjnego małżonka co do zasady może przybrać formę nie tylko świadczeń osobistych, sprawowania opieki, ale też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem (zob. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, dostępny jw.). Przy tym w okolicznościach tej sprawy konieczne jest podkreślenie, że dopóki istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są rygorowi prawnemu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie wolnej woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń przynajmniej w sferze opiekuńczej. Zatem nawet podnoszona przez stronę okoliczność zaistnienia pomiędzy ojcem Skarżącej a Jego małżonką faktycznej separacji nie znosi obowiązków określonych w art. 23 k.r.o., skoro ustawodawca dopuścił możliwość orzeczenia obok rozwodu także separacji w sferze prawnej. Dopiero zatem separacja w ujęciu prawnym, zgodnie z art. 61⁴ § 1, 3 i 4 k.r.o. stanowi fakultatywną okoliczność mogącą wyłączyć ustawowy obowiązek małżonków określony w art. 23 k.r.o. (por. wyroki NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14; z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1035/21, dostępne w CBOSA). W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budziło wątpliwości, że w dniu złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, ojciec Skarżącej pozostawał w związku małżeńskim z Panią A. S., która nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W realiach przedmiotowej sprawy rozważania wymagało bowiem, czy na organach administracji publicznej, w szczególności na SKO, spoczywał wynikający z art. 79a § 1 k.p.a. obowiązek poinformowania strony o konieczności przedłożenia orzeczenia stwierdzającego, iż matka Skarżącej, małżonka R. S., posiada znaczny stopień niepełnosprawności, gdyż tylko takie orzeczenie uprawniałoby do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dalsze osoby zobowiązane do alimentacji, w tym przypadku córkę. Rozważając tę kwestię, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z kolei, w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast stosownie do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 k.p.a. stosuje się (§ 1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (§ 2). Celem przepisu art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W takich przypadkach strona będzie zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawienia tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W tym kontekście niewystarczające jest informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co od zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 28). Omawiany przepis i wynikający z niego obowiązek organu koncentruje się wokół identyfikacji niespełnionych (bądź niewykazanych) przesłanek uwzględnienia żądania, nie zaś katalogu dowodów, za pomocą których określone fakty powinny zostać udowodnione. Nie da się jednak wykluczyć, że w pewnych przypadkach należy stronie udzielić także informacji, za pomocą jakich kategorii dowodów powinna dążyć do uzyskania oczekiwanego rozstrzygnięcia (Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, publ. LEX, 2019). W konsekwencji, w ocenie Sądu, w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych, wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. obowiązek informacyjny polega także na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o ustalenie znacznego, a nie umiarkowanego, stopnia niepełnosprawności małżonka osoby, nad którą strona sprawuje opiekę. Jest to szczególnie istotne w tych sprawach, gdzie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą jest nielegitymowanie się przez małżonka podopiecznego strony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że w niniejszej sprawie konieczne było, przed wydaniem decyzji odwoławczej, wystosowania do Skarżącej informacji, w trybie art. 79a § 1 k.p.a., jakie przesłanki zależne od strony nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, w tym w szczególności wskazanie, że małżonka podopiecznego strony nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie takie orzeczenie umożliwia uzyskanie żądanego świadczenia. Innymi słowy, Kolegium powinno poinformować stronę, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności A. S. nie jest - w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - wystarczające do ubiegania się przez córkę o świadczenie pielęgnacyjne w związku z pieką nad ojcem, oraz powinno wezwać Ją do przedłożenia w zakreślonym realnym terminie dokumentu potwierdzającego fakt znacznego stopnia niepełnosprawności Pani A. S., a następnie, w zależności od sposobu wykonania przez Skarżącą powyższego wezwania, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, bądź też odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. Realizacja tego obowiązku i wadliwość decyzji Kolegium związana z jego niewykonaniem, stanowiąca naruszenie wskazanych powyżej przepisów, w tym przede wszystkim art. 79a k.p.a., jest o tyle istotna w tej sprawie, że na etapie postępowania sądowego Skarżąca przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z 22 maja 2024 r., w którym stwierdzono, że Pani A. S. jest niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to wydane zostało co prawda po wydaniu decyzji przez SKO, niemniej nie można wykluczyć, zgodnie z twierdzeniem Skarżącej, że realizacja przez Kolegium obowiązków wynikających z art. 9 i art. 79a k.p.a. pozwoliłaby na wcześniejsze uzyskanie przez Skarżąca tego dokumentu i przedłożenie go na etapie postępowania odwoławczego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast w aktualnym kształcie postępowanie organu nie spełnia wymogów stawianych przez art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga jest zasadna, a stwierdzone naruszenia prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, o czym orzeczono w wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium zobowiązane jest uwzględnić fakt legitymowania się przez małżonkę podopiecznego Wnioskodawczyni orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie rozważyć, czy zaistniały wszystkie przesłanki przyznania Jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło