II SA/Gd 522/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marek Kraus Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. W. i M. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. E. W. i M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2021 r., którą utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 stycznia 2020 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 18 czerwca 2019 r. na terenie działki nr [..] w obrębie geodezyjnym B. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że na jej terenie znajduje się m.in. obiekt o konstrukcji drewnianej, parterowy, niepodpiwniczony, z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową. Ustalono, że obiekt ten jest posadowiony na fundamentach punktowych i ścianach fundamentowych – jest trwale związany z gruntem, posiada przyłącze prądu i wody, pełni częściowo funkcję wiaty, gospodarczą i rekreacji indywidualnej. Z protokołu oględzin wynika, że M. W. oświadczył, iż wraz z żoną jest właścicielem i inwestorem obiektu, który odbudował - odrestaurował w 60%. Inwestor wyjaśnił, że wcześniej w obiekcie tym była drewutnia, z której pozostał szkielet budynku. Wskazał też, że na wybudowanie obiektu nie posiada pozwolenia na budowę – zgłoszenia, a roboty te wykonał w ostatnich dwóch latach. Obiekt zakupił od A. P. Oświadczył też, że utwardzenie przed budynkiem wykonał w ostatnich dwóch latach bez pozwolenia na budowę – zgłoszenia. Pozostałe obiekty znajdujące się na terenie wskazanej działki zostały objęte odrębnymi postępowaniami administracyjnymi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 stycznia 2020 r. nakazał E. i M.W. rozebrać samowolnie wybudowany trwale związany z gruntem budynek posadowiony na fundamentach punktowych i ścianach fundamentowych o wymiarach 14,18 m x 5,20 m zlokalizowany na terenie działki nr [..] w obrębie geodezyjnym B., pełniący częściowo funkcję wiaty, gospodarczą i rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, parterowy, niepodpiwniczony z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową. Organ wskazał na informację uzyskaną od A. P., poprzedniego właściciela działki i zlokalizowanych na niej obiektów, zgodnie z którą znajdujące się na działce obiekty budowlane zostały wybudowane w latach 1992 - 1993, kiedy to był właścicielem działki, sprzedanej następnie E. i A. W. Zgodnie z wyjaśnieniami byłego właściciela, obiekty znajdujące się na nieruchomości służyły mu do przechowywania narzędzi oraz urządzeń związanych z gospodarką rolną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że E. W. i M. W. nie uzyskali wymaganego pozwolenia na budowę dla obiektu będącego przedmiotem postępowania, a co więcej, jego lokalizacja nie jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przejętego uchwałą Rady Gminy z dnia 23 października 2010 r., nr XLII/271/2010, zgodnie z którym teren obejmujący działkę nr [..] położoną w obrębie geodezyjnym B. oznaczony jest symbolem C031-ZL - tereny leśne. Organ wskazał, że analizując plan obowiązujący w latach 1992 i 1993 – latach budowy przedmiotowego obiekt - stwierdził, że w dniu budowy obiektu znajdował się na terenie leśnym w pasie 100 m od jeziora D. Plan miejscowy obowiązujący w okresie budowy obiektu przewidywał zabudowę letniskową 29 ZL, według załącznika graficznego do planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren, na którym znajduje się działka nr [..], jako tereny leśne. Plan ten nie zezwalał na zabudowę w pasie 100 m od jeziora D., stąd istniejąca zabudowa wybudowana w tym pasie w okresie obowiązywania starego planu nie była legalna. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji wniesione przez M. W. organ odwoławczy zlecił przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organowi I instancji, który trakcie oględzin w dniu 8 lipca 2020 r. ustalił, że: – aktualnie obiekt budowlany pełni funkcję w części 1 wiaty przeznaczonej do składowania materiałów budowlanych, – w części nr 2 znajdują się meble. Dla tej części wybudowany został komin z elementów prefabrykowanych. Według oświadczenia E. K. – pełnomocnika odwołującego, część nr 2 pełni funkcję gospodarczą, natomiast "w trakcie trwania" robót budowalnych przy budowie na sąsiedniej działce budynku mieszkalnego jednorodzinnego pełni funkcję zaplecza budowy, – część nr 3 pełni funkcję gospodarczą do składowania narzędzi, – część pierwotnego obiektu to ściana oddzielająca wiatę od część gospodarczej - zaplecza budowy. Według oświadczenia M. W., stary obiekt stał na trylinkach, które są składowane na terenie działki, zostały wymienione na bloczki betonowe w celu wypoziomowania podłoża. W miejscu podparcia słupów pozostały stare elementy betonowe – trylinki, – starym elementem pierwotnego obiektu jest również ściana oddzielająca część gospodarczą na narzędzia a częścią pełniącą funkcję gospodarczą - zaplecza budowy – wykorzystano stare elementy krokwi w części gospodarczej - zaplecza budowy oraz wiaty, – według oświadczenia E. K., na dzień kontroli uczestnicy nie byli w stanie okazać pozostałych elementów konstrukcyjnych starego obiektu w związku z wykonaniem prac remontowych, polegających na usunięciu starych okładzin elewacyjnych i wykonaniu nowych okładzin i tynków wewnętrznych w części zaplecza budowy. Według oświadczenia M. W., te elementy w części zaplecza budowy istnieją i tworzą pierwotną konstrukcję starego obiektu. Elementy konstrukcyjne w części nr 1 - wiaty zostały wymienione na nowe oraz zostały wykonane nowe poszycia ścian i dachu, wrota ażurowe i ściana szczytowa ażurowa. Pozostały jedynie stare elementy betonowe (trylinka) pod słupami. Dodatkowo w części nr 2 zdemontowano wszystkie okładziny wewnętrzne i zewnętrzne ścian oraz poszycia dachowego (zdemontowane elementy składowane na terenie działki, została sporządzona dokumentacja fotograficzna), jak również wymieniono część elementów krokwi i wstawiono dodatkowo nowe w celu wzmocnienia istniejących. W trakcie odnawiania obiektu wykonano wypust z nowych elementów o wysięgu ok. 1,4 m, – według oświadczenia E. K., potwierdzeniem pozostawienia starych elementów konstrukcyjnych stropowych w części zaplecza budowy jest brak wysunięcia nowych elementów belek stropowych w celu wsparcia wypustu i wykonania w formie atrapy wsparcia wypustu dachowego na belkach mocowanych doczołowo do elewacji budynku, – wykorzystano nowe wyroby budowlane poszycia całego budynku (elewacji i dachu) • według oświadczenia M. W., wszystkie roboty remontowo-konserwacyjne zostały wykonane w latach 2017-2018, – według oświadczenia E. K., "w dniu dzisiejszym" istnieje pierwotna część starej konstrukcji stanowiąca samodzielną funkcję, ponieważ posiada oddzielne wejście do części zaplecza budowy. Ponadto, pełnomocnik strony zgłosiła do protokołu kontroli uwagi w nawiązaniu do zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie decyzją z dnia 23 czerwca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego orzekającą o nakazie rozbiórki. Według organu odwoławczego materiał dowodowy łącznie z pisemnymi uwagami i oświadczeniami odwołującego się i jego pełnomocnika wskazuje jednoznacznie, że w wyniku wykonania robót budowlanych w latach 2017-2018 faktycznie powstał nowy obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, o różnej funkcji w każdej z "trzech części" budynku. Obiekty pierwotnie zrealizowane przez poprzedniego właściciela, A. P., w latach 1992-1993, służyły do przechowywania narzędzi oraz urządzeń związanych z gospodarką rolną. Według oświadczeń M. W. i E. K., jego pełnomocnika, obecnie istniejący obiekt budowlany pełni funkcję wiaty służącej do składowania materiałów budowlanych i funkcję gospodarczą, w tym funkcję zaplecza budowy. Organ podkreślił, że M. W., uczestnicząc w kontroli w dniu 18 czerwca 2019 r., nie kwestionował ustalenia, że przedmiotowy obiekt pełni częściowo funkcję wiat, gospodarczą i rekreacji indywidualnej, jak również podpisał protokół kontroli bez uwag w tej kwestii. Argumentacja dotycząca funkcji zaplecza budowy została przedstawiona dopiero w toku postępowania odwoławczego, przy czym jeszcze w odwołaniu jest mowa o budynku gospodarczym "z wiatą i częścią rekreacyjną". Organu odwoławczy uznał, że przedmiotowego obiektu budowlanego - w części nr 2 według szkicu sytuacyjnego z 8 lipca 2020 r. - nie można uznać za zaplecze budowy. Przeczy temu wyposażenie tej części widoczne na załączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej, typowe dla funkcji rekreacji indywidualnej. Ponadto, przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przewidują możliwość realizacji obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych. Przy tym obiekt taki musi być funkcjonalnie powiązany z konkretną budową, co do której inwestor posiada pozwolenie na budowę. Zatem za obiekt tymczasowy nie można uznać obiektu powstałego na skutek adaptacji na potrzeby zaplecza budowy części już istniejącego obiektu budowlanego o pierwotnie innej funkcji. Organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku robót budowlanych wykonanych w latach 2017-2018 doszło do zmiany parametrów użytkowych i technicznych uprzednio istniejącego obiektu budowlanego, a jego konstrukcja, z wykorzystaniem "starych" i "nowych" elementów - została na nowo posadowiona. Pierwotnie istniejący obiekt stał na trylinkach, które zostały wymienione na bloczki betonowe w celu wypoziomowania podłoża. Stare elementy betonowe - trylinki - pozostały w miejscu podparcia słupów, przy czym zakres robót obejmował także poszycie dachu z jego elementami konstrukcyjnymi (krokwie). Organ wskazał, że według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w latach 1992 - 1993 działka skarżących znajdowała się na terenie leśnym w pasie odległości 100 m od jeziora D., przy czym plan przewidywał zabudowę letniskową - symbol 29 ZL. Natomiast według obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem C031-ZL - tereny leśne. Szczegółowe warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu określają istniejącą zabudowę na terenach C031 jako "uznaną za zgodną z planem", co w ocenie organu należy odczytywać jako ustalenie zastrzeżone dla zabudowy powstałej zgodnie z przepisami, ponieważ, uprzednio obwiązujący plan nie zezwalał na zabudowę w pasie 100 m od jeziora D. Organ skonstatował, że nie istnieje dowód na legalność zabudowy na przedmiotowej działce, która miała powstać w latach 1992 -1993, przy czym okoliczność ta nie ma jego zdaniem bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie, skoro przedmiotowy budynek należy traktować jako nową zabudowę powstałą w wyniku wykonania szeregu robót budowlanych w latach 2017 i 2018. Ponadto, według obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania dla terenu oznaczonego symbolem C031-ZL (tereny leśne) nie przewidziano zasad kształtowania zabudowy i zagospodarowania, co należy odczytywać jako faktyczny brak możliwości zabudowy. W konsekwencji uznano, że organ nadzoru budowlanego I instancji był zobligowany do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy. Jednocześnie, z uwagi na ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przyjął, że niemożliwe jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy. E. W. i M. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2021 r. wskazali, że obiekt będący przedmiotem decyzji został wybudowany przez poprzedniego właściciela, A. P., i jego obecnie nieżyjącego ojca, w latach 1992-1993, przy czym A. P. nie potrafi powiedzieć, czy na jego budowę wydane zostało pozwolenie, gdyż dokumentami związanymi z działką nr [..] zajmował się ojciec. W momencie kupna przez M. W. działki, łącznie z przedmiotowym budynkiem użytkowanym wówczas do przechowywania narzędzi i urządzeń rolniczych, a obecnie będącym budynkiem gospodarczym z wiatą i częścią rekreacyjną, budynek był w złym stanie wizualnym i niedostatecznie dobrym stanie technicznym. Brak bieżących remontów budynku doprowadził do zawilgocenia dachu, korozji biologicznej elewacji, w związku z czym budynek wymagał natychmiastowych działań zmierzających do wymiany uszkodzonych elementów elewacji i połaci dachu, by zapobiec całkowitemu zniszczeniu budynku. Budynek został przez M. W. odremontowany z zachowaniem pierwotnej konstrukcji budynku zwanej w treści decyzji z dnia 20 stycznia 2020 r. szkieletem budynku. Skarżący zaznaczyli, że w obiekcie powstałym w latach 1992-1993 wykonano jedynie roboty budowlane zmierzające do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym i wizualnym i można poddać jedynie pod wątpliwość, czy zakres wykonanych robót kwalifikował się do dokonania zgłoszenia organowi, czy też wymagał pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżących, przeprowadzone przez nich roboty były remontem służącym odtworzeniu stanu pierwotnego przy zastosowaniu wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym. Niemniej jednak pozostaje faktem, że obiekt ten powstał przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zatem jego ewentualna rozbiórka powinna być rozpatrywana w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jego budowy, tj. w oparciu o ustawę Prawo budowlane z 1974 r. Nie można też przesądzać o braku pozwolenia na budowę, względnie o konieczności uzyskania takiego pozwolenia na budowę, w sytuacji, kiedy inwestor mający jako jedyny wyczerpującą wiedzę na temat okoliczności powstania obiektu, nie żyje. Według skarżących, zgodnie z przepisami obowiązującymi w latach 1992 – 1993 ustalenia miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej nie wymagała budowa budynków państwowych gospodarstw leśnych w obrębie lasów. W związku z niezachowaniem się dokumentów odnośnie tego budynku, nie można wykluczyć, że budynek pełnił właśnie taką funkcję. Ponadto, w aktach zgromadzono materiał odnoszący się do działki nr [..], co nie wyklucza, że w ewidencji organów odnotowano zapisy dotyczące pozwoleń na budowę wydanych dla działki o innym numerze sprzed podziału. Zdaniem skarżących, organ nadzoru budowlanego nadinterpretowuje szczególne warunki zagospodarowania terenów i ograniczenia w ich użytkowaniu zawarte w obecnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy S. zatwierdzonym uchwałą nr XLII/271/2010, bezpodstawnie wskazując, że uznaniu za zgodne z jego postanowieniami mogą podlegać wyłącznie obiektu wybudowane legalnie. Skarżący wskazali na możliwość zastosowania art. 7a k.p.a. w sytuacji, gdy w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zawnioskowali o umożliwienie legalizacji przedmiotowego obiektu w trybie przepisu art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2021 r. skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych świadków na okoliczność wzniesienia przedmiotowego obiektu 20 lat temu, i wykazania, że w tej sytuacji ma zastosowanie przepis art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego. Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżących podtrzymując skargę i jej argumentację uzupełnił ją o żądanie uchylenia obu zaskarżonych decyzji bądź o stwierdzenie ich nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Pełnomocnik podkreśliła, że doszło do wykonania remontu a nie odbudowy budynku skarżących, do którego zastosowanie winny znaleźć przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Zarzuciła organom uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego i naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 86 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności dowodowych polegających np. na dokonaniu odkrywek, które ujawniłyby zakres elementów konstrukcyjnych, które pozostały po obiekcie wzniesionym w latach 1992-1993. Zdaniem pełnomocnika skarżących orany dokonały niedopuszczalnej wykładni postanowień planu obowiązujących na terenie przedmiotowej działki, uzależniając możliwość uznania zabudowy istniejącej w dacie wejścia w życie planu od jej legalności. Wskazano, że legalność zabudowy skarżących potwierdza fakt uwidocznienia jej na rysunkach planu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontroli sądowej, dokonywanej pod względem zgodności z prawem działań organów administracji publicznej, poddano decyzje organów nadzoru budowlanego orzekające rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku o wymiarach 14,18m x 5,20m, zlokalizowanego na terenie działki nr [..] w obrębie geodezyjnym B., pełniącego częściowo funkcję wiaty, gospodarczą i rekreacji indywidualnej, o konstrukcji drewnianej, parterowego, niepodpiwniczonego z dachem dwuspadowym pokrytym blachą trapezową i posadowiony na fundamentach punktowych i ścianach fundamentowych - trwale związanego z gruntem. Zdaniem organów, roboty wykonane przez skarżących w latach 2017-2018, zakwalifikowane jako budowa nowego obiektu budowlanego (odbudowa), naruszają ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wobec czego nie było możliwe przeprowadzenie procedury legalizacyjnej i konieczne było orzeczenie rozbiórki tego obiektu. W ocenie Sądu, stanowisko organów jest prawidłowe. Podstawą prawną działań organów w niniejszej sprawie były przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r., stosownie do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), który stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 19 września 2020 r.), przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu prawa materialnego w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji uzasadnia fakt wszczęcia postępowania nadzorczego pierwszym zawiadomieniem już w dniu 28 maja 2019 r. Przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Przy czym, zgodnie z ust. 2, jeżeli samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Jak zaś stanowią ust. 4 i 5 omawianego przepisu, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postanowieniu, stosuje się przepis ust. 1. Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Analiza wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu, iż stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie prowadzi wprost do nakazania rozbiórki wzniesionego nielegalnie obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma bowiem obowiązek zbadania, czy jest możliwa legalizacja danego obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak wynika z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w pierwszej kolejności organ administracyjny powinien ustalić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy). Pozytywne ustalenie w tym zakresie pozwala organowi przystąpić do dalszych czynności legalizacyjnych określonych treścią art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. zbadania czy obiekt budowlany nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Co istotne, w sytuacji ustalenia, że dany obiekt narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podejmowanie dalszych czynności przewidzianych w procedurze legalizacyjnej jest niedopuszczalne, a wówczas zakończenie postępowania administracyjnego następuje poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., II OSK 1347/10, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem organy obu instancji nadzoru budowlanego uznały, że samowolna budowa obiektu budowlanego na działce nr [..] w B. na przestrzeni lat 2017 – 2018 jest niezgodna z postanowieniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Gminy zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy z dnia 23 października 2010 r., nr XLII/271/2010. Do pełnego wyjaśnienia stanu prawnego niniejszej sprawy i oceny prawidłowości działań organów konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie obowiązków, które obciążały inwestora w dacie podjęcia inicjatywy inwestycyjnej na wskazanym terenie. Należy bowiem zauważyć, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., II OSK 782/06, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (np. wyroki NSA z dnia 29 września 2018 r., sygn. akt II OSK 109/18, z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1879/17; z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1974/10, dostępne jw.). Jak wynika z akt sprawy, sporny budynek na działce nr [..] powstał w latach 1992-1993, jednakże w kształcie podlegającym weryfikacji przez organy nadzoru budowlanego istnieje od roku 2017-2018. Organy uznały, zdaniem Sądu, prawidłowo, że przedmiotem legalizacji należało uczynić efekt robót budowlanych przeprowadzonych przez skarżących, którym jest w istocie nowy budynek pełniący trojakiego rodzaju funkcje – wiaty przeznaczonej do składowania materiałów budowlanych, części gospodarczej, w której umieszone są meble i urządzenia świadczące o rekreacyjnym przeznaczeniu oraz części przeznaczonej do składowania narzędzi. W związku z tym do kwalifikacji robót zastosowanie znalazły przepisy Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w latach 2017-2018. W tym czasie art. 29 ust. 1 pkt 2 i 2a Prawa budowalnego stanowił, że pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, a także budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego budowa tego rodzaju wymagała zgłoszenia. Z przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin wynika, że przedmiotowy obiekt stanowi budynek, którego pomieszczenia pełnią różne funkcje – wiaty, gospodarcze i rekreacji indywidualnej. Odnosząc się do tego należy wskazać, że choć wskazany obiekt posiada części, które według ustaleń organu pełnią różne funkcje, to należy go rozpatrywać jako jeden obiekt i tak też kwalifikować, co prawidłowo uczyniły organy. Analiza w tym zakresie prowadzi zaś do wniosku, że sporny obiekt ma charakter wielofunkcyjny, przeznaczony jest bowiem zarówno do przechowywania narzędzi i sprzętów, jak i zawiera wyposażenie umożliwiające pobyt ludzi. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, że w części nr 2 – w pomieszczeniu gospodarczym, znajduje się kanapa, półki, ława, zlew, czajnik oraz przenośna płyta grzewcza, a także – jak wynika z protokołu oględzin z dnia 8 lipca 2020 r. – wybudowany jest komin z prefabrykowanych elementów. Niewątpliwie te elementy umożliwiają pobyt ludzi w obiekcie, niezależnie od charakteru tego pobytu, czy to rekreacyjnego czy też innego. Nie sposób natomiast dokonać kwalifikacji tej części jako zaplecza budowy, zgodnie z oczekiwaniami skarżących, gdyż jak trafnie wskazał organ odwoławczy, twierdzenia takie pojawiły się dopiero na etapie odwołania, a strona nie kwestionowała ustaleń oględzin, gdzie wskazano na rekreacyjną funkcję części nr 2 budynku. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego za zaplecze budowy mogą być uznane obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych. Jak natomiast jasno wynika z wyjaśnień skarżącego, budowa toczy się na sąsiedniej działce, która wprawdzie należy do skarżącego, lecz co do zasady terenem budowy jest działka inwestycyjna, ewentualnie inne wskazane w pozwoleniu na budowę, a w niniejszej sprawie brak podstaw do twierdzenia, że teren budowy obejmuje także przedmiotową działkę. Wobec tego brak jest podstaw do uznania spornego obiektu za pełniącego również funkcję zaplecza budowy, zaś wyposażenie części nr 2 wskazuje, że oprócz funkcji gospodarczej, pełni on także funkcję rekreacji indywidualnej, tj. służy czasowemu przebywaniu w nim ludzi. W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że sporny obiekt ma powierzchnię 73,73 m2, a więc przekraczającą powierzchnię wskazaną zarówno dla budynku gospodarczego, wiaty, jak i budynku rekreacji indywidualnej, warunkującą możliwość skorzystania ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i wymagającą wyłącznie dokonania zgłoszenia. Jak zaś jednoznacznie oświadczyli inwestorzy, przed podjęciem robót nie dopełnili oni żadnej z ww. procedur przed organem administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie Sądu, prawidłowo też organy uznały, że roboty będące przedmiotem kontroli stanowiły budowę nowego obiektu, nie zaś remont. W tym zakresie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zatem istotną cechą remontu jest zakwalifikowanie robót budowlanych jako takich, które mają na celu odtworzenie stanu pierwotnego. Aby można było mówić o remoncie musi istnieć remontowany obiekt, dlatego też przy remoncie następuje zazwyczaj wymiana poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi. Dokonując koniecznych ustaleń, odnośnie znaczenia pojęcia odbudowy i jego rozgraniczenia względem pojęcia remontu zauważyć należy, iż odbudowa w języku potocznym oznacza wzniesienie na nowo, względnie odrestaurowanie zniszczonych budowli (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1969, s. 480). Odwołanie się do budowli uprzednio istniejących oznacza, iż by nowa zabudowa mogła zostać uznana za odbudowę, a nie zupełnie nową realizację odpowiadać musi gabarytom, wyglądowi zewnętrznemu i wewnętrznemu oraz zasadniczemu przeznaczeniu wcześniej istniejącego obiektu budowlanego. Zarówno roboty budowlane polegające na remoncie istniejących obiektów budowlanych, jak i na odbudowie mają zatem dwie wspólne cechy: prowadzą do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu i są realizowane przy użyciu wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym (por. wyroki NSA: z dnia 7 września 2017 r., II OSK 23/16; z dnia 20 kwietnia 2012 r., II OSK 281/11, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla rozgraniczenia pojęcia odbudowy i remontu kluczowe znaczenia ma zakres wykonywanych robót budowlanych. W przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego budowlanego wymaga napraw, wymiany lub odnowienia niektórych tylko elementów obiektu, w przeciwieństwie do odbudowy, kiedy ten zakres jest znacznie szerszy. Poza tym w przypadku remontu obiekt jemu poddany zazwyczaj jest jeszcze użytkowany zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a remont ma zapobiec na przyszłość jego degradacji fizycznej i technicznej, nadmiernemu, zbyt szybkiemu zużyciu. Natomiast obiekt budowlany wymagający odbudowy, najczęściej w całości lub w części, nie spełnia już swych funkcji użytkowych z uwagi na nadmierne zużycie lub zniszczenie swej substancji. Co za tym idzie naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów obiektu budowlanego w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu, nie może być rozumiana jako remont. Rozebranie obiektu budowlanego wyklucza potraktowanie całości robót jako remontu, bowiem byłby to remont czegoś, co nie istnieje, bowiem zostało wcześniej rozebrane. To odtworzenie zatem, które obejmuje rozebranie i następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy. Natomiast to, że ustawodawca w definicji remontu nie uzależnia rozumienia tego pojęcia od stopnia zniszczenia obiektu budowlanego (budynku), wymagającego podjęcia określonego zakresu robót budowlanych, nie oznacza, że można dowolnie interpretować to co jest remontem i odbudową obiektu budowlanego. Naprawa lub wymiana wszystkich lub prawie wszystkich elementów budynku w praktyce oznaczająca jego rozbiórkę w znacznej części lub w całości i ponowne wzniesienie obiektu przy zastosowaniu nowych i innych wyrobów budowlanych niż użyto w stanie pierwotnym, nie może być rozumiana jako remont, gdyż wtedy zbędne by było takie pojęcie jak odbudowa (zob. wyroki NSA: z dnia 7 września 2017 r., II OSK 23/16; z dnia 20 października 2011 r., II OSK 1483/10; z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. II OSK 693/10; z dnia 20 kwietnia 2012 r., II OSK 281/11, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia czy miała miejsce odbudowa, czy też remont obiektu kluczowe znaczenie będzie zatem miało nie ustalenie czy inwestor użył nowych materiałów budowlanych, lecz ustalenie czy doszło do całkowitego, względnie prawie całkowitego rozebrania obiektu istniejącego niweczącego jego istnienie, a następnie budowy obiektu od nowa. Podkreślić przy tym należy, iż za odbudowę można uznać także sytuację, gdy inwestor, wykonując roboty budowlane dokonał rozebrania części budynku i zastąpienia go nowymi elementami. Analiza wykonanych w sprawie robót budowlanych prowadzi do wniosku, że ich zakres wykracza poza granice pojęcia remontu, a wypełnia pojęcie odbudowy. Z poczynionych przez organ ustaleń w toku dwukrotnych oględzin, w trakcie których obecny był inwestor, wynika, że z pierwotnego budynku wybudowanego w latach 1992-1993 pozostały wyłącznie stare elementy betonowe (trylinka) pod słupami w części nr 1 – wiaty, część elementów krokwi w części nr 2 oraz ściana pomiędzy wiatą a częścią gospodarczą oraz ściana pomiędzy częścią gospodarczą a częścią przeznaczoną do przechowywania narzędzi. Wykorzystano stare elementy krokwi w części gospodarczej i w wiacie. W części nr 1 w wiacie wymieniono elementy konstrukcyjne na nowe, wykonano nowe poszycie ścian i dachu, wrota ażurowe i ścianę szczytową. Pozostały jedynie stare elementy betonowe (trylinka) pod słupami. W części nr 2 – pomieszczeniu gospodarczym zdemontowano wszystkie okładziny wewnętrzne i zewnętrzne ścian oraz poszycia dachowego oraz wymieniono część elementów krokwi i wstawiono dodatkowe w celu wzmocnienia istniejących. W pomieszczeniu tym wykonano również komin z elementów prefabrykowanych. Do wykonania całego poszycia budynku (elewacji i dachu) wykorzystano nowe wyroby budowlane. Zrealizowano również wypust z nowych elementów o wysięgu około 1,4 m. Z wyjaśnień skarżącego M. W. składanych w toku postępowania wynika, że po nabyciu działki nr [..] wraz z przedmiotowym obiektem podjął działania zmierzające do "odrestaurowania" około 60% całego obiektu, z którego pozostał tylko szkielet. Roboty te były niezbędne do tego, ażeby przywrócić wskazanemu obiektowi funkcje użytkowe. W sytuacji, gdy roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego budynku, choć z wykorzystaniem pewnych elementów konstrukcyjnych pozostałych po istniejącym obiekcie (trylinki, krokwie), nie mamy do czynienia z remontem w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, lecz z odbudową, która zgodnie z definicją art. 3 pkt 6 stanowi budowę. W trakcie robót wykonano bowiem tak istotne elementy konstrukcyjne jak podłoże, fundament (trylinki zastąpiono bloczkami betonowymi, zaś stare elementy betonowe pozostały w miejscu słupów), poszycie ścian zewnętrznych i wewnętrznych oraz poszycia dachu przy wzmocnieniu starych krokwi nowymi. Stopień zniszczenia obiektu nabytego przez skarżących, zakres robót przeprowadzonych przez inwestorów w celu przywrócenia mu właściwości użytkowych, niezbędnych do prawidłowego użytkowania potwierdza, że doszło do odbudowy istniejącego wcześniej obiektu. Rozmiar tych robót, nawet wykonywanych sukcesywnie, ilość elementów zastąpionych i uzupełnionych nowymi, nie pozwala na ocenę ich jako remontu. W ocenie Sądu, ustalenia organów w powyższym zakresie są kompletne i wystarczające do oceny charakteru wykonanych robót. Sąd nie dostrzegł zaniedbań w zakresie inicjatywy dowodowej organu oraz potrzeby poszerzania czynności wyjaśniających o dodatkowe odkrywki w zrealizowanym obiekcie, które – zdaniem skarżących – ujawniłyby zakres elementów konstrukcyjnych, które pozostały po obiekcie zrealizowanym w latach 1992-1993 r. Już bowiem ujawniony i potwierdzony zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym zakres robót wykonanych przez skarżących w latach 2017-2018 uprawnia do stwierdzenia, że doszło do odbudowy, czyli budowy w istocie nowego obiektu, a nie do remontu. Podkreślić należy, że powyższe ustalenie determinowało sposób procedowania w niniejszej sprawie oraz treść rozstrzygnięcia. W konsekwencji bowiem, bez wpływu na wynik postępowania nadzorczego pozostawała kwestia wybudowania obiektu budowlanego na działce nr [..] w latach 1992-1993, albowiem przedmiotem oceny organów w procedurze legalizacji były roboty, w wyniku których powstał nowy jakościowo obiekt, a nie obiekt wyremontowany. W tych okolicznościach wniosek dowodowy skarżących o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność istnienia obiektu od 1992-1993 r., poza tym, że niedopuszczalny w świetle dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a., jawi się jako całkowicie bezzasadny. Sąd może bowiem przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, i to pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, w sprawie nie było żadnych wątpliwości co do tego, że obiekt pełniący funkcję magazynu na urządzenia i sprzęt rolniczy wybudowany został w latach 1992-1993 na wskazanej działce. Okoliczność ta przestała mieć jednak znaczenie dla oceny działań inwestycyjnych skarżących w momencie, w której zakres wykonanych przez niech robót budowlanych wykroczył poza ramy remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. Mając więc na uwadze fakt, że budowa obiektu o powierzchni 73,73 m2, który pełni zarówno funkcję wiaty, gospodarczą, jak i rekreacji indywidualnej, w latach 2017-2018 wymagała pozyskania pozwolenia na budowę, a takowego niewątpliwie inwestor nie posiada, zaś roboty wykonane w tych latach należy zakwalifikować nie jako remont, lecz odbudowę, która stanowi w istocie budowę nowego obiektu, roboty przy przedmiotowym obiekcie przeprowadzone przez małżonków W., stanowiły samowolę budowlaną i uzasadnione było wdrożenie przez organy nadzoru budowlanego trybu art. 48 Prawa budowlanego. W tej sytuacji okoliczności związane ze zrealizowaniem poprzedniego obiektu w latach 1992 – 1993, w tym jego zgodność z ówcześnie obowiązującymi regulacjami planistycznymi i uzyskanie pozwolenia na budowę, pozostają bez wpływu na ocenę istniejących efektów aktywności inwestycyjnej skarżących. Jednak dla kompletności wywodu wskazać należy, że w świetle udokumentowanych ustaleń faktycznych, nie ma wątpliwości, że w latach 1992-1993 nie odnotowano w ewidencjach organu architektoniczno – budowlanego jakichkolwiek wzmianek o udzieleniu pozwolenia na budowę dla obiektów budowlanych zlokalizowanych zarówno na działce o aktualnym numerze [..], jak i na działce o numerze sprzed podziału dokonanego w 1999 r., tj. nr [..]. Nie można również zasadnie twierdzić, że obiekt taki mógł być zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla budynku "państwowych gospodarstw leśnych w obrębie lasów", zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, skoro w toku postępowania były właściciel przedmiotowej działki nie miał wątpliwości, że obiekt na niej istniejący był wykorzystywany jako magazyn narzędzi i urządzeń związanych z gospodarką rolną (oświadczenie z dnia 31 grudnia 2019 r., k. 47 akt), a nie służący gospodarce leśnej. Jak już wcześniej wskazano, pierwszym etapem postępowania legalizacyjnego jest zbadanie zgodności przeprowadzonych robót budowlanych z obowiązującymi w dacie prowadzenia postępowania legalizacyjnego przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie miejscowy plan zagospodarowania z 2010 r., obowiązujący na terenie działki nr [..] przewiduje przeznaczenie pod tereny leśne. W strefie tej oznaczonej symbolem C031-ZL nie przewidziano jakichkolwiek warunków zabudowy i zagospodarowania, co świadczy o braku możliwości realizacji na tym obszarze jakichkolwiek obiektów budowlanych. Co prawda plan przewiduje akceptację obiektów istniejących na terenie objętym planem w dacie jego wejścia w życie, ale nie dotyczy to przedmiotowego budynku ze względu na jego kwalifikację jako nowego obiektu budowlanego. Poza tym, nie można przyjmować, jak czynią to skarżący, że zapis pkt 14 karty terenu C031-ZL legalizuje każdą zabudowę, niezależnie od tego, czy powstała ona legalnie, czy też nie. Intencją tego rodzaju zapisów jest bowiem zaakceptowanie już istniejącej zabudowy do zmienionego przeznaczenia terenu, np. wykluczającego jakąkolwiek zabudowę – jak ma to miejsce w przypadku terenów ZL przewidzianych w planie miejscowym z 2010 r., bez konieczności prowadzenia prac dostosowawczych. Takie zapisy planu nie mają jednak na celu legalizacji zabudowy zrealizowanej samowolnie z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, gdyż oznaczałoby to, że instrumenty planowania przestrzennego akceptują i sanują takie naruszenia, co byłoby niedopuszczalne w demokratycznym porządku prawnym. W tej sytuacji zasadniczy wpływ na ocenę możliwości legalizacji zabudowy na działce nr [..] ma skutek przeprowadzonych w latach 2017-2018 robót budowlanych, w wyniku których dokonano odbudowy obiektu istniejącego w latach 1992-1993, co powoduje, że mamy do czynienia z nowym budynkiem, w związku z czym jego realizacja nie może być uznana za kontynuację zabudowy na działce nr [..] i rozważana w kontekście zapisów pkt 14 karty terenu C031-ZL. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy prawidłowo wdrożyły procedurę przewidzianą w art. 48 Prawa budowlanego i w jej ramach dokonały prawidłowej analizy zarówno rodzaju zabudowy, jak i obowiązków inwestora wynikających z art. 28-30 Prawa budowlanego, a następnie rozważyły, czy sporna zabudowa jest zgodna z przepisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Analiza w tym zakresie wykazała zaś, że przedmiotowy obiekt powstał w wyniku odbudowy wcześniej istniejącego budynku, a więc w istocie budowy, która nie była możliwa na terenie oznaczonym w planie miejscowym symbolem C031-ZL, przeznaczonym pod tereny leśne bez możliwości zabudowy. Z tego powodu również do przedmiotowego obiektu, jako obiektu nowego, nie można było zastosować treści pkt 14 karty terenu C031-ZL, gdyż efekt robót budowlanych z lat 2017-2018 nie istniał w dacie wejścia w życie planu z 2010 r. Wobec stwierdzenia niezgodności z postanowieniami planu miejscowego zabudowy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania prawidłowo organy orzekły nakaz rozbiórki. Zarzuty skargi, uzupełnione na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. nie zdołały podważyć prawidłowości stanowiska organów w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).